Xây dựng phong trào học tập số cho đội ngũ cán bộ chính trị cấp phân đội trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Từ khóa: Cán bộ chính trị; cấp phân đội; chuyển đổi số; học tập số; Quân đội nhân dân Việt Nam.

Abstract: Developing a digital learning movement among grassroots-level political officers is both an urgent and long-term task in the context of national digital transformation and the nation’s vigorous rise in the new era. This is not only a requirement for improving the quality of the officer corps but also a core element in building a revolutionary, regular, elite, and modern Vietnam People’s Army. This article focuses on analyzing the theoretical foundations of promoting a digital learning movement, while also proposing feasible solutions for fostering such a movement among grassroots-level political officers, thereby contributing to enhancing their overall capabilities and the combat strength of military units in the current stage of the revolution.

Keywords: Political officers; grassroots level; digital transformation; digital learning; Vietnam People’s Army.

1. Sự cần thiết xây dựng phong trào học tập số cho đội ngũ cán bộ chính trị cấp phân đội trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Học tập số - xu thế tất yếu của thời đại và định hướng phát triển con người mới xã hội chủ nghĩa.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, công nghệ số đã và đang thâm nhập sâu rộng vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có giáo dục và đào tạo. Học tập số không chỉ là một lựa chọn mang tính thời đại mà đã trở thành xu thế tất yếu, bắt buộc mỗi cá nhân và tổ chức phải thích nghi nếu không muốn bị tụt hậu. Việc học tập không còn giới hạn trong không gian lớp học truyền thống mà đã được mở rộng đến mọi lúc, mọi nơi, trên nền tảng số hóa tri thức với sự hỗ trợ của các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, internet vạn vật. Nhờ đó, học tập trở nên cá nhân hóa hơn, linh hoạt hơn và hiệu quả hơn.

Học tập số là quá trình ứng dụng công nghệ hiện đại vào tiếp thu tri thức, kỹ năng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, mạnh, bền vững của cá nhân, tổ chức và quốc gia. Đặc biệt trong Quân đội, học tập số trở thành công cụ đắc lực để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng lực lượng “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”. Nó giúp rút ngắn thời gian, tiết kiệm chi phí, nâng cao chất lượng huấn luyện, đồng thời là phương tiện hữu hiệu để bồi dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng, bản lĩnh, năng lực công tác cho cán bộ, chiến sĩ.

Cán bộ chính trị cấp phân đội là người trực tiếp tiến hành hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong đơn vị cơ sở, giữ vai trò then chốt trong giáo dục tư tưởng, xây dựng bản lĩnh, ý chí chiến đấu, đoàn kết nội bộ và rèn luyện phẩm chất cách mạng cho quân nhân. Trong điều kiện nhiệm vụ ngày càng nặng nề, yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ cán bộ ngày càng cao, cán bộ chính trị cấp phân đội phải không ngừng tự học, tự bồi dưỡng, trong đó học tập số là một kênh quan trọng để nâng cao trình độ lý luận, nghiệp vụ và năng lực lãnh đạo, chỉ huy. Họ cần tiếp cận nhanh, làm chủ công nghệ, sử dụng hiệu quả hệ thống tri thức, dữ liệu số để phục vụ công tác quản lý tư tưởng, tuyên truyền, giáo dục và xây dựng phong trào đơn vị. Nói cách khác, cán bộ chính trị cấp phân đội trong kỷ nguyên số không chỉ là người “giữ lửa cách mạng” mà còn phải là “hạt nhân công nghệ” trong xây dựng đơn vị vững mạnh về tư tưởng, chính trị, tổ chức và đạo đức.

Phong trào học tập số của cán bộ chính trị không chỉ là nhu cầu cá nhân mà còn là biểu hiện sinh động của yêu cầu “xây dựng đội ngũ cán bộ ngang tầm nhiệm vụ”, như Đại hội XIII của Đảng đã xác định. Đó là phong trào mang tính chiến lược lâu dài, thể hiện trách nhiệm chính trị, tinh thần tự giác học tập của mỗi cán bộ trong quá trình hoàn thiện bản thân, đáp ứng sự phát triển nhanh chóng của khoa học - công nghệ và yêu cầu thực tiễn trong xây dựng Quân đội hiện đại. Đây cũng là cơ sở để xây dựng “người quân nhân cách mạng” thời kỳ mới - vừa hồng, vừa chuyên, có tri thức công nghệ, phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trị và năng lực hành động. Việc phát triển phong trào học tập số vì thế cần được xem là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong xây dựng nền chính trị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và đội ngũ cán bộ chủ trì vững về chính trị, giỏi về công nghệ, mẫu mực trong đạo đức, sáng tạo trong hành động.

Vai trò của đội ngũ cán bộ chính trị cấp phân đội trong định hình môi trường học tập số trong quân đội.

Trong môi trường quân đội, phong trào học tập số nếu không được tổ chức bài bản và khơi dậy từ cấp cơ sở sẽ khó lan tỏa rộng khắp. Cán bộ chính trị cấp phân đội chính là “hạt nhân” trong tổ chức, vận hành, duy trì và nâng cao hiệu quả phong trào học tập số ở từng đơn vị. Họ chính là người giữ vai trò kết nối giữa định hướng cấp trên với thực tiễn sinh hoạt của đơn vị, giữa yêu cầu của thời đại với điều kiện cụ thể tại cơ sở. Vai trò này thể hiện ở nhiều khía cạnh cụ thể như:

Truyền cảm hứng học tập số cho cán bộ, chiến sĩ thông qua tuyên truyền, nêu gương và hành động cụ thể, nhất là qua việc bản thân mỗi cán bộ chính trị phải tiên phong trong việc sử dụng các nền tảng số để học tập, nghiên cứu, quản lý, chỉ huy.

Lồng ghép học tập số vào các hoạt động công tác đảng, công tác chính trị như: giờ học chính trị, sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt đoàn thể, hội thi, hội thao chuyên đề... để tạo thành dòng chảy xuyên suốt, liên tục và thiết thực.

Chủ động khai thác, chọn lọc và giới thiệu các tài nguyên học liệu số (bài giảng điện tử, dữ liệu lịch sử, video giáo dục chính trị, nền tảng tra cứu văn kiện Đảng - Quân đội…) để làm phong phú nội dung giáo dục tư tưởng và bồi dưỡng lý luận.

Theo dõi, giám sát, đánh giá chất lượng và tiến độ học tập số của từng cá nhân, tập thể trong đơn vị, từ đó gắn kết quả học tập số với phong trào thi đua, đánh giá xếp loại, khen thưởng cuối năm nhằm khuyến khích sự nỗ lực tự học của mỗi quân nhân.

Hơn ai hết, đội ngũ cán bộ chính trị cần có ý chí tự học, tinh thần đổi mới, thái độ cầu thị, chủ động thích ứng với công nghệ và phương pháp học tập hiện đại để trở thành hình mẫu trong đơn vị. Điều đó không chỉ tạo ra niềm tin, động lực cho chiến sĩ mà còn góp phần hình thành môi trường học tập tích cực, sáng tạo, đầy cảm hứng trong toàn phân đội. Đây cũng là biểu hiện sinh động của tinh thần “tự giác, tự học, tự rèn” theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời cụ thể hóa phương châm “học để làm việc, học để phục vụ Tổ quốc, học để phát triển Quân đội chính quy, hiện đại” trong bối cảnh kỷ nguyên số.

Trong một chừng mực nhất định, năng lực tổ chức và tham gia học tập số của cán bộ chính trị cấp phân đội chính là thước đo phẩm chất trí tuệ, năng lực thích ứng và bản lĩnh cách mạng của cán bộ trong thời đại mới. Từ những hạt nhân nòng cốt ở cơ sở, phong trào học tập số có thể lan tỏa thành cao trào rộng lớn, đóng góp cho sự phát triển tổng thể về chất lượng đội ngũ, nâng cao trình độ nhận thức, xây dựng nền chính trị tinh gọn, hiệu quả trong toàn quân.

Những yếu tố ảnh hưởng đến phong trào học tập số trong Quân đội hiện nay.

Phong trào học tập số trong Quân đội không thể phát triển bền vững nếu thiếu sự tác động tổng thể từ nhiều chiều hướng. Có thể chia làm ba nhóm yếu tố chính ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp đến hiệu quả và sức lan tỏa của phong trào:

Thứ nhất, yếu tố khách quan: đây là nền tảng định hướng chiến lược từ chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về chuyển đổi số quốc gia. Trong Quân đội, những văn bản như Nghị quyết số 1659-NQ/QUTW ngày 20/12/2022 của Quân ủy Trung ương về nâng cao chất lượng huấn luyện giai đoạn 2023 - 2030 và những năm tiếp theo, Chỉ thị số 79/CT-BQP ngày 22/7/2022 của Bộ Quốc phòng về xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu” đã tạo hành lang pháp lý rõ ràng, đồng thời thúc đẩy triển khai đồng bộ các giải pháp số hóa trong đào tạo, huấn luyện, quản lý đơn vị. Sự chỉ đạo quyết liệt từ trên xuống chính là động lực quan trọng để các đơn vị, trong đó có đội ngũ cán bộ chính trị cấp phân đội, chủ động tiếp cận, nắm bắt cơ hội chuyển đổi nhận thức và hành động theo hướng hiện đại hóa. Tuy nhiên, việc cụ thể hóa các nghị quyết, chỉ thị này vào môi trường thực tế vẫn là một thách thức lớn cần sự chủ động, sáng tạo từ cơ sở.

Thứ hai, yếu tố tổ chức: hạ tầng công nghệ số trong Quân đội ta hiện nay chưa thực sự đồng bộ, còn phân hóa rõ rệt giữa các đơn vị. Một số nơi đã bước đầu triển khai thành công các mô hình học tập trực tuyến, xây dựng thư viện số, hệ thống học liệu điện tử; song phần lớn các đơn vị vẫn phụ thuộc vào phương pháp truyền thống, chưa có điều kiện đầu tư mạnh mẽ cho các nền tảng học tập hiện đại. Điều này không chỉ làm giảm hiệu quả học tập số mà còn khiến phong trào thiếu sự lan tỏa rộng khắp. Bên cạnh đó, tính bảo mật, yêu cầu tác chiến và đặc thù huấn luyện cũng đặt ra bài toán khó cho việc ứng dụng rộng rãi công nghệ số trong Quân đội.

Thứ ba, yếu tố chủ quan từ đội ngũ cán bộ chính trị: đây là yếu tố mang tính quyết định đến chất lượng và chiều sâu của phong trào học tập số. Trình độ ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng số, phương pháp tổ chức học tập số của đội ngũ cán bộ chính trị cấp phân đội hiện không đồng đều. Một bộ phận cán bộ còn tâm lý e dè, thiếu tự tin với công nghệ mới, chưa chủ động cập nhật kỹ năng học tập trên môi trường số. Bên cạnh đó, công tác bồi dưỡng, tập huấn chuyên sâu về chuyển đổi số cho sĩ quan cấp cơ sở còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, đồng bộ.

Tổng thể ba nhóm yếu tố trên tạo nên bức tranh đa chiều về phong trào học tập số trong Quân đội. Việc nhận diện đầy đủ, khách quan các yếu tố tác động sẽ giúp các cấp, nhất là đội ngũ cán bộ chính trị cấp phân đội, có cách tiếp cận phù hợp hơn trong tổ chức thực hiện, góp phần đưa học tập số trở thành động lực mạnh mẽ trong nâng cao chất lượng tổng hợp và sức chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam.

2. Một số giải pháp xây dựng phong trào học tập số cho đội ngũ cán bộ chính trị cấp phân đội trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Nâng cao nhận thức và trách nhiệm chính trị về vai trò của học tập số trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Cần làm rõ cho đội ngũ cán bộ chính trị cấp phân đội hiểu rằng học tập số không chỉ là học công nghệ thông tin hay thao tác phần mềm, mà là quá trình tiếp nhận tri thức toàn diện qua phương thức mới, hiệu quả hơn, chủ động hơn, mang tính thời đại. Cấp ủy, chỉ huy các cấp cần đưa nội dung “phát triển phong trào học tập số” vào nghị quyết lãnh đạo, kế hoạch công tác công tác đảng, công tác chính trị hàng năm để thống nhất tổ chức thực hiện và kiểm tra.

Bên cạnh đó, cần tổ chức các buổi tọa đàm, hội thi, hội thảo về chủ đề học tập số trong Quân đội, để hình thành không khí trao đổi cởi mở, nâng cao nhận thức và khích lệ tinh thần chủ động học tập của đội ngũ sĩ quan trẻ.

Đầu tư xây dựng hạ tầng công nghệ và hệ sinh thái học tập số tại đơn vị cơ sở.

Cần ưu tiên hiện đại hóa cơ sở hạ tầng phục vụ học tập số: trang bị thiết bị số cơ bản (máy tính bảng, mạng LAN, wifi quân sự, màn hình trình chiếu), xây dựng “góc học tập số” trong phòng Hồ Chí Minh, thư viện đơn vị; cung cấp tài khoản truy cập học liệu số dùng chung trong toàn quân (hệ thống bài giảng, sách điện tử, video huấn luyện, biểu mẫu công tác đảng, công tác chính trị số hóa...). Đồng thời, thiết lập cơ chế tích hợp học tập số với các phần mềm quân sự hiện có để tạo môi trường thực hành số hóa đa chiều.

Đổi mới nội dung, hình thức sinh hoạt chính trị gắn với học tập số.

Tổ chức học tập chính trị qua nền tảng trực tuyến với nội dung được số hóa, minh họa trực quan, kết hợp video tình huống, trắc nghiệm tương tác. Xây dựng kho học liệu mở dành riêng cho cán bộ chính trị, giúp họ tự học, tự cập nhật kiến thức công tác đảng, công tác chính trị, kỹ năng công nghệ số, phương pháp tuyên truyền kỹ thuật số. Ngoài ra, khuyến khích đội ngũ cán bộ chính trị viết bài, chia sẻ kinh nghiệm học tập số trên các nền tảng nội bộ (website đơn vị, diễn đàn thanh niên, bản tin truyền thanh) để lan tỏa tinh thần học tập và tạo động lực thi đua giữa các đơn vị.

Gắn học tập số với đánh giá năng lực, công tác quy hoạch, đề bạt cán bộ.

Xác định học tập số là tiêu chí quan trọng trong đánh giá, phân loại cán bộ hàng năm. Quá trình đó cần dựa trên sản phẩm học tập cụ thể (ví dụ: hoàn thành khóa học trực tuyến, xây dựng video, kế hoạch tuyên truyền số hóa…). Ai không học tập sẽ bị tụt hậu, ai tích cực học sẽ được khuyến khích đề bạt, đó là thông điệp cần được chuyển hóa thành chính sách cụ thể.

Trong kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ của dân tộc, Quân đội nhân dân Việt Nam không thể đứng ngoài làn sóng chuyển đổi số. Xây dựng phong trào học tập số cho đội ngũ cán bộ chính trị cấp phân đội không chỉ là thích ứng với yêu cầu công nghệ, mà còn là nâng tầm trí tuệ và bản lĩnh của đội ngũ cán bộ chiến lược trong tương lai. Bài toán đó chỉ có thể giải bằng sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, sự đầu tư thỏa đáng về điều kiện và trên hết là tinh thần tự giác học tập, đổi mới sáng tạo của mỗi người lính chính trị hôm nay.

Tài liệu tham khảo:

Quân ủy Trung ương, Nghị quyết số 1659-NQ/QUTW ngày 20/12/2022 về nâng cao chất lượng huấn luyện giai đoạn 2023 - 2030 và những năm tiếp theo.
Bộ Quốc phòng, Chỉ thị số 79/CT-BQP ngày 22/7/2022 về xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”.
Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb CTQG-ST, 2011.
Tạp chí Quốc phòng toàn dân, các số chuyên đề năm 2023 - 2025.
Ban Tuyên giáo Trung ương, Tài liệu bồi dưỡng cán bộ Đảng trong tình hình mới, H.2023.

Nguyễn Minh Tuấn - Trường Sĩ quan Chính trị