Khoa học di truyền giúp con người tìm lại người thân của mình, sớm trả lại tên cho các anh hùng liệt sĩ

Ngay sau sự kiện này, Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội - C06 (Bộ Công an) đã rà soát, kiến nghị và đề xuất điều chỉnh bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan và đã tham mưu cho Bộ Công an ban hành Quyết định số 9686/QĐ-C06-TTDLDC phê duyệt hướng dẫn cơ quan, tổ chức xét nghiệm, phân tích, tạo lập dữ liệu phục vụ việc thu thập, cập nhật thông tin sinh trắc học ADN vào cơ sở dữ liệu Căn cước. Đây là một nhiệm vụ cao cả, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, là biểu hiện sinh động của sự tri ân sâu sắc mà Đảng, Nhà nước và nhân dân dành cho những người con ưu tú đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc… Toàn bộ công việc này cần được thực hiện với tinh thần “lấy người dân làm trung tâm”, lấy hiệu quả xác minh làm thước đo chất lượng.

Qua 01 năm thực hiện với sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng Công an - Quân đội - Nội vụ và UBND các địa phương, đã cập nhật, chuẩn hóa hơn 300 nghìn thông tin liệt sĩ chưa xác định được danh tính và thân nhân đạt 42,3% so với tổng số cần thu thập thông tin; Bộ Công an đã thu nhận hơn 20.900 mẫu ADN của Mẹ Việt Nam anh hùng và thân nhân liệt sĩ. Công an các địa phương tổ chức gần 600 lượt thu nhận lưu động, đã phối hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ và các cơ quan, đơn vị có liên quan phân tích 11.064 mẫu ADN thân nhân, cập nhật 9.181 hồ sơ vào Cơ sở dữ liệu Căn cước; Bộ Công an đã phối hợp Cục người có công rà soát hoàn thiện hồ sơ xác định được 16 trường hợp liệt sĩ nhờ đối sánh AND. Đây là kết quả bước đầu triển khai nhưng cũng là động lực để Bộ Công an tiếp tục phối hợp với các đơn vị xây dựng và mở động ngân hàng Gen (ADN) của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính để bù đắp các mất mát to lớn đối với các gia đình liệt sĩ và trả lại danh tính cho các anh hùng, liệt sĩ.

Tiến sĩ Võ Sỹ Nam, Giám đốc khoa học và Đồng sáng lập GeneStory - đơn vị đồng hành cùng C06 triển khai Dự án "Hành trình Gen kết nối - Tìm lại tên liệt sĩ" cho biết: “Hiện nay, số lượng các liệt sĩ xác định được danh tính đang tăng lên theo thời gian. Mục tiêu của dự án là đến năm 2027 có thể thu thập được tất cả các thông tin từ thân nhân và từ đó "trả lại tên" cho các liệt sĩ”. Ngày 15/11/2025 vừa qua, Dự án với ý nghĩa thiêng liêng này vừa có mặt ở hạng mục "Ý tưởng vì cộng đồng" trong Vòng Chung khảo của Giải thưởng Hành động vì cộng đồng - Human Act Prize 2025. Những người tham gia Dự án kỳ vọng nhờ vào sự lan tỏa của giải thưởng cũng như những thông tin mà GeneStory đã đưa ra sẽ lan tỏa được thông điệp tốt và nhân văn tới cộng đồng.

Cục Người có công (Bộ Nội vụ) cho biết, công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính thực hiện theo quy định tại Nghị định số 131/2021/NĐ-CP ngày 30/12/2021 với 3 nguồn: Từ các đội tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ của Bộ Quốc phòng với các hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính sẽ tiến hành trích xuất mẫu và gửi về Cục Người có công; thứ 2 là nguồn mẫu từ các nghĩa trang liệt sĩ khi nâng cấp, tu bổ, sửa chữa, di dời liên quan phần mộ của liệt sĩ thì Cục Người có công tổ chức lấy mẫu tập trung và thứ 3 là khi thân nhân liệt sĩ có đề nghị giám định ADN so sánh khi có thông tin từ đồng đội, người dân biết thông tin về nơi liệt sĩ hy sinh.

Tìm danh tính liệt sĩ qua giám định ADN - hành trình khoa học và nhân văn

Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, thời gian tới Bộ Công an phối hợp với Bộ Nội vụ khẩn trương tham mưu Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ ban hành kế hoạch tổng thể triển khai thu thập mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính, đề xuất phân tích các mẫu ADN hài cốt liệt sĩ đã thu thập được, tích hợp dữ liệu đã phân tích để tiến hành đối sánh với ADN thân nhân liệt sĩ.

Cùng với đó, tiếp tục phối hợp với các đơn vị, địa phương, tăng cường ứng dụng công nghệ số, khai thác tối đa dữ liệu dân cư, kết nối dữ liệu sinh học, kỹ thuật gen… tăng tốc phấn đấu đến năm 2027, cơ bản tạo lập và thu thập đầy đủ thông tin của tất cả liệt sĩ chưa xác định được danh tính, thu thập, phân tích mẫu ADN cho thân nhân các liệt sĩ đủ điều kiện để tích hợp ngân hàng gen; xây dựng hệ thống dữ liệu tích hợp; kết nối chặt chẽ với Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ, UBND các địa phương, tạo mạng lưới phối hợp đồng bộ, hiệu quả; phấn đấu hoàn thành việc thu nhận mẫu trước ngày 30/6/2026 và hoàn thành việc xét nghiệm, phân tích, cập nhật vào Ngân hàng Gen trước ngày 31/12/2026 để hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ./.

Đăng Doanh