Yêu cầu về năng lực phối hợp hoạt động của cán bộ cơ sở trong điều kiện phân cấp, phân quyền và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp

Theo Điều 1, Chương I của Luật Cán bộ, công chức số 80/2025/QH15, khái niệm cán bộ và công chức đã được quy định một cách rõ ràng, thống nhất trong toàn hệ thống chính trị. Cán bộ là những người được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm hoặc chỉ định giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh và cấp xã; trong khi đó, công chức là những người được tuyển dụng vào vị trí việc làm trong hệ thống cơ quan này, hưởng lương từ ngân sách nhà nước.

Đặc biệt, Điều 7 của Luật quy định cụ thể nghĩa vụ của cán bộ, công chức trong thi hành công vụ, bao gồm việc thực hiện đầy đủ nhiệm vụ, nâng cao năng lực chuyên môn, chấp hành kỷ luật, ứng dụng công nghệ số, bảo vệ bí mật nhà nước, giữ gìn đoàn kết nội bộ và tuân thủ quyết định của cấp trên. Trong đó, khoản 3 Điều 7 nhấn mạnh yêu cầu “chủ động, sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ; phối hợp chặt chẽ với đồng nghiệp trong thi hành công vụ; giữ gìn đoàn kết trong cơ quan, tổ chức, đơn vị”. Đây chính là cơ sở pháp lý khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của năng lực phối hợp trong bối cảnh đổi mới hiện nay. 

Năng lực phối hợp - yêu cầu trung tâm đối với cán bộ cơ sở 

Trong điều kiện phân cấp, phân quyền mạnh mẽ và triển khai mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, cán bộ, công chức cấp xã phải đảm nhận đồng thời cả những nhiệm vụ vốn thuộc cấp xã trước đây và một phần nhiệm vụ của cấp huyện được phân giao từ 01/7/2025. Điều này đặt ra yêu cầu rất cao về năng lực phối hợp hoạt động. Có thể khái quát thành 09 nhóm năng lực cốt lõi sau đây:

Thứ nhất, năng lực “biết nhiều việc, thạo một việc”. Cán bộ cơ sở phải am hiểu toàn diện các lĩnh vực công tác của địa phương, đồng thời tinh thông, chuyên sâu ở vị trí việc làm của mình. Chỉ khi đó mới có thể giải quyết hiệu quả các nhu cầu của người dân và doanh nghiệp trong điều kiện mới.

Thứ hai, năng lực làm việc nhóm. Việc phối hợp chặt chẽ, liên thông giữa các bộ phận, cá nhân là yếu tố quyết định để bảo đảm công việc được giải quyết nhanh chóng, thuận lợi, giảm tối đa phiền hà cho người dân.

Thứ ba, năng lực chủ động và sáng tạo. Cán bộ cơ sở phải dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Người dân, doanh nghiệp phải thực sự trở thành trung tâm của mọi quyết định và hành động trong quá trình phối hợp công vụ.

Thứ tư, năng lực ứng dụng công nghệ thông tin và công nghệ số. Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, cán bộ cấp xã cần sử dụng thành thạo các phần mềm quản lý, khai thác dữ liệu liên thông để nâng cao hiệu quả phối hợp.

Thứ năm, năng lực giữ gìn đoàn kết nội bộ. Đây là nền tảng cho mọi hoạt động phối hợp. Một tập thể vững mạnh, không bè phái, không lợi ích nhóm mới có thể tạo ra môi trường làm việc trong sạch, minh bạch, hướng tới hiệu quả chung.

Thứ sáu, năng lực thực hiện nhiệm vụ và chịu trách nhiệm. Cán bộ cơ sở phải không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ, ứng dụng khoa học và công nghệ trong công vụ, đồng thời chịu trách nhiệm cá nhân về kết quả công việc.

Thứ bảy, năng lực chấp hành kỷ luật và bảo vệ bí mật nhà nước. Đây không chỉ là yêu cầu về mặt pháp lý mà còn là thước đo đạo đức công vụ, phản ánh tinh thần trách nhiệm và ý thức tổ chức kỷ luật của mỗi cán bộ.

Thứ tám, năng lực tuân thủ quyết định của cấp trên. Trong trường hợp nhận thấy quyết định có dấu hiệu trái pháp luật, cán bộ phải kịp thời báo cáo bằng văn bản theo đúng quy định. Đây là biểu hiện của sự thẳng thắn, trách nhiệm nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc phục tùng cấp trên trong hệ thống hành chính.

Thứ chín, năng lực quản lý, sử dụng hiệu quả tài sản công. Tài sản nhà nước là tài sản của nhân dân. Vì vậy, cán bộ phải có trách nhiệm bảo vệ, khai thác và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả trong quá trình thực thi công vụ. 

Nhiệm vụ kép - áp lực mới của cán bộ cơ sở 

Kể từ ngày 01/7/2025, cán bộ, công chức cấp xã sẽ phải đảm nhận thêm nhiều nhiệm vụ mới, trước đây thuộc thẩm quyền của cấp huyện. Nhiệm vụ kép này không chỉ mở rộng phạm vi công việc mà còn nâng cao độ khó, tính phức tạp trong xử lý các tình huống hành chính, đòi hỏi sự phối hợp linh hoạt, khoa học và trách nhiệm cao. Trong bối cảnh đó, năng lực phối hợp của cán bộ cơ sở trở thành yếu tố then chốt, quyết định hiệu quả phục vụ nhân dân và doanh nghiệp. Quan trọng hơn, sự hài lòng của người dân chính là thước đo cuối cùng để đánh giá năng lực và hiệu quả phối hợp công vụ ở cấp cơ sở.

Có thể khẳng định, trong điều kiện phân cấp, phân quyền và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, cán bộ cơ sở không chỉ thực hiện nhiệm vụ hành chính thông thường, mà còn gánh vác trách nhiệm lớn hơn, phức tạp hơn. Năng lực phối hợp vì thế trở thành yêu cầu trung tâm, xuyên suốt. Một đội ngũ cán bộ cơ sở biết phối hợp nhịp nhàng, đoàn kết, sáng tạo, làm chủ công nghệ số và đặt lợi ích người dân lên hàng đầu sẽ góp phần quan trọng hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, liêm chính và hiệu quả, đúng như tinh thần của Luật Cán bộ, công chức số 80/2025/QH15./.

PGS.TS Vũ Văn Phúc - nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; Trường Đại học Thành Đô