Phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý trong chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan ở các nhà trường quân đội

Từ khóa: Cán bộ quản lý; học viên đào tạo sĩ quan; phát huy vai trò; quản lý, giáo dục, rèn luyện.

Abstract: The management cadres in military academies are those who directly command, manage, educate, and train cadets under their authority. Therefore, promoting the role of management cadres in commanding, managing, educating, and training cadets in military academies directly contributes to improving the quality of education and training of officers, as well as building comprehensively strong, “Exemplary and Typical” military academies. This article focuses on analysing and proposing fundamental solutions to promote the role of management cadres in commanding, managing, educating, and training officer cadets in military academies in the coming period.

Keywords: Management cadres; officer cadets; role enhancement; management, education, training.

Trong bối cảnh hiện nay, nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại ngày càng nặng nề, do đó công tác giáo dục, đào tạo trong các nhà trường quân đội có ý nghĩa chiến lược. Trong quá trình đó, đội ngũ cán bộ quản lý giữ vai trò then chốt, vừa trực tiếp chỉ huy, quản lý, vừa là người thầy, người tổ chức, hướng dẫn học viên trong học tập, rèn luyện. Phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo mà còn hình thành nền tảng tư tưởng, kỷ luật, tác phong cho học viên, tạo điều kiện để họ trưởng thành, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội ta trong giai đoạn mới. Vì vậy, nâng cao nhận thức, trách nhiệm và phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý học viên đào tạo sĩ quan trong các nhà trường quân đội hiện nay là yêu cầu tất yếu, góp phần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Những năm qua, các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì trong các nhà trường quân đội đã thường xuyên quan tâm tiến hành đồng bộ các biện pháp nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, trong đó chú trọng xây dựng và phát huy vai trò, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ quản lý học viên đào tạo sĩ quan. Do đó, đội ngũ cán bộ quản lý học viên ở các nhà trường quân đội có sự phát triển khá toàn diện về chất lượng và cơ cấu. Tuyệt đại đa số đội ngũ cán bộ quản lý học viên đào tạo sĩ quan ở các nhà trường quân đội có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức cách mạng trong sáng, tâm huyết, trách nhiệm trong công tác, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, nỗ lực vượt khó để hoàn thành nhiệm vụ, với mục tiêu: “Tất cả vì học viên thân yêu”. Có phương pháp, tác phong công tác khoa học, sâu sát, tỉ mỉ, hiệu quả, thực sự là người anh, người thầy, người chỉ huy được học viên tin yêu và là tấm gương mẫu mực để các thế hệ học viên học tập, noi theo.

Tuy nhiên, so với yêu cầu, nhiệm vụ đổi mới công tác giáo dục, đào tạo hiện nay, phẩm chất, trình độ, năng lực của một bộ phận cán bộ quản lý học viên đào tạo sĩ quan ở các nhà trường quân đội có mặt còn hạn chế. Số ít chưa nêu cao vai trò, trách nhiệm trong chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên; thiếu nhạy bén, linh hoạt, đổi mới, sáng tạo trong công tác, cá biệt còn biểu hiện trông chờ, ỷ lại cấp trên trong nắm bắt và giải quyết các mặt công tác ở đơn vị, nhất là tình hình tư tưởng, dư luận tập thể quân nhân và việc chấp hành kỷ luật của học viên trong đơn vị mình quản lý. Thiếu tích cực, chủ động phát hiện, đề xuất chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên; chưa khơi dậy, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học viên trong học tập, nghiên cứu, công tác. Thậm chí, có cán bộ quản lý không gương mẫu trong công tác, thiếu tu dưỡng, rèn luyện, vi phạm đến mức phải xử lý kỷ luật, ảnh hưởng xấu đến uy tín, kết quả thực hiện nhiệm vụ của bản thân và đơn vị, nhà trường.

Trước yêu cầu ngày càng cao của công tác giáo dục, đào tạo cán bộ Quân đội trong tình hình mới, đòi hỏi phải tiến hành đồng bộ nhiều chủ trương, giải pháp toàn diện, từ nâng cao nhận thức, phát huy vai trò, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng, làm tốt công tác kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm, bảo đảm huấn luyện… Trong đó, phát huy vai trò, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ quản lý trong chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan có ý nghĩa quan trọng, là yêu cầu, giải pháp cấp thiết hiện nay. Để phát huy hiệu quả vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý trong chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan ở các nhà trường quân đội hiện nay cần thực hiện tốt các giải pháp sau:

Một là, tăng cường giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng nhằm phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý trong chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan ở các nhà trường quân đội.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Tư tưởng đúng thì hành động mới khỏi sai lạc và mới làm tròn nhiệm vụ cách mạng được”⁽¹⁾. Vì thế, chỉ có trên cơ sở nhận thức đúng thì mới có trách nhiệm cao, hành động đúng và chỉ có nhận thức đúng đắn, thực sự đề cao trách nhiệm trong thực hiện thì hành động mới đạt được mục đích đã xác định. Do vậy, trước hết cần tăng cường giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng nhằm phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý trong chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan ở các nhà trường quân đội.

Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của các tổ chức, lực lượng về nội dung, bản chất cách mạng, khoa học và sự cần thiết phải phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý trong chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan ở các nhà trường quân đội. Đồng thời, tiếp tục coi trọng việc học tập, quán triệt, tuyên truyền, phổ biến các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước có liên quan để nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng trong xây dựng, phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý học viên đào tạo sĩ quan. Các hình thức, biện pháp giáo dục, tuyên truyền phải hết sức đa dạng, phù hợp với điều kiện thực tiễn của mỗi nhà trường quân đội, mỗi đơn vị quản lý học viên đặc thù; kết hợp chặt chẽ học tập, quán triệt tập trung với bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn theo phân cấp cho từng đối tượng. Phát huy tinh thần tự giác, trách nhiệm chính trị của các chủ thể, lực lượng trong tự học tập, nghiên cứu nâng cao trình độ, năng lực phát hiện, tham mưu, đề xuất, tiến hành các biện pháp để phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý trong chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan ở các nhà trường quân đội.

Hai là, chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý vững mạnh, có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc⁽²⁾, “Muôn việc thành công hay thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém”⁽³⁾. Thực tiễn công tác giáo dục, đào tạo ở các nhà trường quân đội những năm qua đã chứng minh vai trò quan trọng của đội ngũ cán bộ quản lý học viên - những người trực tiếp quán triệt, tổ chức và triển khai thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thông tư, quy chế, quy định về công tác giáo dục, đào tạo. Do đó, thường xuyên chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý học viên đào tạo sĩ quan là yêu cầu tất yếu, là giải pháp mang tính chiến lược đồng thời là biện pháp có ý nghĩa trực tiếp quyết định để phát huy vai trò của họ trong chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan.

Các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì các cấp ở các nhà trường quân đội cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, tiến hành toàn diện các biện pháp chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý vững mạnh đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan trong tình hình mới. Trước hết, cần quán triệt, thực hiện nghiêm các nghị quyết, chỉ thị, quy chế, quy định, quyết định của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quân ủy Trung ương về cán bộ và công tác cán bộ. Tập trung, giáo dục xây dựng cho đội ngũ cán bộ quản lý có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định trong mọi tình huống. Quan tâm giáo dục, rèn luyện cán bộ quản lý theo những chuẩn mực được xác định trong Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 của Bộ Chính trị về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới và Nghị quyết số 847-QĐ/TW ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới. Kết hợp với nâng cao chất lượng, hiệu quả thực chất học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh của đội ngũ cán bộ quản lý.

Quán triệt chủ trương “xây dựng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục đủ về số lượng, đảm bảo về chất lượng, có cơ cấu hợp lý, đạt chuẩn theo quy định”⁽⁴⁾, cấp ủy, cán bộ chủ trì các cấp cần quan tâm giáo dục, bồi dưỡng cán bộ quản lý học viên đào tạo sĩ quan thuộc quyền về mọi mặt. Chủ động bồi dưỡng tại chỗ, trọng tâm là bồi dưỡng nâng cao kỹ năng chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên, bồi dưỡng trình độ ngoại ngữ, tin học, kỹ năng chuyển đổi số; kết hợp chặt chẽ quản lý, rèn luyện cán bộ với quản lý, giáo dục, rèn luyện đảng viên, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý có bản lĩnh chính trị kiên định vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm, có kiến thức, năng lực toàn diện; sức khỏe tốt; mẫu mực, trách nhiệm trong công tác, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Ba là, nâng cao ý thức tự giác, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ quản lý học viên đào tạo sĩ quan trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao.

Ý thức tự giác, trách nhiệm là cơ sở, tiền đề cần thiết để đội ngũ cán bộ quản lý phát huy vai trò trong chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan, thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ được giao. Do vậy, các cấp ủy, cán bộ chủ trì, chỉ huy các cấp cần thường xuyên coi trọng làm tốt công tác giáo dục chính trị tư tưởng, phát huy vai trò trách nhiệm, động viên khuyến khích đội ngũ cán bộ quản lý trong công tác. Thường xuyên giáo dục để họ thấy được vị trí, vai trò quan trọng của công tác chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan trong quá trình đào tạo tại trường. Từ đó, khơi dậy và phát huy ý thức tự giác, trách nhiệm, tính tích cực, chủ động, tinh thần đổi mới, sáng tạo của cán bộ quản lý trong chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan và tổ chức các hoạt động thực tiễn của đơn vị. Cấp ủy, chính ủy, chính trị viên, chỉ huy các cấp ở các nhà trường quân đội cần giáo dục cho đội ngũ cán bộ quản lý học viên đào tạo sĩ quan nhận thức đầy đủ yêu cầu về phẩm chất, năng lực của cán bộ, tư cách đảng viên trong giai đoạn cách mạng mới, giúp họ có nhu cầu cao về phát triển và hoàn thiện phẩm chất đạo đức, trình độ, năng lực, phương pháp, tác phong công tác. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ của cán bộ quản lý học viên; kịp thời uốn nắn những biểu hiện lệch lạc trong nhận thức; khắc phục những hạn chế, thiếu sót trong chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan. Đồng thời, mỗi cán bộ quản lý học viên đào tạo sĩ quan phải chủ động quán triệt, nắm vững chức trách, nhiệm vụ; thấy được vinh dự, trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan.

Bốn là, tăng cường bồi dưỡng nâng cao năng lực chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan cho đội ngũ cán bộ quản lý.

Cần tăng cường bồi dưỡng nâng cao năng lực tổ chức hoạt động thực tiễn cho cán bộ quản lý, nhất là những kỹ năng, phương pháp, kinh nghiệm liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan. Bồi dưỡng cách thức, biện pháp, kinh nghiệm xử lý các tình huống phát sinh khi tổ chức hoạt động thực tiễn, ở cả đơn vị và nơi huấn luyện dã ngoại; nắm bắt và giải quyết các tình huống tư tưởng, kỷ luật, tâm lý bất thường của học viên đào tạo sĩ quan; kinh nghiệm vận dụng sáng tạo lý luận vào thực tiễn chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên.

Áp dụng đa dạng các hình thức, biện pháp giáo dục, bồi dưỡng cán bộ quản lý học viên đào tạo sĩ quan theo đúng nguyên tắc cấp trên bồi dưỡng cấp dưới, thực hiện bồi dưỡng thường xuyên, kịp thời bổ sung các nội dung còn yếu, thiếu. Chú trọng bồi dưỡng thông qua trao đổi, rút kinh nghiệm, giao ban, hội ý, sinh hoạt các tổ chức, giúp cán bộ quản lý nắm vững quan điểm chỉ đạo, nắm chắc quy trình, phương pháp xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan. Nâng cao năng lực thực tiễn trong phát hiện, thu thập, xử lý thông tin; kỹ năng dự báo, dự đoán các tác động ảnh hưởng tới quá trình học tập, tu dưỡng, rèn luyện của học viên; kỹ năng giáo dục, thuyết phục, cảm hóa, khơi dậy và phát huy vai trò của tập thể học viên trong học tập, rèn luyện và thực hiện nhiệm vụ. Phải kết hợp chặt chẽ giữa bồi dưỡng của tổ chức với tự bồi dưỡng của mỗi cán bộ quản lý học viên đào tạo sĩ quan.

Năm là, đội ngũ cán bộ quản lý cần không ngừng tự tu dưỡng, học tập, rèn luyện đáp ứng yêu cầu chức trách, nhiệm vụ được giao.

Phẩm chất, năng lực, phương pháp, tác phong công tác, kỹ năng, kinh nghiệm chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên không phải tự nhiên mà có, mà phải thông qua quá trình đào tạo, bồi dưỡng cơ bản, lâu dài, thường xuyên cùng với sự tự giác, tích cực, chủ động, nỗ lực của mỗi cá nhân trong tự học tập, rèn luyện. Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Mình mà không chịu học thì lạc hậu, mà lạc hậu là bị đào thải, tự mình đào thải mình”⁽⁵⁾. Tự học tập, tu dưỡng, rèn luyện, trau dồi phẩm chất, năng lực chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên là yêu cầu bắt buộc và là nhiệm vụ thường xuyên của đội ngũ cán bộ quản lý. Chỉ có thông qua quá trình tự học tập, rèn luyện mới giúp đội ngũ cán bộ quản lý không ngừng hoàn thiện bản thân, nâng cao được phẩm chất, năng lực, phương pháp, tác phong công tác, kỹ năng, kinh nghiệm chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan.

Do vậy, mỗi cán bộ quản lý cần tự giác, chủ động, thường xuyên tự học tập, rèn luyện, trau dồi bản lĩnh chính trị kiên định vững vàng, tinh thần trách nhiệm, ý thức tổ chức kỷ luật cao, tình cảm cách mạng trong sáng, trung thực, khách quan, công tâm. Đồng thời, tự học tập, rèn luyện để có hiểu biết về chính trị, quân sự, kinh tế, xã hội, pháp luật, nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến công tác giáo dục, đào tạo, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên; có cách ứng xử văn hóa, vốn sống thực tiễn và hiểu biết nhất định về tâm lý con người.

Muốn tự học tập, rèn luyện hiệu quả, bên cạnh việc quan tâm, tạo điều kiện về mọi mặt của lãnh đạo các cấp, mỗi cán bộ quản lý cần căn cứ vào tính chất, đặc điểm, yêu cầu nhiệm vụ và điều kiện, khả năng của bản thân để xác định kế hoạch, hình thức, biện pháp học tập, rèn luyện phù hợp, có tính khả thi cao. Chú trọng học tập, rèn luyện trong thực tiễn công tác, sinh hoạt hàng ngày, thông qua việc nghiên cứu hệ thống văn bản, tài liệu; học tập cấp trên và đồng chí, đồng đội; học tập thông qua sách, báo, tạp chí và phong trào “Bình dân học vụ số”…

Tóm lại, phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý trong chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên đào tạo sĩ quan ở các nhà trường quân đội hiện nay là yêu cầu khách quan, cấp thiết, gắn liền với sự nghiệp xây dựng Quân đội  cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Thông qua sự gương mẫu, bản lĩnh, năng lực tổ chức và phương pháp quản lý khoa học, cán bộ quản lý không chỉ trực tiếp nâng cao chất lượng đào tạo, mà còn góp phần hình thành phẩm chất, tác phong, kỷ luật và bản lĩnh chính trị cho thế hệ sĩ quan tương lai. Vì vậy, việc chăm lo xây dựng, bồi dưỡng và phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý học viên đào tạo sĩ quan ở các nhà trường quân đội là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài, cần được tiến hành đồng bộ, hiệu quả./.

----------------------------------------

Ghi chú:

(1) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb CTQG-ST, H.2011, tr.360.

(2), (3) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, sđd, tr.309, tr.280.

(4) Quân ủy Trung ương, Nghị quyết số 1657-NQ/QUTW ngày 20/12/2022 về lãnh đạo công tác giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội trong tình hình mới.

(5) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 12, sđd, tr.333

ThS Thiều Hữu Giang - Trường Sĩ quan Lục quân 1, Bộ Quốc phòng