Điều tra thí điểm đơn vị sự nghiệp công lập năm 2025: Bước khởi đầu cho chuẩn hóa hệ thống tổ chức sự nghiệp công

Cuộc điều tra được thiết kế với mục tiêu tổng thể là kiểm tra, chuẩn hóa công cụ điều tra thống kê đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, từ trung ương đến địa phương. Thông qua việc triển khai điều tra thí điểm tại Bộ Nội vụ và 02 địa phương, cơ quan chủ trì (Bộ Nội vụ) có thể đánh giá được khả năng áp dụng đồng bộ biểu mẫu, quy trình, phần mềm nhập liệu, công nghệ xử lý dữ liệu và cơ chế phối hợp điều tra trong bối cảnh thực tiễn khác nhau.

Về nội dung, điều tra tập trung thu thập thông tin tổng hợp về cơ cấu tổ chức, biên chế, lao động hợp đồng, trình độ chuyên môn, nhiệm vụ chức năng, mức độ tự chủ tài chính, tình hình thực hiện nhiệm vụ, cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin. Kết quả điều tra nhằm phục vụ cả hai mục đích: hoạch định chính sách và quản lý điều hành.

Bộ Nội vụ tổ chức Hội nghị tập huấn điều tra thí điểm đơn vị sự nghiệp công lập năm 2025 tại tỉnh Gia Lai, tháng 6/2025.

Tình hình triển khai tại tỉnh Gia ​​​​Lai

Gia Lai được chọn là địa phương đại diện trong thí điểm điều tra do đặc điểm đa dạng về địa lý, dân cư và hệ thống tổ chức hành chính. Với số lượng lớn đơn vị sự nghiệp hoạt động phân tán từ cấp tỉnh đến cấp xã, địa phương này cung cấp thực tiễn phong phú để đánh giá khả năng triển khai diện rộng trong tương lai.

Theo ghi nhận sơ bộ, toàn tỉnh có hàng trăm đơn vị sự nghiệp công lập thuộc các lĩnh vực: giáo dục, y tế, nông nghiệp, tài nguyên và môi trường, văn hóa và thể thao… Quá trình điều tra tại đây đã giúp phát hiện nhiều vấn đề đáng lưu ý như sự chồng chéo chức năng, phân bổ nguồn lực chưa hiệu quả, khó khăn trong quản lý nhân lực và hạn chế trong khai thác dữ liệu hành chính phục vụ cải cách.

Vai trò trung tâm của Bộ Nội vụ trong thí điểm

Bộ Nội vụ, với vai trò vừa là cơ quan chủ trì, vừa là một trong hai đơn vị hành chính trực tiếp tham gia điều tra thí điểm, đóng vai trò trung tâm trong toàn bộ quy trình xây dựng và kiểm nghiệm hệ thống điều tra. Tại cấp Bộ, hoạt động điều tra tập trung vào các đơn vị sự nghiệp thuộc các Vụ, Cục, Trung tâm của Bộ, qua đó làm rõ cách thức tổ chức, vận hành, tự chủ tài chính và ứng dụng chuyển đổi số ở cấp Trung ương. Kết quả điều tra tại Bộ không chỉ là nguồn dữ liệu đầu vào mà còn là căn cứ kiểm nghiệm độ phù hợp của hệ thống điều tra với yêu cầu thực tế, góp phần hoàn thiện quy trình trước khi triển khai trên phạm vi toàn quốc.

Thách thức trong quá trình triển khai

Dù được chuẩn bị kỹ lưỡng, cuộc điều tra tại hai đơn vị hành chính thí điểm vẫn đối mặt với nhiều thách thức.

Tại địa phương, hệ thống dữ liệu hiện có còn phân tán, nhiều đơn vị chưa số hóa thông tin tổ chức và biên chế. Điều này khiến việc tổng hợp mất nhiều thời gian và tiềm ẩn sai sót. Một số đơn vị sự nghiệp chưa nhận thức đúng về mục đích cuộc điều tra, dẫn đến việc cung cấp thông tin chưa đầy đủ hoặc chậm trễ.

Ở cấp Bộ, thách thức lại đến từ tính phức tạp trong quản lý đa ngành, đa lĩnh vực. Các đơn vị sự nghiệp thuộc Bộ Nội vụ hoạt động ở nhiều lĩnh vực như đào tạo, nghiên cứu, lưu trữ, công nghệ thông tin nên biểu mẫu điều tra cần đủ linh hoạt để phản ánh đầy đủ đặc thù của từng đơn vị.

Một thách thức chung là việc chuẩn hóa công nghệ và phần mềm điều tra giữa hai cấp. Sự khác biệt về hạ tầng số giữa trung ương và địa phương đặt ra yêu cầu rất cao về thiết kế hệ thống nhập liệu, hướng dẫn kỹ thuật và đảm bảo an toàn dữ liệu.

Kiến nghị

Kết quả bước đầu cho thấy, để triển khai điều tra quy mô toàn quốc cần ưu tiên 03 nhóm giải pháp: 1) Thể chế hóa quy trình điều tra; 2) Chuẩn hóa dữ liệu và công nghệ quản trị; 3) Nâng cao năng lực cán bộ.

Cần ban hành khung pháp lý điều chỉnh hoạt động điều tra thống kê các ĐVSNCL, trong đó quy định rõ trách nhiệm báo cáo của đơn vị điều tra, chế tài xử lý khi không cung cấp hoặc cung cấp sai thông tin. Đồng thời, cần xây dựng phần mềm nhập liệu thống nhất, tích hợp với hệ thống quản lý biên chế, tài chính công và cơ sở dữ liệu quốc gia về tổ chức hành chính.

Về nhân lực, cần mở rộng đào tạo, tập huấn điều tra viên từ trung ương đến cơ sở theo hướng chuyên nghiệp hóa. Cán bộ tại các đơn vị hành chính cần được trang bị kỹ năng xử lý số liệu, sử dụng phần mềm và nắm chắc quy trình kiểm tra, hậu kiểm để đảm bảo chất lượng thông tin.

Nhìn chung, cuộc điều tra thí điểm ĐVSNCL năm 2025 là một bước khởi động quan trọng trong tiến trình cải cách quản lý nhà nước đối với lĩnh vực ĐVSNCL. Những kết quả, kinh nghiệm và cả thách thức rút ra từ hoạt động thí điểm sẽ là cơ sở thực tiễn quý báu để hoàn thiện phương án điều tra trên phạm vi toàn quốc. Từ đó, góp phần xây dựng một hệ thống tổ chức sự nghiệp công lập tinh gọn, hiệu quả, phục vụ tốt cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam trong giai đoạn mới./.

Tùng Anh