Giải pháp phát huy vai trò của điển hình tiên tiến trong phong trào thi đua khối các cơ quan nhà nước trong thời gian tới

Phiên họp thứ nhất Ban Tổ chức Đại hội thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI.

Có thể khẳng định, việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp đã đạt được những kết quả tích cực, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ người dân tốt hơn. Tuy nhiên, cần tiếp tục thực hiện tổng thể nhiều biện pháp, giải pháp linh hoạt, đồng bộ để bộ máy đi vào hoạt động nhịp nhàng, thông suốt, phục vụ tốt nhất yêu cầu kiến tạo phát triển. Cùng với đó là yêu cầu đặt ra ngày càng cao đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nói chung và đội ngũ những người làm công tác thi đua, khen thưởng nói riêng, phải đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, hợp lý về cơ cấu, đề cao tính chuyên nghiệp và ý thức thái độ phục vụ để có thể giải quyết công việc một cách hiệu quả trong tình hình mới.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”. Để đáp ứng yêu cầu mới, cần thực hiện tổng thể nhiều giải pháp, trong đó có giải pháp phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị nói chung và khối cơ quan nhà nước nói riêng trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao. Việc tổ chức phát động các phong trào thi đua trong khối cơ quan nhà nước sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao; làm tốt công tác phát hiện, bồi dưỡng, tổng kết và nhân rộng điển hình tiên tiến trong phong trào thi đua khối cơ quan nhà nước sẽ tạo động lực, truyền cảm hứng cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong cơ quan nhà nước tích cực phấn đấu nâng cao năng lực, đạt kết quả công tác cao nhất, góp phần vào thành công chung của các bộ, ban, ngành, địa phương và cả nước.

Phiên họp thứ nhất Tiểu ban an ninh Đại hội thi đua yêu nước lần thứ XI.

Giải pháp phát huy vai trò của điển hình tiên tiến trong phong trào thi đua khối các cơ quan nhà nước trong thời gian tới 

Thứ nhất: Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, chính quyền, người đứng đầu các cơ quan nhà nước trong công tác phát hiện, bồi dưỡng, tổng kết và nhân rộng điển hình tiên tiến.

Cấp ủy đảng, chính quyền, người đứng đầu các cơ quan nhà nước các cấp cần thường xuyên tuyên truyền, quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước, đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về thi đua, khen thưởng, nhằm nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và người lao động về vị trí, vai trò quan trọng của công tác thi đua, khen thưởng; tạo sự chuyển biến mạnh mẽ hơn nữa trong nhận thức, tư tưởng, làm cho thi đua thực sự trở thành ý thức tự giác, trách nhiệm và thường xuyên của mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi đơn vị, cá nhân thống nhất hành động, góp phần giải quyết hiệu quả những vấn đề, những nhiệm vụ cấp bách, trọng tâm của cơ quan, tổ chức, đơn vị và địa phương. Kịp thời ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn để tổ chức thực hiện công tác phát hiện, bồi dưỡng, tổng kết, nhân rộng điển hình tiên tiến trong các phong trào thi đua yêu nước một cách thống nhất, đồng bộ, thực chất và hiệu quả.

Nâng cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác phát hiện, bồi dưỡng, tổng kết và nhân điển hình tiên tiến theo tinh thần Chỉ thị số 41-CT/TW, ngày 26/12/2024 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thi đua, khen thưởng trong tình hình mới. Cụ thể là: Tăng cường công tác sơ kết, tổng kết phong trào thi đua để rút kinh nghiệm, tìm ra cách làm hay, lựa chọn tập thể, cá nhân tiêu biểu, xuất sắc khen thưởng, động viên kịp thời và nhân rộng; khuyến khích, tạo điều kiện để các điển hình tiên tiến tiếp tục phát huy, lan tỏa, cổ vũ, động viên, nêu gương trong toàn xã hội, tạo động lực thúc đẩy các phong trào thi đua yêu nước. Các cấp ủy, tổ chức đảng lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng tiêu chí, tiêu chuẩn về điển hình tiên tiến phù hợp với từng ngành, lĩnh vực, địa phương, cơ quan, đơn vị; tăng cường tuyên truyền, phổ biến, biểu dương gương người tốt, việc tốt, mô hình hay, cách làm sáng tạo, hiệu quả và quy định của Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022: “Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo… phát hiện cá nhân, tập thể, hộ gia đình có thành tích để khen thưởng theo thẩm quyền hoặc đề nghị cấp trên khen thưởng; nhân rộng điển hình tiên tiến;...” để thi đua, khen thưởng thực sự là một phương thức lãnh đạo của Đảng, công cụ quản lý của Nhà nước, công cụ thực thi quyền lực Nhà nước, động lực xây dựng con người mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thứ hai: Đổi mới tổ chức phong trào thi đua; chủ động, tích cực phát hiện, xây dựng và bồi dưỡng điển hình tiên tiến trên các lĩnh vực.

Tiếp tục đổi mới toàn diện, phát huy tinh thần sáng tạo trong tổ chức các phong trào thi đua, nhằm huy động được sự tham gia đông đảo và hưởng ứng tích cực của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và người lao động. Phong trào thi đua phải thực chất và bao quát toàn bộ các lĩnh vực đời sống xã hội, nhiệm vụ của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, địa phương; trong đó, lấy mục tiêu hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao làm trung tâm của phong trào thi đua; mục tiêu, nội dung thi đua phải thiết thực, bám sát nhiệm vụ chính trị, mang lại lợi ích cho đất nước, xã hội và người dân, gắn với quyền và lợi ích chính đáng của người tham gia; tiêu chí thi đua phải cụ thể, rõ ràng, dễ thực hiện, dễ kiểm tra, giám sát, tránh hình thức; định kỳ tổ chức sơ kết, tổng kết phong trào thi đua để rút kinh nghiệm, tìm ra cách làm hay, lựa chọn tập thể, cá nhân tiêu biểu, xuất sắc để biểu dương, khen thưởng, động viên kịp thời. Tăng cường tính giáo dục và nêu gương thông qua việc phổ biến các sáng kiến, kinh nghiệm, cách làm hay, mô hình sáng tạo, hiệu quả để cá nhân, tổ chức khác học tập và làm theo.

Đổi mới nội dung, hình thức, phương thức tổ chức các phong trào thi đua yêu nước. Gắn kết các phong trào thi đua yêu nước với việc thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị "về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh"; Nghị quyết số 04-NQ/TW (khóa XII) của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ làm cho các phong trào thi đua yêu nước chứa đựng nội dung sâu sắc về tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh, qua đó nâng cao chất lượng các phong trào thi đua, các cuộc vận động quần chúng của Đảng.

Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác khen thưởng điển hình tiên tiến, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ và thực chất. Việc xét tặng danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng điển hình tiên tiến phải dựa trên kết quả thực chất của phong trào thi đua, thành tích xuất sắc đạt được; bám sát tiêu chí, tiêu chuẩn, điều kiện, quy định của Đảng, Nhà nước, bảo đảm chính xác, kịp thời, công khai, dân chủ, khách quan, xây dựng được tinh thần đoàn kết, nêu cao tính phê bình và tự phê bình, đánh giá đúng người, đúng việc. Quy định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu trong việc phát hiện các điển hình tiên tiến để khen thưởng theo thẩm quyền hoặc đề nghị cấp có thẩm quyền khen thưởng. Tiếp tục chú trọng khen thưởng đối với tập thể, cá nhân ở cơ sở, người trực tiếp công tác, chiến đấu; quan tâm việc khen thưởng cán bộ, công chức, viên chức công tác ở cơ sở, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Chủ động khen thưởng kịp thời, xứng đáng đối với tập thể, cá nhân có sáng kiến, có tinh thần đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung thông qua phát hiện điển hình tiên tiến để khen thưởng; khen thưởng tập thể, cá nhân lập thành tích xuất sắc trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao.

Các cơ quan nhà nước cần tổ chức nhiều chương trình, hoạt động nhằm biểu dương, tôn vinh các tập thể, cá nhân tiêu biểu trên nhiều lĩnh vực công tác; biểu dương, tôn vinh những cá nhân, tập thể có thành tích tiêu biểu xuất sắc, các gương điển hình tiên tiến tạo sự lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống xã hội, với nhiều hình thức tuyên truyền, tôn vinh phong phú, sáng tạo, sinh động như: tổ chức hội nghị biểu dương, tôn vinh, giao lưu với các điển hình tiên tiến; tổ chức các cuộc thi viết về gương “người tốt, việc tốt”; xuất bản tập san chuyên trang, chuyên mục giới thiệu gương các điển hình tiên tiến tiêu biểu để khơi dậy lòng tự hào, tinh thần thi đua yêu nước tạo động lực tiếp tục phấn đấu góp phần thúc đẩy tập thể, cá nhân hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Xác định một trong tiêu chuẩn khen thưởng danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng là lấy kết quả đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ đối với cá nhân, tập thể làm căn cứ khen thưởng. Do đó, cần phải có tiêu chí cụ thể, mang tính định lượng, đánh giá thực chất mức độ hoàn thành nhiệm vụ đối với cá nhân, tập thể trong cơ quan nhà nước; đồng thời, việc đánh giá phải khách quan, minh bạch, công tâm, “đúng người, đúng việc” để đảm bảo việc khen thưởng và đề nghị khen thưởng danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng được chính xác, công bằng và phát huy được tính nêu gương, lan tỏa rộng rãi trong cơ quan, tổ chức, đơn vị và trong cộng đồng, xã hội. Bên cạnh đó, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của thành tích, điều kiện, tiêu chuẩn, thủ tục, hồ sơ, quy trình thẩm định, xét duyệt, đề nghị khen thưởng phải đảm bảo đúng quy định của pháp luật.

Xây dựng các tiêu chí, tiêu chuẩn về điển hình tiên tiến phù hợp với từng ngành, lĩnh vực, địa phương, cơ quan, đơn vị; phát hiện, bồi dưỡng các điển hình tiên tiến tiêu biểu, có sức thuyết phục; tăng cường tuyên truyền, phổ biến, biểu dương gương người tốt, việc tốt, mô hình hay, cách làm sáng tạo, hiệu quả để các tập thể, cá nhân khác học tập, noi theo. Khuyến khích, tạo điều kiện để các điển hình tiên tiến tiếp tục phát huy, lan tỏa, cổ vũ, động viên các phong trào thi đua yêu nước.

Công tác lựa chọn điển hình tiên tiến phải thực sự công tâm, khách quan, các điển hình tiên tiến được lựa chọn phải thực sự là tấm gương tiêu biểu, giàu sức lan tỏa, có tinh thần sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, giản dị, khiêm tốn, giàu lòng nhân ái, làm sáng ngời truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam. Do đó, cần phải xây dựng tiêu chí cụ thể về điển hình tiến tiến phù hợp với từng ngành, lĩnh vực để bồi dưỡng, lựa chọn được điển hình đúng, thực chất, có sức lan tỏa trong cộng đồng, xã hội.

Quang cảnh Đại hội thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ X.

Thứ ba: Tiếp tục hoàn thiện thể chế pháp luật về thi đua, khen thưởng phù hợp với tình hình mới, trọng tâm là sửa đổi, bổ sung Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022; sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các nghị định, thông tư, quy định về thi đua, khen thưởng, trong đó đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong thi đua, khen thưởng, tạo sự chủ động, linh hoạt, sáng tạo trong thực hiện công tác thi đua, khen thưởng của bộ, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức, đơn vị, trong đó có việc phát huy vai trò của điển hình tiên tiến trong phong trào thi đua. Củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng ở các cấp, các ngành. Nâng cao vai trò của Hội đồng Thi đua - Khen thưởng các cấp theo quy định của Luật Thi đua, khen thưởng.

Thứ tư: Kết hợp chặt chẽ giữa khen thưởng với động viên, khuyến khích và thực hiện hợp lý các chế độ, chính sách đãi ngộ đối với điển hình tiên tiến với nhiều hình thức phù hợp; đồng thời, quan tâm đến đời sống vật chất, tinh thần, tạo động lực giữ vững và phát huy hơn nữa vai trò của các điển hình tiên tiến trong việc phấn đấu để trở thành điển hình toàn diện hơn, xứng đáng với sự tôn vinh của tập thể… qua đó, xây dựng ý thức trách nhiệm của các tập thể, cá nhân được tôn vinh, khen thưởng, các điển hình tiên tiến trong việc tiếp tục phấn đấu, rèn luyện để trở thành điển hình toàn diện hơn, xứng đáng với thành tích, công trạng được ghi nhận.

Thứ năm: Tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông, thông tin. Các điển hình tiên tiến có thành tích trong các phong trào thi đua, ngoài việc được khen thưởng và hưởng lợi ích khác theo quy định của pháp luật, các cơ quan, đơn vị, địa phương cần tuyên truyền, quán triệt để điển hình tiên tiến thực hiện nghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng là “Phát huy thành tích đã đạt được, tuyên truyền, phổ biến kinh nghiệm; bảo quản, lưu giữ các hiện vật khen thưởng”.

***

Mục tiêu của phong trào thi đua và công tác khen thưởng trong giai đoạn hiện nay là nhằm động viên được sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, phát huy được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong công cuộc đổi mới đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nâng cao chất lượng, hiệu quả các phong trào thi đua và công tác khen thưởng, tạo động lực to lớn góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu nhiệm vụ đưa nước ta trở thành nước đang phát triển, thu nhập trung bình cao, có công nghiệp hiện đại vào năm 2030, thiết thực kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng, hướng tới hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045, hoàn thành mục tiêu 100 năm thành lập Nước, đưa nước ta trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Việc nghiên cứu, đề xuất các giải pháp phát huy vai trò của điển hình tiên tiến trong phong trào thi đua nói chung, khối các cơ quan nhà nước nói riêng là rất cần thiết để tiếp tục khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, các điển hình tiên tiến thực sự là hình mẫu con người mới xã hội chủ nghĩa, là tấm gương sáng, có sức ảnh hưởng, lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng xã hội, truyền cảm hứng cho mọi người tích cực tham gia vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. 

Công tác thi đua, khen thưởng khối cơ quan nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc tạo động lực, khuyến khích các cá nhân và tập thể hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, nhiệm vụ chính trị của các bộ, ban, ngành, địa phương. Theo đó, các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả công tác phát hiện, bồi dưỡng, tổng kết và nhân rộng điển hình tiên tiến trong khối cơ quan nhà nước, tạo nền tảng cho công tác thi đua, khen thưởng phát huy hiệu quả và đi vào thực chất, có vai trò quan trọng trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Trong đó, việc cụ thể hóa và tổ chức thực hiện các chủ trương, quan điểm của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về công tác thi đua, khen thưởng là điều kiện tiên quyết để thực hiện công tác lãnh đạo, chỉ đạo đối với các cấp, các ngành và toàn xã hội. Các điển hình tiên tiến chủ yếu xuất phát từ phong trào thi đua; do vậy, cần phải đổi mới hình thức, phương pháp tổ chức phong trào thi đua, đảm bảo thiết thực, hiệu quả, chủ động phát hiện các cá nhân, tập thể có thành tích trong phong trào thi đua để bồi dưỡng, biểu dương, khen thưởng kịp thời, tăng cường hoàn thiện hệ thống thể chế, pháp luật về thi đua, khen thưởng để phát hiện, khen thưởng kịp thời, đúng người, đúng việc và đẩy mạnh công tác tuyên truyền các gương điển hình tiên tiến bằng nhiều hình thức, tạo sự lan tỏa mạnh mẽ trong cơ quan, đơn vị và cộng đồng xã hội.

Xây dựng và nhân rộng điển hình tiên tiến là một trong những khâu quan trọng của phong trào thi đua yêu nước và công tác khen thưởng. Việc xây dựng điển hình tiên tiến là cơ sở, tiền đề cho việc lựa chọn những tập thể, cá nhân tiêu biểu để kịp thời động viên và xem xét biểu dương, khen thưởng, có tầm quan trọng đặc biệt, góp phần tạo ra động lực thúc đẩy các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Phát huy truyền thống thi đua ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và tiếp tục thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về thi đua, khen thưởng, phong trào thi đua và công tác khen thưởng cần tiếp tục đổi mới hơn nữa để động viên sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy tinh thần yêu nước, lòng tự hào, ý chí tự lực, tự cường của dân tộc. Các phong trào thi đua phát triển sâu rộng trong các bộ, ban, ngành, địa phương, các tầng lớp nhân dân, các thành phần kinh tế, trở thành động lực cách mạng to lớn của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân, ra sức thi đua phấn đấu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trong kỷ nguyên mới./.

----------------------------------------------

Bài viết nằm trong khuôn khổ Nhiệm vụ nghiên cứu số 4 “Thực trạng và giải pháp phát huy vai trò của điển hình tiên tiến trong phong trào thi đua khối các cơ quan nhà nước từ năm 2014 đến nay” do TS Phạm Đức Toàn, Phó Trưởng ban Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương chủ trì thuộc Đề tài khoa học cấp nhà nước “Nghiên cứu vai trò điển hình tiên tiến trong phong trào thi đua yêu nước để đổi mới công tác thi đua, khen thưởng giai đoạn hiện nay” do TS Phạm Huy Giang, Trưởng ban Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương làm chủ nhiệm.

Mạc Văn Nhì, Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương (Bộ Nội vụ)