Tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại tỉnh Lâm Đồng

Abstract: The article examines the process of renovation in the organizational structure of the state administrative apparatus in Lâm Đồng province, aimed at building a streamlined, efficient, and effective authorities in accordance with Resolution No. 18-NQ/TW and directives from the Central bodies. After the recent administrative unit reorganization, Lâm Đồng has become the largest province in Vietnam by area. More than four months of implementing the two-tier local government model have shown positive changes in organizational structure, personnel management, decentralization, delegation of authority, and clarification of responsibilities to better serve citizens and businesses. Based on practical evaluation, the article proposes several solution groups to address ongoing issues and to further develop a modern, professional, efficient, and effective local government tailored to the unique characteristics of Lâm Đồng in the new period.

Keywords: Two-tier local government; decentralization; delegation of authority; determination of power and responsibilities.

Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Lâm Đồng được thành lập trên cơ sở hợp nhất ba Trung tâm của các tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông trước sáp nhập, tạo mô hình thống nhất, đồng bộ.

Thực trạng sắp xếp đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp tại tỉnh Lâm Đồng 

Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tỉnh Lâm Đồng được thành lập trên cơ sở hợp nhất ba tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông. Sau sắp xếp, tỉnh có diện tích hơn 24.233 km², dân số gần 4 triệu người, trở thành địa phương có diện tích lớn nhất cả nước. Thực hiện Nghị quyết số 1671/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp các đơn vị hành chính (ĐVHC) cấp xã của tỉnh Lâm Đồng năm 2025, tỉnh đã hợp nhất 329 xã, phường, thị trấn thành 120 đơn vị mới và giữ nguyên 04 đơn vị, giảm 205 đơn vị so với trước đây. Các đơn vị sau sắp xếp được kiện toàn tổ chức, bổ sung nhân lực, đáp ứng vận hành mô hình CQĐP 02 cấp. 

Tỉnh cũng rà soát, tổ chức lại thôn, tổ dân phố. Trong 124 xã, phường, đặc khu, có 74/75 địa phương đã hoàn thành chuyển đổi loại hình, đổi tên thôn, tổ dân phố; 49 địa phương không phải chuyển đổi, góp phần ổn định cộng đồng dân cư và bảo đảm thống nhất quản lý ở cơ sở.

Đối với hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập, Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh ban hành Phương án số 4196/PA-UBND ngày 27/9/2025 về tổ chức lại toàn bộ mạng lưới đơn vị sự nghiệp; đồng thời, trình Thường trực Tỉnh ủy xem xét phương án tổng thể sắp xếp đơn vị sự nghiệp và đề án thành lập Trung tâm Dịch vụ tổng hợp thuộc UBND cấp xã. Theo định hướng, tỉnh xem xét thành lập mới Trạm y tế và Trung tâm Dịch vụ tổng hợp tại cấp xã; tăng cường kiểm tra, hướng dẫn trực tuyến; xây dựng các nhóm hỗ trợ nghiệp vụ trên nền tảng số nhằm bảo đảm nhiệm vụ ở cơ sở được thực hiện thông suốt, kịp thời và thống nhất.

Tuy nhiên, việc mở rộng quy mô quản lý khi không còn cấp huyện khiến khối lượng công việc của cấp tỉnh và cấp xã tăng mạnh. Các lĩnh vực có tính liên thông cao như nông nghiệp, môi trường (đặc biệt đất đai), xây dựng, tài chính - ngân sách, khoa học - công nghệ và công nghệ thông tin đặt ra yêu cầu hoàn thiện thể chế, cơ chế phối hợp, cơ sở dữ liệu và phần mềm. Tỉnh cần sớm rà soát, phân bổ và tăng cường biên chế, nâng cao chất lượng nhân lực cho cấp xã, phù hợp với quy mô dân số, diện tích và đặc thù từng địa bàn.

Về bộ máy tổ chức, ở cấp tỉnh, Lâm Đồng đã thành lập 14 cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị định số 150/2025/NĐ-CP; trình Thủ tướng ban hành Quyết định 1668/QĐ-TTg về thành lập Ban Quản lý các khu công nghiệp. Tỉnh tiếp nhận nguyên trạng ba đơn vị sự nghiệp từ Bình Thuận và Đắk Nông, thành lập 05 Ban Quản lý dự án và Trung tâm Phát triển quỹ đất, đồng thời ban hành Quy chế làm việc và quy định chức năng của 14 sở và 07 chi cục.

Đối với đơn vị sự nghiệp công lập thuộc sở, tỉnh đã tổ chức sắp xếp trên cơ sở hợp nhất và tổ chức lại các đơn vị của ba tỉnh trước sáp nhập. Tổng số đơn vị sự nghiệp cấp sở giảm từ 323 còn 265 đơn vị, giảm 58 đơn vị. Đối với đơn vị sự nghiệp trực thuộc UBND tỉnh, sau sắp xếp gồm 31 đơn vị, bao gồm các Ban quản lý dự án khu vực, các đơn vị thuộc Vườn Quốc gia Bidoup - Núi Bà và Vườn Quốc gia Tà Đùng.

Ở cấp xã, hệ thống tổ chức bộ máy được kiện toàn với 373 cơ quan tham mưu của cấp ủy; 248 cơ quan thuộc Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp xã; 496 cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp xã; 124 cơ quan chuyên trách Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) và các tổ chức chính trị - xã hội. Tổng số 1.376 đơn vị sự nghiệp cấp huyện được chuyển nguyên trạng về cấp xã, sau khi sắp xếp còn 1.374 đơn vị.

Tuy nhiên, việc triển khai mô hình ba phòng chuyên môn cấp xã đã bộc lộ một số bất cập, như Phòng Kinh tế - Hạ tầng (Đô thị) - nơi phải đảm nhiệm khối lượng công việc lớn, đa ngành, có những chồng chéo về chức năng (vừa lập kế hoạch, dự toán, thực hiện, thẩm định...), đặt ra yêu cầu cần nghiên cứu, tăng phòng chuyên môn hoặc phân định chức năng, nhiệm vụ phù hợp theo đặc điểm tình hình từng khu vực, địa bàn; giúp nâng cao khả năng tham mưu, hiệu quả quản lý nhà nước tại cơ sở.

Về lĩnh vực công chức, công vụ, để hỗ trợ các xã, phường trong giai đoạn đầu vận hành mô hình CQĐP 02 cấp, tỉnh đã cử 260 CBCCVC và người lao động xuống làm việc tại cơ sở trong thời hạn 3 tháng. Đồng thời, tỉnh rà soát và điều chuyển công chức có kinh nghiệm, trình độ phù hợp giữa các xã, phường, đặc khu nhằm bảo đảm đủ nhân lực thực hiện nhiệm vụ sau sắp xếp. Tính đến ngày 30/9/2025, Sở Nội vụ đã phối hợp các địa phương thực hiện 240 lượt điều chuyển nội bộ giữa các phòng chuyên môn và giữa khối đảng - chính quyền cấp xã.

Thực hiện Kết luận số 183-KL/TW ngày 01/8/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các quy định của Trung ương, tỉnh đã sàng lọc và lập danh sách CBCCVC thuộc diện tinh giản. Kết quả có 2.580 trường hợp được giải quyết theo Nghị định số 178/2024/NĐ-CP và 67/2025/NĐ-CP, với tổng kinh phí hơn 2.628 tỷ đồng; 68 trường hợp theo Nghị quyết số 07/2025/NQ-CP. Các địa phương tiếp tục rà soát, thẩm định hồ sơ tinh giản theo Nghị định số 154/2025/NĐ-CP. Đối với người hoạt động không chuyên trách cấp xã, tỉnh đã ban hành hai đợt tinh giản với 1.450 trường hợp; riêng Đắk Nông (cũ) giải quyết thêm 146 trường hợp trước sáp nhập.

Về tình hình phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền, ngay sau khi triển khai mô hình CQĐP 02 cấp, tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành rà soát hệ thống văn bản và tham mưu ban hành, áp dụng tạm thời các quy định về phân cấp, phân quyền để đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn chuyển tiếp. Tỉnh cũng ban hành quyết định ủy quyền một số nhiệm vụ cho giám đốc sở, trưởng ngành và chủ tịch UBND cấp xã nhằm tăng tính chủ động, trách nhiệm của người đứng đầu.

Tuy vậy, quá trình phân cấp cho cấp xã còn khoảng cách giữa quy định và thực tiễn. Một số nhiệm vụ chưa gắn với nguồn lực tài chính hoặc hướng dẫn chuyên môn đầy đủ; một số thủ tục như đầu tư công, mua sắm tài sản chưa được phân cấp triệt để, gây hạn chế trong triển khai ban đầu.

Về giải quyết thủ tục hành chính và chuyển đổi số, Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh được thành lập trên cơ sở hợp nhất ba Trung tâm của các tỉnh trước sáp nhập, tạo mô hình thống nhất, đồng bộ. Việc kết nối Cổng dịch vụ công tới toàn bộ xã, phường, đặc khu góp phần nâng cao chất lượng giải quyết hồ sơ cho người dân, doanh nghiệp.

Tuy nhiên, nhiều hệ thống thông tin chuyên ngành còn thiếu ổn định, cơ sở dữ liệu chưa liên thông; một số thủ tục chưa thực hiện toàn trình, vẫn có nơi yêu cầu hồ sơ giấy. Ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, người dân còn hạn chế về kỹ năng số, tư duy e ngại thay đổi, gây áp lực lớn cho bộ phận một cửa cấp xã.

Về cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ, tại nhiều xã cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ còn thiếu đồng bộ; trang thiết bị cũ, hạ tầng viễn thông và đường truyền yếu, máy tính cấu hình thấp, phần mềm thường lỗi. Một số nơi thiếu chứng thư số, trụ sở phân tán, gây khó khăn cho chỉ đạo, điều hành và xử lý hồ sơ số. Hạ tầng viễn thông vùng sâu, vùng xa chưa đáp ứng yêu cầu quản lý và ứng dụng công nghệ.

Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng tổ chức Lễ ra quân tăng cường công chức, viên chức về cơ sở năm 2025.

Giải pháp tiếp tục hoàn thiện mô hình CQĐP 02 cấp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại tỉnh Lâm Đồng

Đối với cấp Trung ương 

Thứ nhất, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh đồng bộ mô hình CQĐP 02 cấp, đồng thời rà soát, sửa đổi các văn bản liên quan đến phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền sau quá trình triển khai tại các tỉnh, thành phố. Trước mắt, cần ban hành các văn bản về phân loại đô thị, phân loại đơn vị hành chính để phục vụ công tác quy hoạch, xác định vị trí việc làm và khung biên chế, phù hợp với đặc thù từng địa phương, đơn vị.

Thứ hai, đẩy mạnh cải cách chính sách tiền lương theo Nghị quyết số 27-NQ/TW, bảo đảm tiền lương thực sự là động lực để CBCCVC yên tâm công tác và cống hiến lâu dài. Cùng với đó, cần nghiên cứu, hoàn thiện hệ thống chính sách thu hút, đãi ngộ người có tài năng làm việc tại khu vực công và chính quyền cấp xã, bao gồm các loại phụ cấp và chính sách hỗ trợ đặc thù đối với CBCCVC làm việc tại địa bàn rộng, xa trung tâm, có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc khối lượng công việc lớn, cường độ cao sau sắp xếp ĐVHC.

Thứ ba, chỉ đạo xây dựng hạ tầng số đồng bộ trong toàn bộ hệ thống chính trị, bảo đảm kết nối, chia sẻ và liên thông dữ liệu giữa cơ quan đảng, chính quyền và tổ chức đoàn thể; tạo nền tảng thống nhất cho xử lý hồ sơ, trao đổi thông tin và quản lý điều hành trên môi trường số. Cùng với đó, cần hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành, chuẩn hóa quy trình tích hợp - đồng bộ dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và an ninh mạng. Việc triển khai hạ tầng số phải gắn với nâng cấp đường truyền, trang thiết bị đầu cuối và các giải pháp hỗ trợ cho cấp xã, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, nhằm bảo đảm vận hành liên tục, ổn định và phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước.

Đối với tỉnh

Tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy và nhân sự, rà soát, sắp xếp và tăng cường CBCCVC cho cấp xã, chuẩn hóa đội ngũ theo tiêu chuẩn chức danh, ưu tiên bổ sung biên chế cho các xã có diện tích rộng, dân số lớn hoặc địa hình phức tạp. Đẩy mạnh sắp xếp đơn vị sự nghiệp theo hướng tinh gọn, đồng thời bảo đảm ổn định những đơn vị trực tiếp phục vụ người dân. Tập trung hoàn thiện tổ chức và nhân sự cho Trung tâm dịch vụ công đa ngành, đa lĩnh vực cấp xã, đảm bảo sát thực và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Công tác sắp xếp, bố trí và tăng cường CBCCVC cần bảo đảm đủ số lượng, mạnh về chất lượng, hợp lý về cơ cấu. Đồng thời, tạo môi trường làm việc công khai, minh bạch, dân chủ, đoàn kết và thân thiện, đề cao người có tài năng, thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời tạo điều kiện để CBCCVC tận tâm cống hiến, thi đua nâng cao năng lực, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.

Tiếp tục điều động, tăng cường nhân sự từ cấp sở ngành về cấp xã, từ đơn vị dư sang cấp thiếu, từ khối đảng sang khối chính quyền, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghệ thông tin, tài nguyên môi trường, quản lý đất đai, xây dựng, tài chính, kinh tế. Rà soát, điều động và luân chuyển CBCCVC từ viên chức sang công chức và ngược lại, nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn vị trí việc làm.

Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng, tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu theo lĩnh vực như đất đai, xây dựng, tài chính, thẩm định giá… áp dụng phương pháp “cầm tay chỉ việc”, giúp CBCCVC nắm vững quy trình từ tiếp nhận đến xử lý hồ sơ. Tăng cường công tác điều động, biệt phái, đào tạo kế cận, để cán bộ có kinh nghiệm huấn luyện, chuyển giao tri thức cho người trẻ, phân công CBCCVC hỗ trợ cấp xã, bồi dưỡng kỹ năng số, sử dụng trí tuệ nhân tạo và công cụ trợ lý ảo.

Hoàn thiện cơ sở vật chất và trang thiết bị, ưu tiên máy tính cấu hình cao, thiết bị số hóa hồ sơ đất đai, máy in bản đồ, máy quét hồ sơ, tủ lưu trữ, máy chủ mini phục vụ cơ sở dữ liệu địa chính, nâng cấp trụ sở làm việc, đặc biệt bộ phận một cửa và địa chính - môi trường cấp xã. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số, duy trì Tổ Công nghệ số cộng đồng, triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” giúp người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, phối hợp xóa bỏ “vùng lõm sóng”. Hoàn thiện công tác quy hoạch và quản lý đất đai, khắc phục chồng chéo trong quy định, phân định rõ chức năng lập quy hoạch - thẩm định - định giá, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai số “đúng, đủ, sạch, sống” nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thời gian giải quyết thủ tục cho người dân, doanh nghiệp.

***

Triển khai mô hình CQĐP 02 cấp tại tỉnh Lâm Đồng là quá trình đổi mới tổ chức bộ máy lớn, là một bước cải cách hành chính quan trọng, mở ra không gian phát triển mới và tạo cơ hội nâng cao năng lực quản trị địa phương. Những kết quả bước đầu khẳng định tính đúng đắn của mô hình, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, kiện toàn tổ chức bộ máy, rà soát, sắp xếp và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cũng như đẩy mạnh chuyển đổi số. Với các nhóm giải pháp mang tính căn cơ, mô hình CQĐP 02 cấp hứa hẹn góp phần xây dựng CQĐP hiện đại, chuyên nghiệp, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ tốt nhất người dân, doanh nghiệp trong thời gian tới./.

-------------------------------------------------

Tài liệu tham khảo:

1. Nghị quyết số 18-NQ/TW, ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

2. Các nghị quyết, kết luận, chỉ thị, văn bản của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo Trung ương và của Tỉnh uỷ, UBND tỉnh Lâm Đồng về chỉ đạo đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong hệ thống chính trị.

3. Báo cáo số 10412/BC-BNV ngày 07/11/2025 của Bộ Nội vụ về tình hình thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp từ ngày 01/7/2025 đến 07/11/2025.

4. Báo cáo số 176/BC-UBND ngày 05/11/2025 của UBND tỉnh Lâm Đồng về kết quả triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp tỉnh Lâm Đồng.

5. Đào Thị Thanh Thủy - Phạm Đức Toàn (2025), Triển khai thể chế, chính sách nhằm sắp xếp bộ máy hành chính nhà nước tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Tạp chí Quản lý nhà nước, số 352 (5/2025).

ThS Phan Thị Hoa, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng