Ý thức chủ động bảo vệ Tổ quốc là nội dung quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh, là cơ sở lý luận quan trọng cho đường lối quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân và chiến lược bảo vệ Tổ quốc của Đảng ta qua các thời kỳ. Qua phân tích những nội dung này, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm vận dụng hiệu quả vào việc xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu đặt ra trong kỷ nguyên mới.