Nâng cao thái độ huấn luyện cho đội ngũ sĩ quan cấp phân đội ở đơn vị cơ sở hiện nay

Từ khóa: Đội ngũ sĩ quan cấp phân đội; đơn vị cơ sở; thái độ huấn luyện.

Abstract: The training attitude of grassroots-level officers plays a decisive role in the quality of military training and the overall development of their units. Therefore, improving this attitude must go hand in hand with political education, innovation in training methods, the creation of a positive environment, and the implementation of appropriate policies. These are essential foundations for enhancing overall quality and meeting the requirements of building our Army in the new context.

Keywords: Grassroots-level officers; basic-level units; training attitude.

Ảnh minh họa. (Nguồn: baochinhphu.vn)

1. Vai trò và thực trạng thái độ huấn luyện của đội ngũ sĩ quan cấp phân đội

Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã xác định: “Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng huấn luyện, giáo dục - đào tạo, bảo đảm cho Quân đội có trình độ, năng lực làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong mọi tình huống”⁽¹⁾. Trên cơ sở đó, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng xác định công tác huấn luyện là nhiệm vụ trung tâm, trong đó sĩ quan cấp phân đội đóng vai trò trực tiếp và quyết định. Thái độ của sĩ quan cấp phân đội đối với công tác huấn luyện là biểu hiện rõ nét của tinh thần trách nhiệm, phẩm chất cán bộ quân đội cách mạng trong thời kỳ mới.

Thái độ huấn luyện của sĩ quan cấp phân đội là trạng thái tâm lý thể hiện sự nhận thức đúng đắn, tích cực, chủ động, trách nhiệm trong quá trình chuẩn bị, tổ chức và triển khai các hoạt động huấn luyện. Thái độ này phản ánh ý thức tự giác, lòng nhiệt huyết, bản lĩnh và trách nhiệm chính trị của sĩ quan đối với nhiệm vụ trung tâm của đơn vị. Trong huấn luyện quân sự, thái độ của sĩ quan phân đội quyết định đến bầu không khí, chất lượng, hiệu quả của toàn bộ quá trình huấn luyện. Một sĩ quan có thái độ tích cực sẽ chủ động tìm tòi đổi mới phương pháp, gương mẫu trong thực hành, khơi dậy tinh thần thi đua của bộ đội. Ngược lại, nếu thái độ thụ động, hình thức, đối phó sẽ dẫn đến tình trạng cắt xén nội dung, tổ chức huấn luyện qua loa, thiếu kiểm tra, đánh giá, làm giảm chất lượng huấn luyện toàn đơn vị.

Vai trò của thái độ huấn luyện không chỉ thể hiện ở kết quả trước mắt của từng buổi học, từng bài giảng, mà còn có ý nghĩa chiến lược trong xây dựng nền nếp, kỷ luật, phong cách chỉ huy và truyền cảm hứng học tập, rèn luyện cho hạ sĩ quan, binh sĩ. Thái độ tích cực sẽ là tiền đề để cán bộ chủ động khắc phục khó khăn, sáng tạo trong phương pháp, linh hoạt trong điều hành và xử lý tốt các tình huống phức tạp trên thao trường. Đồng thời, đó cũng là yếu tố tạo niềm tin cho cấp trên, khẳng định năng lực bản thân, từ đó mở rộng cơ hội phát triển trong môi trường quân đội.

Thái độ huấn luyện đúng đắn còn góp phần trực tiếp xây dựng mối quan hệ quân nhân tốt đẹp trong đơn vị. Một sĩ quan nhiệt tình, trách nhiệm sẽ là tấm gương sống động, nâng cao tinh thần tự học, tự rèn của chiến sĩ, xây dựng tinh thần đoàn kết, hỗ trợ lẫn nhau trong học tập và công tác. Trong môi trường quân sự kỷ luật nghiêm minh, thái độ tích cực của chỉ huy cấp phân đội sẽ lan tỏa thành động lực thi đua trong toàn đơn vị, thúc đẩy các phong trào hành động cách mạng phát triển sâu rộng, thực chất.

Thái độ huấn luyện tích cực còn là một trong những tiêu chí đánh giá phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trị và năng lực tổ chức, chỉ huy của sĩ quan phân đội, nhân tố quyết định đến công tác quy hoạch, bổ nhiệm và phát triển đội ngũ cán bộ trong quân đội. Trong bối cảnh Quân đội nhân dân Việt Nam đang từng bước hiện đại hóa, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, việc hình thành và củng cố thái độ huấn luyện đúng đắn là nền tảng để tạo nên lớp sĩ quan vừa “hồng” vừa “chuyên”, đủ năng lực, uy tín, góp phần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Thực tiễn công tác huấn luyện ở các đơn vị cơ sở trong Quân đội thời gian qua cho thấy những chuyển biến tích cực về nhận thức, trách nhiệm và hành động của đội ngũ sĩ quan cấp phân đội. Phần lớn sĩ quan trẻ sau khi tốt nghiệp các học viện, nhà trường quân đội đã nhanh chóng bắt nhịp với môi trường thực tế, tích cực rèn luyện, bám sát thao trường, thể hiện tinh thần trách nhiệm, nghiêm túc trong tổ chức và điều hành huấn luyện. Nhiều đồng chí không quản khó khăn, gian khổ, chủ động học hỏi kinh nghiệm, nghiên cứu tài liệu, sáng tạo trong cách tiếp cận, truyền đạt nội dung huấn luyện, góp phần trực tiếp nâng cao kết quả huấn luyện đơn vị.

Tuy nhiên, bên cạnh những điểm sáng nêu trên, vẫn còn một bộ phận sĩ quan cấp phân đội chưa thực sự phát huy vai trò, còn biểu hiện hạn chế trong thái độ huấn luyện. Kết quả khảo sát của Học viện Lục quân đối với 250 sĩ quan cấp phân đội tại 15 đơn vị cơ sở thuộc các quân khu cho thấy: “Chỉ có 63,2% sĩ quan được đánh giá là có thái độ tích cực, chủ động, gương mẫu trong huấn luyện; 21,6% có biểu hiện thụ động, đối phó, thiếu linh hoạt khi xử lý tình huống; 15,2% còn biểu hiện thiếu tự tin, tâm lý e dè khi tổ chức các nội dung huấn luyện mới, có độ khó cao hoặc tình huống phức tạp”⁽²⁾.

Hiện nay, một số sĩ quan trẻ còn tâm lý sợ sai, ngại va chạm, thiếu sự chủ động trong chuẩn bị giáo án, giáo cụ, thậm chí có biểu hiện lệ thuộc vào cấp trên hoặc cán bộ đi kèm. Ở một số đơn vị, tình trạng sao chép giáo án, giảng dạy theo lối mòn, thiếu sáng tạo vẫn còn tồn tại, ảnh hưởng đến chất lượng tiếp thu của chiến sĩ. Việc tổ chức kiểm tra, đánh giá nội dung huấn luyện đôi khi còn mang tính hình thức, chưa thực sự phản ánh đúng trình độ và kết quả rèn luyện của phân đội. Mặt khác, công tác tổ chức thi đua, khen thưởng đối với cá nhân có thành tích trong huấn luyện chưa được quan tâm đúng mức, dẫn đến tâm lý chán nản, thiếu động lực vươn lên trong một bộ phận sĩ quan.

Theo báo cáo tổng kết công tác huấn luyện năm 2022 của Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, cho thấy: “Những đơn vị có tỷ lệ sĩ quan phân đội thể hiện thái độ tích cực cao thì kết quả huấn luyện đạt từ 85-90% nội dung khá, giỏi”⁽³⁾. Ngược lại, tại các đơn vị mà sĩ quan cấp phân đội thiếu nhiệt huyết, thiếu gắn bó với thao trường, tỷ lệ hoàn thành nội dung huấn luyện theo kế hoạch chỉ đạt mức trung bình, có đơn vị còn để xảy ra vi phạm về điều lệnh, kỷ luật huấn luyện.

Như vậy, thực trạng thái độ huấn luyện của sĩ quan cấp phân đội hiện nay có sự phân hóa rõ nét. Trong khi phần lớn sĩ quan đã thể hiện tốt tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy trong nhiệm vụ, thì vẫn còn không ít trường hợp chưa đạt yêu cầu. Điều này đòi hỏi cần có các giải pháp đồng bộ, lâu dài nhằm nâng cao nhận thức, khơi dậy động lực và tạo điều kiện để đội ngũ sĩ quan cấp phân đội phát huy tốt vai trò trong công tác huấn luyện ở đơn vị cơ sở trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.

2. Giải pháp nâng cao thái độ huấn luyện cho đội ngũ sĩ quan cấp phân đội ở đơn vị cơ sở trong Quân đội

Để nâng cao thái độ huấn luyện cho đội ngũ sĩ quan cấp phân đội ở đơn vị cơ sở hiện nay, cần triển khai thực hiện đồng bộ những giải pháp cơ bản, thực chất và lâu dài, cụ thể là:

Một là, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, làm cho mỗi sĩ quan nhận thức sâu sắc về vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của công tác huấn luyện trong nhiệm vụ xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện. Thái độ tích cực trong huấn luyện phải bắt nguồn từ nhận thức đúng đắn, từ sự thấm nhuần truyền thống của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng, từ tinh thần trách nhiệm chính trị đối với nhiệm vụ được giao. Muốn làm được điều đó, các đơn vị cần tổ chức thường xuyên các buổi sinh hoạt chính trị, tọa đàm, giao lưu nhân chứng lịch sử, kết hợp giáo dục truyền thống với giáo dục pháp luật, đạo đức quân nhân. Ngoài ra, cần gắn giáo dục với thực tiễn nhiệm vụ, kịp thời biểu dương, nhân rộng điển hình tiên tiến trong huấn luyện để tạo sự lan tỏa sâu rộng, góp phần hình thành động cơ đúng đắn và thái độ tích cực cho đội ngũ sĩ quan cấp phân đội.

Hai là, các học viện, nhà trường quân đội cần đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình và phương pháp đào tạo sĩ quan, đặc biệt là cấp phân đội. Quá trình đào tạo cần lấy thực tiễn đơn vị làm tiêu chuẩn, mục tiêu hướng đến. Tăng cường thời lượng thực hành, đưa sĩ quan học viên đi thực tập dài ngày tại các đơn vị chiến đấu để trực tiếp tham gia công tác huấn luyện. Đồng thời, cần cập nhật kiến thức mới về khoa học quân sự, kỹ năng lãnh đạo, phương pháp xử lý tình huống và kỹ năng truyền đạt trong giảng dạy. Sau khi tốt nghiệp, chỉ huy các đơn vị cần xây dựng kế hoạch kèm cặp, giao nhiệm vụ phù hợp với trình độ và sở trường của sĩ quan trẻ, giúp họ từng bước tự tin, nâng cao bản lĩnh, trách nhiệm, hình thành phong cách làm việc nghiêm túc, sáng tạo trong huấn luyện.

Ba là, xây dựng môi trường huấn luyện tích cực, chính quy, dân chủ và sáng tạo là nền tảng quan trọng giúp sĩ quan phát huy tốt nhất năng lực, sở trường. Một môi trường huấn luyện có tính cạnh tranh lành mạnh, phát huy dân chủ quân sự, khuyến khích đổi mới sáng tạo sẽ là “chất xúc tác” mạnh mẽ cho thái độ tích cực. Cần tổ chức tốt phong trào thi đua huấn luyện giỏi, phát huy vai trò của cán bộ chủ trì trong việc gợi mở sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, đổi mới giáo án, phương pháp truyền đạt. Đồng thời, mạnh dạn ứng dụng công nghệ thông tin, mô hình mô phỏng huấn luyện hiện đại để nâng cao hiệu quả học tập. Môi trường huấn luyện tốt sẽ tác động tích cực đến tâm lý, tạo sự hứng thú, giúp sĩ quan không ngừng học hỏi, cống hiến và phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Bốn là, cần đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá kết quả huấn luyện theo hướng khách quan, thực chất, tránh hình thức, đối phó. Việc đánh giá cần dựa trên kết quả thực tế của phân đội, gắn với tiến độ, chất lượng và khả năng vận dụng của sĩ quan trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ huấn luyện. Bên cạnh kiểm tra định kỳ, cần tăng cường kiểm tra đột xuất, thi theo nhóm, đánh giá tình huống giả định để phát huy tinh thần chủ động. Kết quả huấn luyện phải được sử dụng làm cơ sở để bình xét thi đua, đề bạt, bổ nhiệm chức vụ, cũng như quy hoạch cán bộ. Việc minh bạch hóa công tác kiểm tra, đánh giá sẽ góp phần nâng cao tinh thần trách nhiệm, thái độ nghiêm túc của sĩ quan đối với nhiệm vụ huấn luyện, đồng thời tạo môi trường công bằng để cán bộ nỗ lực cống hiến.

Năm là, cần quan tâm xây dựng chính sách đãi ngộ hợp lý đối với sĩ quan cấp phân đội. Đây là lực lượng thường xuyên bám thao trường, trực tiếp huấn luyện chiến sĩ trong điều kiện vất vả, áp lực cao cả về thể chất lẫn tinh thần. Các chế độ phụ cấp trách nhiệm, phụ cấp thâm niên, chế độ nghỉ phép, nhà ở công vụ, điều kiện sinh hoạt phải được bảo đảm đầy đủ, kịp thời. Đặc biệt, cần quan tâm đến gia đình của sĩ quan như hỗ trợ con em học tập, chăm sóc sức khỏe, chính sách hậu phương quân đội để họ yên tâm công tác, cống hiến lâu dài, từ đó hình thành thái độ tích cực, trách nhiệm cao trong huấn luyện.

Trong bối cảnh hiện nay, khi tình hình thế giới, khu vực tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, khó lường, đặt ra yêu cầu ngày càng cao trong xây dựng lực lượng vũ trang vững mạnh toàn diện. Do đó, việc nâng cao thái độ huấn luyện cho đội ngũ sĩ quan cấp phân đội ở đơn vị cơ sở không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là yêu cầu chiến lược, có ý nghĩa quyết định đến chất lượng tổng thể của Quân đội, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới./.

------------------------------------

Ghi chú:

(1) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, Nxb CTQG-ST, H.2021, tr.125.

(2) Học viện Lục quân, Kết quả khảo sát thái độ huấn luyện của sĩ quan cấp phân đội tại các đơn vị cơ sở thuộc Quân khu 1, 2, 3, 4 và Quân đoàn 1, 2 (Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở do Phòng Khoa học Quân sự chủ trì, thực hiện tháng 6/2023 tại thành phố Đà Lạt).

(3) Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Báo cáo tổng kết công tác huấn luyện năm 2022, H.2022.

Trung tá Hồ Đức Thiện - Chủ nhiệm Chính trị Lữ đoàn Công binh 7, Quân đoàn 34