Sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tại Thanh Hóa - bước đi chiến lược, kiến tạo không gian phát triển mới

Quyết liệt, đồng bộ và sáng tạo trong lãnh đạo, chỉ đạo:

Thanh Hóa, với vị thế là một trong những tỉnh có diện tích lớn và dân số đông nhất cả nước, cũng là địa phương có số lượng ĐVHC cấp xã nhiều nhất với 547 xã, phường, thị trấn trước khi thực hiện sắp xếp. Quy mô ĐVHC nhỏ, phân tán đã bộc lộ những hạn chế nhất định, gây manh mún trong quy hoạch, khó khăn trong việc huy động nguồn lực đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời làm tăng gánh nặng chi ngân sách cho bộ máy hành chính.

Trước yêu cầu của thực tiễn và quán triệt sâu sắc các chủ trương, nghị quyết của Trung ương, đặc biệt là Kết luận số 137-KL/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Thanh Hóa đã xác định việc sắp xếp ĐVHC cấp xã là một nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách. Mục tiêu cao nhất không chỉ là giảm từ 60% đến 70% số lượng ĐVHC hiện có, mà quan trọng hơn là thông qua sắp xếp để xây dựng một mô hình chính quyền cấp xã vững mạnh, đủ năng lực quản lý, điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn, đồng thời mở ra những cơ hội phát triển đột phá.

Để một chủ trương lớn, có tác động sâu rộng đến mọi mặt đời sống xã hội đi vào thực tiễn và nhận được sự đồng thuận, vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp là yếu tố then chốt.

Công tác tuyên truyền - “Đi trước một bước”
Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc tạo sự thống nhất trong tư tưởng và hành động, công tác tuyên truyền đã được tỉnh Thanh Hóa triển khai một cách bài bản, sâu rộng và kịp thời. Các cơ quan truyền thông từ tỉnh đến cơ sở đã phản ánh đậm nét quá trình xây dựng Đề án, thông tin khách quan, minh bạch về các phương án sắp xếp. Việc lấy ý kiến Nhân dân được tổ chức công khai, rộng rãi qua nhiều kênh như phương tiện truyền thông đại chúng, hệ thống truyền thanh cơ sở, niêm yết tại các trụ sở, nhà văn hóa khu dân cư. Nội dung tuyên truyền tập trung làm rõ sự cần thiết, ý nghĩa và lộ trình thực hiện, qua đó tạo được sự đồng thuận cao trong cán bộ, đảng viên và các tầng lớp Nhân dân.

Tuân thủ nguyên tắc, phát huy tính chủ động, sáng tạo
Quá trình xây dựng Đề án sắp xếp ĐVHC của Thanh Hóa đã tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc của Trung ương, đồng thời phát huy tối đa trí tuệ tập thể và sự sáng tạo phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương. Tỉnh đã xác định các nguyên tắc cốt lõi trong sắp xếp, bao gồm:

- Yếu tố tương đồng: Các ĐVHC sáp nhập phải có sự tương đồng về truyền thống lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán.

- Vị trí địa lý: Đảm bảo tính liền kề, thuận lợi cho giao thông, kết nối và quản lý.

- Tiềm năng phát triển: Tính toán đến quy mô, tiềm năng, lợi thế và trình độ phát triển kinh tế để bổ trợ, thúc đẩy lẫn nhau cùng phát triển.

- Gắn với đổi mới tổ chức bộ máy: Việc sắp xếp ĐVHC phải đi đôi với việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức theo hướng chất lượng, hiệu quả.

Đề án khoa học, thuyết phục và kết quả ấn tượng

Trên cơ sở định hướng của Bộ Chính trị, Ban Bí thư tại Kết luận số 137-KL/TW và Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã chỉ đạo xây dựng Đề án, phát huy trí tuệ tập thể, tổ chức thảo luận nhiều cấp, tham khảo ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học, từ đó đề xuất các nguyên tắc sắp xếp, tổ chức lại các ĐVHC cấp xã cũ thành các ĐVHC cấp xã mới bảo đảm đúng theo quan điểm, nguyên tắc của Trung ương và phù hợp với điều kiện, tình hình thực tiễn của tỉnh.

Tỉnh cũng xác định rõ, các ĐVHC cấp xã thực hiện sắp xếp phải có yếu tố truyền thống lịch sử, văn hóa tương đồng, có vị trí địa lý liền kề, quy mô, tiềm năng, lợi thế và trình độ phát triển kinh tế phù hợp, tính đến các yếu tố về điều kiện tự nhiên, hạ tầng giao thông, sự phân bố và tổ chức các không gian kinh tế nhằm bảo đảm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế phát triển kinh tế, hỗ trợ lẫn nhau để thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội chung của ĐVHC sau sắp xếp, gắn việc sắp xếp ĐVHC với đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương, cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, đảm bảo chính quyền địa phương quản lý hiệu quả địa bàn, nắm chắc tình hình, gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân tốt nhất.

Lãnh đạo tỉnh trong các cuộc tiếp xúc cử tri, lấy ý kiến Nhân dân luôn nhấn mạnh nguyên tắc cốt lõi của việc sắp xếp ĐVHC cấp xã mới là hướng tới tương lai phát triển bền vững và vì lợi ích thiết thực của Nhân dân, với mục tiêu cao nhất là xây dựng chính quyền cấp xã gần gũi với Nhân dân, tạo dựng không gian phát triển tối ưu và nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước trên địa bàn.

Trên cơ sở các nguyên tắc và định hướng chỉ đạo, Sở Nội vụ đã chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và địa phương tiến hành rà soát, đánh giá toàn diện thực trạng các ĐVHC cấp xã. Quá trình xây dựng Đề án đã diễn ra công phu, kỹ lưỡng, trải qua nhiều vòng thảo luận, tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học trước khi trình các cấp có thẩm quyền.

Lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa trao quyết định thành lập và tặng hoa chúc mừng các Đảng bộ xã, phường mới

Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Kết luận 3546-KL/TU, thống nhất phương án sắp xếp toàn diện. Theo đó,  từ ngày 1/7/2025, tỉnh Thanh Hóa đã tiến hành sắp xếp 529 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 435 xã, 63 phường, 31 thị trấn) thành 166 đơn vị hành chính cấp xã mới, gồm 126 xã, 19 phường hình thành mới sau sắp xếp và 21 xã không sắp xếp từ 547 ĐVHC cấp xã ban đầu, tỉnh Thanh Hóa thực hiện sắp xếp còn 166 xã, phường, giảm 381 đơn vị, tương ứng giảm 69,65%. Kết quả này không chỉ vượt mục tiêu chung mà còn cho thấy sự quyết tâm chính trị rất lớn của cả hệ thống chính trị tỉnh nhà.

Các ĐVHC mới được hình thành đã đảm bảo các tiêu chuẩn theo quy định, phù hợp với đặc điểm của từng vùng miền (nông thôn, đô thị, miền núi), tạo ra sự tương quan hợp lý về quy mô diện tích và dân số. Sau sắp xếp, xã có diện tích lớn nhất sau sắp xếp là xã Bát Mọt với 205,72 km², trong khi xã nhỏ nhất là Hoằng Phú với 15,5 km². Về dân số: Phường đông dân nhất là Hạc Thành với hơn 197.000 người, và xã ít dân nhất là Mường Mìn với 2.991 người.

Những định hướng tương lai

Kể từ ngày 01/7/2025, các ĐVHC cấp xã mới chính thức đi vào hoạt động. Đây là một bước ngoặt lịch sử, mở ra một giai đoạn phát triển mới cho các địa phương.

Thứ nhất, đảm bảo hoạt động thông suốt, không gián đoạn. Tỉnh đã chỉ đạo quyết liệt việc bàn giao, sắp xếp tổ chức bộ máy, giải quyết chế độ chính sách cho cán bộ dôi dư và ổn định hoạt động của các ĐVHC mới. Ưu tiên hàng đầu là đảm bảo mọi công việc phục vụ người dân và doanh nghiệp được thực hiện thông suốt, không chậm trễ, không để sót việc. Tinh thần phục vụ được quán triệt sâu sắc, chuyển từ “hành chính” sang “phục vụ Nhân dân”. Đối với những nơi thiếu cán bộ chuyên môn, cấp tỉnh sẽ kịp thời tăng cường, hỗ trợ để đảm bảo công việc không bị ảnh hưởng.

Thứ hai, kiến tạo không gian và động lực phát triển mới. Việc sắp xếp lại ĐVHC cấp xã đã phá bỏ sự chia cắt hành chính, tạo ra một không gian phát triển rộng lớn và đồng bộ hơn. Điều này cho phép các địa phương quy hoạch tổng thể, khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế về đất đai, tài nguyên, hạ tầng. Nguồn lực đầu tư sẽ được tập trung hơn, tránh dàn trải, qua đó tạo ra những động lực và cơ chế mới để phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững hơn.

Thành công trong việc sắp xếp ĐVHC cấp xã là nền tảng vững chắc để Thanh Hóa tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, nêu cao tinh thần đoàn kết, đổi mới, sáng tạo. Tỉnh đặt quyết tâm phấn đấu đạt mức tăng trưởng từ 11% trở lên trong năm 2025, từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành một tỉnh kiểu mẫu, một cực tăng trưởng mới trong khu vực và cả nước.

Việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã ở Thanh Hóa là một chủ trương đúng đắn, mang tính chiến lược lâu dài và đã được thực hiện một cách bài bản, khoa học, hợp lòng dân. Vượt qua những khó khăn, thách thức ban đầu, kết quả đạt được đã khẳng định sự quyết tâm, tầm nhìn và năng lực lãnh đạo của hệ thống chính trị tỉnh Thanh Hóa. Đây không chỉ là một bước tiến trong cải cách hành chính, tinh gọn bộ máy mà còn là một bước đi chiến lược quan trọng, tạo ra những tiền đề vật chất và tinh thần to lớn để Thanh Hóa vững bước trên con đường phát triển nhanh, bền vững, góp phần cùng cả nước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới.

Minh Anh