Phát huy tinh thần "7 dám" của đội ngũ sĩ quan quân đội trong chuyển đổi số hiện nay

Abstract: In the era of digital transformation, military officers must uphold the spirit of the “7 Dares”. This is also a way to spread the spirit of creativity and perseverance, reflecting the political qualities and spirit of military officers, thereby contributing to building a strong, adaptable Army that can quickly respond and always fulfill its mission of defending the Fatherland.

Keywords: 7 Dares; digital transformation; Uncle Ho’s Soldiers in the 4.0 era; role modeling - innovation; Army.

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, chuyển đổi số trở thành xu thế tất yếu trên phạm vi toàn cầu, tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực, trong đó có xây dựng quân đội. Với Quân đội nhân dân Việt Nam, chuyển đổi số là yêu cầu khách quan nhằm hiện đại hóa công tác chỉ huy, quản lý, huấn luyện và là nhiệm vụ chiến lược góp phần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đủ sức bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới. Trong quá trình đó, đội ngũ sĩ quan giữ vai trò nòng cốt, là lực lượng trực tiếp lãnh đạo, chỉ huy, tổ chức thực hiện chuyển đổi số. Họ không chỉ cần trình độ chuyên môn quân sự, bản lĩnh chính trị vững vàng, mà còn phải có tư duy đổi mới, tinh thần dấn thân và khát vọng cống hiến. Điều này gắn chặt với yêu cầu phát huy tinh thần "7 dám" (dám nghĩ; dám nói; dám làm; dám chịu trách nhiệm; dám đổi mới, sáng tạo; dám đương đầu với khó khăn, thử thách và dám hành động vì lợi ích chung) - chuẩn mực về đạo đức, trách nhiệm và phong cách công tác của người sĩ quan.

Tinh thần "7 dám" của đội ngũ sĩ quan quân đội trong chuyển đổi số hiện nay

Một là, tinh thần "dám nghĩ" của sĩ quan trong bối cảnh chuyển đổi số

Theo lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, bản chất của ý thức là sự năng động, sáng tạo và biến đổi thực tiễn theo mục đích nhất định. Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng từng nhấn mạnh: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc"(1). Do đó, để thực hiện thành công chuyển đổi số, điều trước tiên là đội ngũ sĩ quan phải có dũng khí đổi mới tư duy, dám nghĩ khác, nghĩ mới, vượt qua rào cản của thói quen và cách làm cũ. Chuyển đổi số trong quân đội không đơn thuần là việc "điện tử hóa" tài liệu, mà là quá trình tái cấu trúc phương thức chỉ huy, quản lý, huấn luyện và bảo đảm trên nền tảng công nghệ số. Điều này đòi hỏi sĩ quan phải dám nghĩ tới những mô hình quản trị quân sự hiện đại, tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, mô phỏng… Quân ủy Trung ương đã khẳng định "Cán bộ, sĩ quan phải đi đầu trong đổi mới tư duy, chủ động nghiên cứu, đề xuất giải pháp ứng dụng công nghệ số vào lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu"(2).

Hai là, tinh thần "dám nói" của sĩ quan trong bối cảnh chuyển đổi số

Trong lĩnh vực quân sự, dân chủ và kỷ luật là hai yếu tố thống nhất biện chứng: kỷ luật bảo đảm sự tập trung, thống nhất hành động, còn dân chủ tạo điều kiện phát huy trí tuệ, sáng kiến và tinh thần trách nhiệm của cán bộ, đảng viên. Tinh thần “dám nói” chính là sự cụ thể hóa nguyên tắc dân chủ trong quân đội, được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với nhiệm vụ xây dựng quân đội hiện đại và thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số. “Dám nói” trước hết là dám nêu quan điểm, đề xuất ý tưởng, đề xuất ý tưởng cho tập thể; cùng với đó là dám chỉ ra những hạn chế, bất cập trong quá trình tổ chức thực hiện. Đây là một trong những điều kiện quan trọng để bảo đảm mọi hoạt động đổi mới, ứng dụng công nghệ số diễn ra đúng định hướng, có hiệu quả, tránh hình thức hoặc áp đặt chủ quan. Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương đã khẳng định: “Phát huy dân chủ, khuyến khích cán bộ, đảng viên nói thẳng, nói thật, hiến kế cho tập thể”(3). Trong bối cảnh chuyển đổi số, điều này càng có ý nghĩa đặc biệt, bởi công nghệ mới luôn tiềm ẩn cả cơ hội và thách thức, đòi hỏi sự trao đổi, phản biện và thảo luận dân chủ để tìm ra giải pháp tối ưu.

Ba là, tinh thần "dám làm" để chuyển hóa các chủ trương, kế hoạch chuyển đổi số của đơn vị thành hoạt động thực tiễn

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhắc nhở: "Nói thì phải làm, đã nói thì phải làm cho kỳ được"(4). Đối với hoạt động chuyển đổi số trong Quân đội, "dám làm" là một trong những tinh thần có ý nghĩa quyết định, bởi nếu chỉ dừng lại ở nhận thức và chủ trương thì quá trình số hóa sẽ không đi đến kết quả. Không làm thì không có gì thành hiện thực. Quân đội luôn xác định, "dám làm", nhất là dám làm những việc mới, việc khó là phẩm chất và nhiệm vụ hàng đầu của mọi quân nhân. Thực tế trong các đơn vị quân đội, nhất là ở các nhà trường Quân đội, nhiều sĩ quan trẻ đã tiên phong trong việc triển khai các ứng dụng công nghệ mới. Tinh thần "dám làm" không chỉ thể hiện ở hành động cụ thể, mà còn ở thái độ quyết liệt, dám chấp nhận rủi ro để tìm ra giải pháp tối ưu. Đây chính là phẩm chất cần có để sĩ quan đưa chủ trương chuyển đổi số của Đảng và Quân ủy Trung ương vào cuộc sống.

Bốn là, tinh thần "dám chịu trách nhiệm" để nâng cao sự gương mẫu và tính kỷ luật trong quá trình chuyển đổi số trong Quân đội.

Một trong những biểu hiện của sự trì trệ hiện nay là tâm lý "sợ sai, sợ trách nhiệm". Trong bối cảnh chuyển đổi số, nếu sĩ quan thiếu bản lĩnh chịu trách nhiệm thì các sáng kiến sẽ không được hiện thực hóa, chủ trương sẽ chậm trễ trong triển khai. Tinh thần "dám chịu trách nhiệm" được thể hiện ở việc cán bộ sẵn sàng đứng ra nhận trách nhiệm về kết quả thử nghiệm công nghệ, kể cả khi chưa thành công. Đây không chỉ là yêu cầu đạo đức chính trị, mà còn là sự cam kết đối với tập thể và với Tổ quốc.

Với đặc thù chuyển đổi số trong Quân đội, gắn với các yếu tố bảo mật, bí mật, an toàn và không sai sót nên việc tiên phong thực hiện dễ vướng phải những rào cản tâm lý nhất định. Xong với quyết tâm, bản lĩnh "không sợ trách nhiệm" và "dám chịu trách nhiệm, nhiều sĩ quan trẻ đã gặt hái được những thành công, tạo sức lan tỏa lớn trong toàn quân. Quá trình xây dựng hệ thống thông tin chỉ huy tác chiến số hóa, nhiều chỉ huy đơn vị đã tình nguyện nhận trách nhiệm triển khai thí điểm. Dù ban đầu hệ thống gặp lỗi kỹ thuật, nhưng nhờ sự quyết đoán và bản lĩnh chịu trách nhiệm, họ đã điều chỉnh, hoàn thiện và nhân rộng mô hình thành công. Điều này cho thấy, "dám chịu trách nhiệm" chính là yếu tố tạo ra niềm tin và sự đoàn kết trong tập thể, khắc phục tâm lý an toàn, thụ động.

Năm là, "dám đổi mới, sáng tạo" để xây dựng động lực và cảm hứng trong chuyển đổi số

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã xác định: "Đổi mới sáng tạo là động lực then chốt để phát triển đất nước nhanh và bền vững"(5). Trong quân đội, tinh thần này được cụ thể hóa thành yêu cầu phát huy trí tuệ, sáng kiến của đội ngũ sĩ quan trong mọi lĩnh vực công tác. Trong chuyển đổi số, sáng tạo không chỉ dừng lại ở việc áp dụng công nghệ sẵn có, mà còn là khả năng điều chỉnh, cải tiến để phù hợp với điều kiện đặc thù của quân đội. Những sáng tạo này không chỉ mang lại hiệu quả tức thời, mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái công nghệ quân sự đặc thù, đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Như vậy, "dám đổi mới, sáng tạo" là chìa khóa để sĩ quan phát huy vai trò tiên phong trong cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0.

Sáu là, "dám đương đầu với khó khăn, thử thách" để khẳng định bản lĩnh chính trị, tinh thần trách nhiệm của sĩ quan quân đội trong bối cảnh chuyển đổi số.

Chuyển đổi số quân đội đang đối diện nhiều khó khăn: hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, nhân lực không đồng đều, nguy cơ mất an toàn thông tin ngày càng phức tạp. Trong bối cảnh đó, tinh thần "dám đương đầu với khó khăn, thử thách" trở thành phẩm chất thiết yếu của đội ngũ sĩ quan. Đây không chỉ là bản lĩnh chính trị, mà còn là sự tiếp nối truyền thống "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" trong điều kiện mới. Thực tế triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử cho quân nhân tại nhiều đơn vị cho thấy, mặc dù gặp nhiều trục trặc về đường truyền và bảo mật, song cán bộ phụ trách đã kiên trì phối hợp với các cơ quan chuyên môn, dần khắc phục và đạt kết quả tích cực. Điều này minh chứng rằng, "dám đương đầu" không chỉ giúp vượt qua thử thách, mà còn biến khó khăn thành cơ hội để nâng cao năng lực chỉ huy, quản lý trong kỷ nguyên số.

Bảy là, "dám hành động vì lợi ích chung" nhằm hướng tới phục vụ lợi ích của Tổ quốc, của Nhân dân và của Đảng.

Tinh thần "dám hành động vì lợi ích chung" là biểu hiện cao nhất của đạo đức cách mạng. Nó đòi hỏi sĩ quan quân đội phải đặt lợi ích của tập thể, của quân đội và của Tổ quốc lên trên mọi lợi ích cá nhân. Trong chuyển đổi số, không ít quyết định mang tính "đụng chạm" đến lợi ích cục bộ nhất định. Tuy nhiên, những sĩ quan dám hành động vì lợi ích chung đã kiên quyết triển khai, nhờ đó tăng cường tính minh bạch, hiệu quả và niềm tin trong tập thể.

Tinh thần "dám hành động vì lợi ích chung" cũng là sự thể hiện rõ nhất tinh thần Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân, đặt lợi ích tập thể, quân đội và Tổ quốc lên trên hết. Hành động này hoàn toàn phù hợp với tư tưởng Hồ Chí Minh: "Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm; việc gì hại cho dân, ta phải hết sức tránh"(6). Với sĩ quan quân đội, đó chính là sự thể hiện lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, với Nhân dân và với Tổ quốc.

Phát huy tinh thần "7 dám" của đội ngũ sĩ quan quân đội trong chuyển đổi số hiện nay

Một là, tăng cường giáo dục chính trị - tư tưởng, nâng cao nhận thức về tinh thần "7 dám" gắn với yêu cầu chuyển đổi số

Một trong những giải pháp hàng đầu là đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sĩ quan quân đội, giúp họ nhận thức sâu sắc về ý nghĩa của tinh thần "7 dám" trong bối cảnh chuyển đổi số. Đây không chỉ là chuẩn mực đạo đức, mà còn là bản lĩnh chính trị, là động lực để mỗi sĩ quan chủ động, sáng tạo, dám hành động vì lợi ích chung. Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ "có bản lĩnh chính trị vững vàng, gương mẫu trong mọi lĩnh vực công tác, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm".

Trong điều kiện hiện nay, việc quán triệt tinh thần Nghị quyết này gắn với nhiệm vụ chuyển đổi số sẽ góp phần củng cố ý chí, trách nhiệm và khát vọng cống hiến của sĩ quan. Thực tế ở các học viện, nhà trường trong toàn quân cho thấy: khi công tác giáo dục chính trị được tiến hành sâu rộng, đội ngũ sĩ quan trẻ đã mạnh dạn đưa ra nhiều sáng kiến ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý, huấn luyện. Điều đó khẳng định rằng, giáo dục chính trị, tư tưởng là nền tảng vững chắc để phát huy tinh thần "7 dám" trong chuyển đổi số. Hằng năm, các đề tài mang tính ứng dụng của chuyển đổi số trong công tác huấn luyện, quản lý, giảng dạy được đăng ký ngày càng nhiều và tính khả thi trong ứng dụng rất lớn. Điều này khẳng định sự nhận thức ngày càng sâu sắc của đội ngũ sĩ quan trong phát huy tinh thần trách nhiệm với phong trào chuyển đổi số trong quân đội.

Hai là, đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng sĩ quan theo hướng gắn tri thức quân sự với năng lực công nghệ số

Chuyển đổi số quân đội đòi hỏi sĩ quan không chỉ có phẩm chất chính trị vững vàng mà còn phải có trình độ công nghệ, kỹ năng làm việc trong môi trường số. Vì vậy, việc đổi mới nội dung, chương trình đào tạo, bồi dưỡng sĩ quan là giải pháp căn bản. Nghị quyết số 1657-NQ/QUTW ngày 20/12/2022 của Quân ủy Trung ương đã xác định: "Chủ động đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, nhân lực có trình độ về công nghệ số, đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội hiện đại, tiến thẳng lên hiện đại". Điều này đặt ra yêu cầu các học viện, nhà trường quân đội cần đưa nhiều hơn các học phần về trí tuệ nhân tạo (AI), an ninh mạng, dữ liệu lớn, mô phỏng - thực tế ảo… vào chương trình đào tạo đội ngũ sĩ quan, nhất là đào tạo chuyên sâu, đào tạo chức danh… Cùng với đó, cần đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng khuyến khích sĩ quan "dám nghĩ, dám nói, dám làm" trong nghiên cứu khoa học. Thực tế tại Học viện Kỹ thuật Quân sự và Học viện Hậu cần cho thấy, khi sĩ quan trẻ được tạo điều kiện nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ mới, nhiều sáng kiến sáng tạo có giá trị thực tiễn cao đã ra đời, góp phần trực tiếp vào quá trình chuyển đổi số.

Ba là, hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo gắn với xây dựng môi trường đổi mới sáng tạo, chấp nhận thử nghiệm công nghệ mới

Tinh thần "7 dám" sẽ khó phát huy nếu không có cơ chế, chính sách phù hợp để khuyến khích và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Trong Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021, Bộ Chính trị đã khẳng định: "Khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung". Đây là cơ sở quan trọng để Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng cụ thể hóa thành các quy định trong toàn quân. Trong thực tiễn, nhiều sĩ quan vẫn còn tâm lý e ngại, sợ sai, sợ trách nhiệm do lo lắng bị xử lý kỷ luật. Để khắc phục, cần xây dựng cơ chế "thí điểm - rút kinh nghiệm - nhân rộng", khuyến khích và đề cao tinh thần trách nhiệm và vì lợi ích chung. Đồng thời, phải có chính sách khen thưởng kịp thời đối với các sáng kiến chuyển đổi số hiệu quả; đồng thời xử lý nghiêm những biểu hiện trì trệ, bảo thủ, né tránh trách nhiệm.

Môi trường làm việc có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sáng tạo và dấn thân của sĩ quan. Nếu môi trường khép kín, bảo thủ, sợ sai thì không thể phát huy tinh thần "dám đổi mới, sáng tạo". Ngược lại, một môi trường khuyến khích thử nghiệm, coi thất bại là bài học sẽ nuôi dưỡng năng lực sáng tạo của cán bộ. Bộ Quốc phòng xác định luôn khuyến khích các cơ quan, đơn vị phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, ứng dụng thành tựu của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư vào nhiệm vụ quân sự, quốc phòng. Trên tinh thần đó, các đơn vị cần đẩy mạnh tổ chức các phong trào thi đua sáng kiến, hội thi công nghệ số, diễn đàn sĩ quan trẻ hiến kế về chuyển đổi số.

Bốn là, phát huy vai trò nêu gương của cán bộ chủ trì, tạo sức lan tỏa trong toàn quân để thúc đẩy phong trào chuyển đổi số

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, "một tấm gương sống còn có giá trị hơn trăm bài diễn văn tuyên truyền"(7). Trong quân đội, sĩ quan giữ cương vị chủ trì nếu gương mẫu thực hiện "7 dám" sẽ tạo sức lan tỏa mạnh mẽ đến cấp dưới. Do đó, giải pháp quan trọng là phát huy vai trò nêu gương của cán bộ chỉ huy, chính ủy, chính trị viên trong thực hiện chuyển đổi số. Khi cấp trên dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm thì sẽ khích lệ, cổ vũ tinh thần của cấp dưới, tạo thành phong trào thi đua lan rộng. Vì vậy, phát huy vai trò nêu gương chính là một trong những giải pháp then chốt để biến tinh thần "7 dám" thành hành động thiết thực trong quá trình chuyển đổi số trong quân đội.

***

Để phát huy tinh thần "7 dám" của đội ngũ sĩ quan quân đội trong chuyển đổi số hiện nay, cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ giáo dục chính trị, đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng, hoàn thiện cơ chế chính sách, xây dựng môi trường sáng tạo cho đến phát huy vai trò nêu gương. Đây là những giải pháp có tính hệ thống, phù hợp với quan điểm của Đảng và Quân ủy Trung ương, bảo đảm cho chuyển đổi số quân đội được thực hiện đúng định hướng, hiệu quả và bền vững, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại./.

----------------------------------------------------------------

Tài liệu tham khảo:

(1) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.269.

(2) Quân ủy Trung ương, Nghị quyết số 1657-NQ/QUTW ngày 20/12/2022 “Về đổi mới công tác giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng Quân đội trong tình hình mới”.

(3) Quân ủy Trung ương, Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 “Về phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới”.

(4) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 7, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.237.

(5) Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr.205.

(6) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 4, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.62.

(7) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.295.

Thượng tá, TS Nguyễn Thanh Minh - Học viện Hậu cần, Bộ Quốc phòng