Chính quyền địa phương 02 cấp - sự chuyển mình tích cực trong cải cách hành chính

Chủ động tháo gỡ khó khăn, ổn định, thông suốt hoạt động của chính quyền các địa phương

Với đặc thù là nơi tiếp nhận và giải quyết trực tiếp phần lớn thủ tục hành chính của người dân, cấp xã hiện nay giữ vai trò trung tâm trong cung cấp dịch vụ công. Sự phân cấp, phân quyền mạnh mẽ từ cấp thành phố xuống cấp xã đã giúp định hình rõ hơn trách nhiệm và năng lực xử lý tại từng đầu mối. Người dân có thể nhận diện rõ “một điểm đến – một cấp giải quyết – một cấp chịu trách nhiệm” và tránh tình trạng đùn đẩy, vòng vo. Phần lớn tại các điểm phục vụ hành chính công của các xã, phường trên cả nước, các đơn vị đã chủ động bố trí thêm cán bộ hướng dẫn nộp hồ sơ trực tuyến, tư vấn pháp lý, hỗ trợ các nhóm yếu thế… Đây là bước đi kịp thời, thể hiện năng lực thích ứng nhanh của hệ thống mới, đặc biệt trong bối cảnh bộ máy vừa được kiện toàn. Mô hình chính quyền này đã nâng tính chủ động cho cấp xã và để thích nghi, cán bộ cấp xã cũng bắt đầu chuyển mình theo hướng đổi mới cách nghĩ, cách làm và cách phục vụ. Đây cũng thể hiện sự chủ động, linh hoạt từ sớm, cần thiết của hệ thống chính quyền các xã, phường nhằm bảo đảm công tác giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp được tốt nhất. Sự vận dụng này được Nhân dân tin tưởng, đánh giá cao trong bối cảnh bộ máy hành chính “vừa chạy, vừa xếp hàng”.

Trên thực tế, đến nay, chính quyền cấp xã cũng phải đối mặt với thách thức không nhỏ khi phạm vi địa bàn được mở rộng, khối lượng công việc gia tăng; những “điểm nóng” vốn tồn tại trước đây tiếp tục là phép thử đối với năng lực xử lý của bộ máy mới. Các vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng, giải phóng mặt bằng… đòi hỏi chính quyền cấp xã phải thể hiện rõ bản lĩnh, trách nhiệm và tính quyết liệt.

Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã là tổ chức hành chính thuộc UBND cấp xã từ ngày 01/7/2025.

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 6/2025, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Trần Văn Sơn cho biết, tính đến 16:00 ngày 03/7/2025, các Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh và xã trên phạm vi cả nước đã giải quyết trên 40.000 hồ sơ (trực tuyến là 59,3% và trực tiếp là 40,7%). Mục tiêu hết năm nay, những thủ tục hành chính liên quan đến doanh nghiệp sẽ được giải quyết trực tuyến và không phụ thuộc vào địa giới hành chính trong phạm vi cấp tỉnh.

Hiện nay, thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, với một địa chỉ số duy nhất, các thủ tục hành chính đã được thực hiện trực tuyến mà không phụ thuộc vào thời gian, địa điểm, nhờ hệ thống đang vận hành rất hiệu quả. Khi nộp hồ sơ trực tuyến, toàn bộ hồ sơ sẽ được chuyển đến các Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh hoặc cấp xã theo đúng thẩm quyền. Quan trọng nhất, thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, người dân có thể theo dõi toàn bộ quá trình giải quyết hồ sơ, giám sát tiến độ xử lý. Bên cạnh đó, hệ thống cũng tiếp nhận các phản ánh, kiến nghị của Nhân dân để kịp thời giải quyết.

Chuyển động tích cực từ cơ sở…

Trong 08 ngày đầu hoạt động tính từ sau ngày 01/7/2025, Trung tâm Phục vụ hành chính công phường An Hải, thành phố Đà Nẵng đã tiếp đón hơn 1.200 lượt người dân đến liên hệ làm thủ tục, tiếp nhận tổng cộng 1.360 hồ sơ ở các lĩnh vực. Trong đó, lĩnh vực chứng thực chiếm số lượng lớn với 970 trường hợp (1.496 bản), lĩnh vực hộ tịch có 97 hồ sơ, lĩnh vực đất đai có 175 hồ sơ... tất cả được xử lý, trả kết quả đúng thời hạn. Trung tâm Phục vụ hành chính công được trang bị nhiều trang thiết bị phục vụ người dân, ghi rõ các quầy để người dân thuận tiện tiếp cận. Tại đây, người dân được các cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính lấy số thứ tự, hướng dẫn vào các quầy để thực hiện các thủ tục hành chính. Những người lớn tuổi hoặc không quen sử dụng công nghệ được các đoàn viên thanh niên hỗ trợ tận tình trong việc nhập thông tin, hướng dẫn thao tác.

Để hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục hành chính, Ban Thường vụ Tỉnh đoàn Quảng Ngãi đã chỉ đạo Ban Thường vụ Đoàn các xã, phường, đặc khu, Đoàn Khối cơ quan và doanh nghiệp tỉnh đồng loạt ra quân 97 đội hình thanh niên tình nguyện hỗ trợ vận hành mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp và cung cấp dịch vụ công trực tuyến, hỗ trợ thủ tục hành chính cho người dân tại cơ sở từ ngày 07/7/2025 đến ngày 11/7/2025. Trong đó, có 01 đội hình cấp tỉnh tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Quảng Ngãi và 96 đội hình cấp xã, phường, đặc khu với sự tham gia của hơn 850 đoàn viên trên địa bàn tỉnh. Riêng tại đặc khu Lý Sơn, trong những ngày đầu tiên vận hành chính quyền địa phương 02 cấp, toàn bộ cán bộ, công chức Đặc khu được huy động có mặt đầy đủ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công để phục vụ người dân. Không khí làm việc khẩn trương, nghiêm túc với tinh thần đổi mới, sáng tạo và hành động vì mục tiêu phát triển đột phá cho đảo tiền tiêu.

Việc vận hành chính quyền cấp xã tại 45 xã, phường, đặc khu ven biển tỉnh Lâm Đồng cơ bản vận hành ổn định. Bộ máy chính trị cấp xã được kiện toàn, cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Việc vận hành mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp đã tạo thuận lợi cho người dân trong việc đơn giản hóa các thủ tục hành chính, giảm khâu trung gian. Chính quyền cấp xã trực tiếp tiếp nhận và giải quyết vấn đề phát sinh, lắng nghe ý kiến, nguyện vọng và kịp thời tháo gỡ vướng mắc, nhất là trong lĩnh vực tài nguyên, môi trường. Đặc biệt, cũng như khu vực trung tâm, công tác giải quyết thủ tục hành chính ở các xã ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh Lâm Đồng đều diễn ra thuận lợi, kết nối thông suốt với hệ thống Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đơn cử, tại địa bàn có hơn 86% dân cư là người dân tộc thiểu số như xã Lạc Dương, đến thời điểm này, xã đã rà soát, phân loại, niêm yết và công khai 378 thủ tục hành chính trên hệ thống dịch vụ công. Toàn bộ các thủ tục này đều được bộ phận một cửa của xã giải quyết kịp thời khi người dân có nhu cầu.

Những chuyển động tiêu biểu từ cơ sở đã minh chứng rõ nét cho tinh thần đổi mới. Chính quyền cơ sở ngày càng gần dân, sát dân hơn, chủ động hơn và quyết liệt hơn. Đây mới chỉ là bước khởi đầu và phía trước vẫn còn nhiều thách thức, đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ và sáng tạo từ mỗi cán bộ, mỗi cơ quan và đặc biệt là sự đồng hành của Nhân dân. Chính quyền địa phương 02 cấp không chỉ là mô hình hành chính mới mà đó còn là lời cam kết của cả hệ thống chính trị trong việc xây dựng một nền hành chính hiện đại, liêm chính, phục vụ, minh bạch và hướng tới phát triển bền vững. Tuy nhiên, để từng bước xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp và phục vụ người dân tốt hơn, chính quyền cơ sở cần tiếp tục theo dõi, lắng nghe ý kiến người dân để hoàn chỉnh hơn trong thời gian tới. Mỗi cán bộ, công chức, viên chức phải chủ động nghiên cứu, thích ứng và vận hành hiệu quả quy trình công việc mới; sự chuyên nghiệp, tận tâm của họ chính là thước đo để người dân đánh giá chất lượng cải cách. Đây là yêu cầu bắt buộc trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới nền hành chính hiện đại, kiến tạo và phục vụ. Song song đó, chính quyền địa phương 02 cấp là tiền đề quan trọng để thúc đẩy cải cách hành chính và chuyển đổi số toàn diện. Vì thế, các yêu cầu về công nghệ, trang thiết bị, hạ tầng kỹ thuật và đặc biệt là công tác đào tạo cán bộ phải được thực hiện đồng bộ, bài bản và lâu dài; việc thúc đẩy các dịch vụ công trực tuyến, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, minh bạch hóa quy trình cũng là những tiêu chí rõ ràng cho một chính quyền hiện đại./

Đăng Doanh