Vụ Tổ chức - Biên chế (Bộ Nội vụ): Dấu ấn tiên phong trong công cuộc sắp xếp bộ máy nhà nước tinh gọn, hiệu quả

Những năm qua, nhất là trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII, Vụ Tổ chức - Biên chế đã có những đóng góp đặc biệt xuất sắc, mang tính đột phá, để lại dấu ấn sâu đậm trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, “của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân”.

Truyền thống vẻ vang từ những ngày đầu dựng nước

Ngay từ ngày 28/8/1945, khi Chính phủ lâm thời được thành lập theo đề nghị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bộ Nội vụ đã được giao trọng trách vừa đảm bảo an ninh chính trị, trật tự xã hội, vừa tổ chức, củng cố hệ thống chính quyền cách mạng non trẻ. Trong cơ cấu đó, công tác tổ chức - biên chế được xác định là nhiệm vụ then chốt, đặt nền móng cho việc vận hành bộ máy chính quyền mới.

Vụ trưởng Vụ Tổ chức - Biên chế Vũ Hải Nam (ngoài cùng bên phải) thay mặt tập thể đơn vị nhận Huân chương Lao động hạng Nhất của Chủ tịch nước.

Trải qua các giai đoạn kháng chiến, xây dựng, đổi mới và hội nhập quốc tế, Vụ Tổ chức - Biên chế luôn bám sát thực tiễn, tham mưu ban hành nhiều văn bản quan trọng, từ sắc lệnh, nghị định, đến các đề án cải cách hành chính, sắp xếp bộ máy. Đặc biệt, sau công cuộc đổi mới năm 1986, Vụ đã có vai trò quan trọng trong việc hình thành các bộ đa ngành, đa lĩnh vực, từng bước giảm đầu mối, tạo điều kiện cho Chính phủ tập trung vào quản lý vĩ mô.

Sự trưởng thành của Vụ Tổ chức - Biên chế gắn liền với sự trưởng thành của nền hành chính nhà nước. Mỗi bước tiến của đơn vị đều góp phần củng cố chính quyền, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, đồng thời thể hiện rõ tinh thần “dám nghĩ, dám làm” của đội ngũ cán bộ, công chức.

Tham mưu chiến lược - Những dấu ấn đặc biệt xuất sắc

Bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống hành chính trở nên cấp bách. Đây là nhiệm vụ khó khăn, nhạy cảm, liên quan đến lợi ích và trách nhiệm của nhiều cấp, nhiều ngành. Với tinh thần “chỉ bàn làm, không bàn lùi”, Vụ Tổ chức - Biên chế đã phát huy vai trò nòng cốt trong tham mưu cho lãnh đạo Bộ Nội vụ, góp phần giúp Bộ thực hiện tốt vai trò cơ quan tham mưu chiến lược của Chính phủ.

Một trong những dấu ấn nổi bật là tham mưu tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Trên cơ sở đó, Bộ Nội vụ đã trình Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương những phương án cơ cấu Chính phủ khóa XV, thể hiện tầm nhìn cải cách sâu rộng và tính sáng tạo trong thiết kế bộ máy.

Các phương án được xây dựng theo hướng giảm mạnh đầu mối, khắc phục chồng chéo, tiến tới hình thành các bộ đa ngành, đa lĩnh vực. Nhiều đề xuất táo bạo đã được đưa ra, từ việc hợp nhất, sắp xếp một số bộ ngành đến việc chấm dứt mô hình tổng cục - vốn tồn tại như một tầng nấc trung gian gây cồng kềnh nhiều năm qua.

Không dừng ở đó, Bộ Nội vụ cũng tham mưu Chính phủ sắp xếp mạnh mẽ các cơ quan trực thuộc: chấm dứt hoạt động của một số ủy ban, cơ cấu lại các viện hàn lâm, đại học quốc gia; tinh gọn hệ thống báo chí, truyền hình; đưa Ban Quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh về Bộ Quốc phòng; sắp xếp lại Bảo hiểm xã hội Việt Nam theo mô hình đặc thù…

Trên cơ sở tham mưu của Bộ Nội vụ, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 176/2025/QH15 ngày 18/2/2025 về cơ cấu tổ chức Chính phủ. Theo đó, cơ cấu mới chỉ còn 14 Bộ và 3 cơ quan ngang Bộ, giảm 5 Bộ và 1 cơ quan ngang Bộ so với trước. Chính phủ cũng đã ban hành 21/22 nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của các Bộ, ngành, có hiệu lực từ ngày 01/3/2025.

Kết quả cụ thể: giảm 13/13 tổng cục (100%); giảm 519 cục (77,6%); giảm 2.196 vụ (54,1%); giảm 3.303 chi cục (91,7%); giảm 203 đơn vị sự nghiệp công lập (38%).

Đây là những con số mang tính lịch sử, phản ánh quyết tâm và thành công vượt bậc của Chính phủ trong cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước. Điều quan trọng hơn, việc sắp xếp không chỉ dừng lại ở “giảm đầu mối”, mà còn tạo sự rõ ràng, minh bạch trong phân công nhiệm vụ giữa các Bộ, ngành; khắc phục triệt để tình trạng chồng chéo, giao thoa chức năng. Nguyên tắc “một cơ quan làm nhiều việc, một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì, chịu trách nhiệm chính” đã được thể chế hóa rõ ràng.

Song song với đó, Bộ Nội vụ với sự tham mưu trực tiếp từ Vụ Tổ chức - Biên chế đã góp phần quan trọng trong việc cơ cấu lại, tinh giản biên chế, nâng cao chất lượng cán bộ, đồng thời bảo đảm chính sách, chế độ cho người lao động. Công tác tư tưởng, chính trị được làm tốt, giúp quá trình sắp xếp diễn ra thông suốt, không để ngắt quãng hoạt động của bộ máy.

Tinh thần tập thể - yếu tố quyết định thành công

Đằng sau những kết quả nổi bật trong công tác tổ chức - biên chế của ngành Nội vụ là sự tận tâm, nỗ lực bền bỉ của một tập thể đoàn kết, giàu bản lĩnh. Tính đến tháng 3/2025, Vụ Tổ chức - Biên chế có 23 công chức, trong đó hơn 80% là chuyên viên cao cấp, chuyên viên chính. Đây là đội ngũ có trình độ được đào tạo bài bản, chuyên sâu, am hiểu lĩnh vực tổ chức bộ máy và quản lý biên chế - một lĩnh vực đặc thù, đòi hỏi sự chính xác, khách quan và khoa học.

Không chỉ vững vàng về chuyên môn, tập thể đơn vị còn khẳng định được bản lĩnh ở tinh thần trách nhiệm, sự chủ động và sẵn sàng nhận những nhiệm vụ khó, nhiệm vụ mới. Từ lãnh đạo đến từng công chức đều chung một ý chí: lấy hiệu quả công việc, lấy sự hài lòng của cấp có thẩm quyền và Nhân dân làm thước đo cho sự nỗ lực của mình. Chính vì vậy, mỗi đề án, phương án sắp xếp do Vụ tham mưu, trình Bộ Nội vụ đều được chuẩn bị kỹ lưỡng, khoa học, dựa trên cơ sở lý luận vững chắc và thực tiễn sinh động. Trên nền tảng đó, Bộ Nội vụ có căn cứ thuyết phục để báo cáo, đề xuất với Chính phủ xem xét, quyết định những vấn đề quan trọng liên quan đến tổ chức bộ máy hành chính nhà nước và quản lý biên chế.

Bên cạnh chuyên môn nghiệp vụ, đời sống chính trị, tinh thần của tập thể Vụ cũng luôn được chú trọng. Chi bộ và Công đoàn Vụ Tổ chức - Biên chế giữ vai trò hạt nhân đoàn kết, tạo dựng môi trường làm việc dân chủ, cởi mở, nơi mỗi cán bộ, công chức được khuyến khích phát huy sáng kiến, sáng tạo, được trao cơ hội để khẳng định năng lực và đóng góp cho sự phát triển chung. Đây chính là yếu tố nền tảng giúp tập thể đơn vị không ngừng đổi mới, vượt qua khó khăn, duy trì được sự ổn định về tư tưởng, đoàn kết trong hành động, từ đó hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Ghi nhận xứng đáng - động lực cho chặng đường mới

Tại Lễ kỷ niệm 80 năm thành lập Bộ Nội vụ và Đại hội thi đua yêu nước lần thứ I, tập thể Vụ Tổ chức - Biên chế đã vinh dự được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất. Phần thưởng cao quý này là sự ghi nhận những đóng góp đặc biệt xuất sắc trong việc tham mưu sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước tinh gọn, sắp xếp đơn vị hành chính các cấp, tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp và cải cách hành chính nhà nước.

Niềm vinh dự ấy không chỉ là phần thưởng tinh thần to lớn, mà còn là động lực để tập thể đơn vị tiếp tục phát huy truyền thống, nâng cao chất lượng tham mưu, đồng hành cùng Bộ Nội vụ và Chính phủ trong công cuộc xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, phục vụ Nhân dân.

Trải qua tám thập kỷ trưởng thành và phát triển, Vụ Tổ chức - Biên chế đã khẳng định vai trò “cánh tay tham mưu chiến lược”, góp phần kiến tạo Chính phủ tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Những kết quả đặc biệt xuất sắc không chỉ có ý nghĩa trong nội bộ Bộ Nội vụ, mà còn lan tỏa, trở thành kinh nghiệm quý cho các bộ, ngành, địa phương trong tiến trình cải cách hành chính.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới và hội nhập sâu rộng, yêu cầu xây dựng bộ máy hành chính tinh gọn, hiệu quả càng trở nên cấp thiết. Tấm gương điển hình tiên tiến như Vụ Tổ chức - Biên chế chính là niềm tin, là động lực để toàn hệ thống chính trị tiếp tục kiên định con đường cải cách, hướng tới mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Minh Hiền