Đại biểu Quốc hội thống nhất cao với việc sửa đổi các quy định phân cấp, phân quyền, phân rõ nhiệm vụ quyền hạn giữa chính quyền địa phương cấp tỉnh với cấp xã

Các đại biểu Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi), sáng 14/5/2025. Nguồn ảnh: QH

Đại biểu Trịnh Xuân An, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai đề xuất tiếp tục rà soát các quy định về nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp trong dự thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi) để thể hiện rõ nét hơn chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền bảo đảm phân định một cách hợp lý nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương cấp tỉnh, cấp xã.

Đại biểu cho rằng, dự thảo Luật đã thể hiện rõ tinh thần phân cấp, phân quyền mạnh mẽ và đề cao trách nhiệm của Ủy ban nhân dân, đặc biệt là trách nhiệm của Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, nhất là cấp xã. Tuy nhiên, cần làm rõ thêm các cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình của Ủy ban nhân dân, theo đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định bắt buộc về công khai, minh bạch các quyết định của chính quyền địa phương, đặc biệt là những quyết định liên quan đến ngân sách, đất đai, đầu tư. Đặc biệt, cần tăng cường số lượng đại biểu Quốc hội chuyên trách, cũng như tăng cường hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân, nhất là cấp địa phương. Bởi, khối lượng nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã là rất lớn nếu không tăng cường cơ chế giám sát của Hội đồng nhân dân, nhất là tăng cường đại biểu chuyên trách thì sẽ khó phát huy quyền và nghĩa vụ của cơ quan dân cử ở địa phương.

Thảo luận, đóng góp ý kiến hoàn thiện dự thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi), ĐBQH tỉnh Cà Mau Nguyễn Quốc Hận bày tỏ đồng tình với việc sửa đổi các nội dung liên quan đến tổ chức đơn vị hành chính và mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp, nhằm giảm đầu mối, bỏ cấp trung gian, tinh gọn tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền gần dân, sát dân, phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân, đáp ứng nhu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới. 

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Quốc Hận cũng bày tỏ băn khoăn và đề nghị các ngành các cấp cần có giải pháp để đạt được mục tiêu sau khi sáp nhập các đơn vị hành chính đó là: bộ máy hoạt động thống nhất, thông suốt, hiệu lực, hiệu quả, không bị gián đoạn, không ảnh hưởng đến nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đến hoạt động bình thường của người dân, doanh nghiệp, đảm bảo quốc phòng, an ninh, an toàn xã hội trên địa bàn. 

Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau cũng thống nhất cao với việc sửa đổi các quy định phân cấp, phân quyền, phân rõ nhiệm vụ quyền hạn giữa chính quyền địa phương cấp tỉnh với cấp xã. Vì sau khi sáp nhập tỉnh, có những xã cách trung tâm hành chính tỉnh hàng trăm km, với hạ tầng giao thông thấp kém ở nhiều xã vùng sâu, vùng xa, vùng miền núi sẽ tốn nhiều thời gian, kinh phí. Việc phân cấp này là hết sức cần thiết. Bên cạnh việc phân cấp mạnh, giao quyền tự quyết cho cấp xã thì cũng cần có cơ chế phối hợp giữa các xã, phường giáp ranh một cách hiệu quả. 

Đại biểu kiến nghị phân quyền mạnh mẽ hơn nữa và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin cho cấp xã để giải quyết công việc tại chỗ của người dân; tăng cường số lượng cán bộ, công chức cấp xã phù hợp với nhiệm vụ quyền hạn và theo phân loại đơn vị hành chính xã/phường, tận tuỵ với nhân dân; đẩy mạnh kinh tế tư nhân, quy hoạch, đầu tư mỗi tỉnh có ít nhất một khu công nghiệp tập trung để thu hút, giải quyết nhu cầu lao động tại chỗ cho công chức dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy và nhân dân ở địa phương; ưu tiên đầu tư cơ sở hạ tầng, giao thông thông suốt từ xã đến tỉnh...

Góp ý về nội dung phân cấp, ủy quyền cho chính quyền địa phương trong dự thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, dự thảo Luật đã bổ sung quy định về việc Hội đồng nhân dân cấp tỉnh và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã được phân cấp, ủy quyền. Tuy nhiên, vẫn thiếu quy định về trường hợp Chủ tịch Ủy ban nhân dân ủy quyền cho Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân, như quy định tại Luật Tố tụng hành chính. Do đó đại biểu đề nghị bổ sung quy định này để đảm bảo tính đầy đủ.

Về số lượng Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, dự thảo Luật quy định: Trường hợp Chủ tịch Hội đồng nhân dân cấp tỉnh là đại biểu Hội đồng nhân dân hoạt động chuyên trách thì Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có 01 Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân; trường hợp Chủ tịch Hội đồng nhân dân cấp tỉnh là đại biểu Hội đồng nhân dân hoạt động không chuyên trách thì Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có 02 Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân. Tuy nhiên, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp và sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, số lượng Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân cần được cân nhắc lại. Đồng thời, cần thống nhất với quy định về số lượng Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tại Khoản 4 Điều 39 dự thảo Luật.

Đại biểu Trần Thị Thanh Hương, ĐBQH tỉnh An Giang thống nhất cao với việc sửa đổi cơ bản, toàn diện Luật Tổ chức chính quyền địa phương hiện hành nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng trong việc sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp. Trên cơ sở đó đảm bảo sự đồng bộ, thống nhất, góp phần cho các địa phương sau khi sắp xếp được hoạt động thông suốt và hiệu quả. 

Về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương trong dự thảo Luật, đại biểu Trần Thị Thanh Hương cho rằng, thực tế cho thấy, trong bối cảnh không tổ chức cấp huyện, nhiều nhiệm vụ, quyền hạn được chuyển giao cho cấp xã đảm nhận, cộng với việc sắp xếp, mở rộng quy mô đơn vị hành chính cấp xã khiến cho khối lượng công việc của chính quyền địa phương cấp xã sẽ tăng lên rất nhiều. Đây là một sự thay đổi lớn, đòi hỏi chính quyền địa phương cấp tỉnh phải có trách nhiệm theo dõi, giám sát và có giải pháp kịp thời để hỗ trợ, xử lý trong trường hợp chính quyền ở một số hoặc một số đơn vị hành chính cấp xã không đủ khả năng thực hiện hoặc thực hiện không hiệu quả các nhiệm vụ, quyền hạn được giao./.

Nhật Nam