Chính sách, giải pháp thu hút và trọng dụng nhân tài trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam

Như vậy là từ xa xưa cha ông ta đã chăm lo “việc giáo dục nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí quốc gia là công việc trước nhất”, quan trọng nhất. Và đời nào cũng vậy việc trồng người, chăm người, chọn người, dùng người, nhất là hiền tài là công việc có tính quyết định sự tồn vong, hưng suy, phát triển của dân tộc, của đất nước. 

Trước và ngay sau khi nước ta giành được chính quyền về tay Nhân dân, để xây dựng Nhà nước Việt Nam non trẻ, giữa điệp trùng thách thức mất còn, chỉ trong hai năm 1945, 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết hai bài nổi tiếng, có thể xem đây là những “Chiếu cầu hiền” của cách mạng Việt Nam: “Nhân tài và kiến quốc” (ngày 14-1-1945) và “Tìm người tài đức” (ngày 20-11-1946).  Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. Hồ Chí Minh khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”²; “Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém” vì “nếu nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh mà hưng thịnh, nguyên khí suy thì thế nước yếu mà thấp hèn”, vì vậy, mà công việc trọng tâm, công việc gốc của gốc, then chốt của then chốt là phải làm thế nào để thu hút được “nguyên khí quốc gia”, thu hút được người hiền tài phục vụ dân, phục vụ nước. 

Như vậy, ở mọi thời đại đều xem trọng việc tuyển chọn đúng, trọng dụng đúng người hiền tài, qua đó lựa chọn đúng người gánh vác công việc của quốc gia, của các cấp, các ngành, các địa phương và công việc ấy luôn được coi là quốc sách chiến lược, là mưu kế căn bản, để mưu tính công cuộc phát triển phồn thịnh quốc gia - dân tộc Việt Nam.

Ảnh minh họa

Trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã khẳng định: “Chú trọng đào tạo nhân lực chất lượng cao, phát hiện và bồi dưỡng nhân tài; có chính sách vượt trội để thu hút, trọng dụng nhân tài, chuyên gia cả trong và ngoài nước”³. Nghị quyết số 45 – NQ/TW, ngày 24/11/2023 của Hội nghị Trung ương lần thứ 8, khóa XIII về tiếp tục xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới, đề ra quan điểm: “Xây dựng đội ngũ trí thức vững mạnh toàn diện là đầu tư cho xây dựng, bồi đắp "nguyên khí quốc gia" và phát triển bền vững; là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị và xã hội. Chú trọng phát triển đội ngũ trí thức Việt Nam cả trong và ngoài nước, có cơ chế, chính sách đột phá thu hút, trọng dụng trí thức, đặc biệt là trí thức tinh hoa, chuyên gia đầu ngành và nhân tài của đất nước; quan tâm đào tạo, bồi dưỡng lớp trí thức trẻ, kế cận.” Quy định số 180 – QĐ/TW, ngày 11/7/2024 của Ban Bí thư về chuyên gia cao cấp và Nghị định số 92/2025/NĐ-CP, ngày 25/4/2025 của Chính phủ quy định về chế độ, chính sách đối với chuyên gia cao cấp...

Cán bộ, chuyên gia vừa là người đề ra chủ trương, đường lối, chính sách; xây dựng Hiến pháp, pháp luật và cũng là người tổ chức thực hiện. Vì vậy đòi hỏi phải có cán bộ, chuyên gia tốt về phẩm chất chính trị, đạo đức và trình độ cao, giỏi về năng lực, phải có tâm, có tầm...

Cán bộ, chuyên gia có phẩm chất chính trị tốt là phải kiên định, trung thành với chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; với chủ trương, đường lối của Đảng, vững vàng, không dao động trước mọi diễn biến phức tạp của tình hình. Hay nói một cách tổng quát là phải kiên định với con đường độc lập dân tộc đi lên chủ nghĩa xã hội mà Bác Hồ, Đảng và Nhân dân ta đã lựa chọn. Có như thế cán bộ, chuyên gia mới toàn tâm, toàn ý phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân. Cán bộ, chuyên gia có phẩm chất đạo đức tốt, có lối sống giản dị, trong sáng, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, không vì lợi ích cá nhân, vì “lợi ích nhóm”, không cục bộ địa phương...

Và cán bộ, chuyên gia phải có trình độ, năng lực cao thì mới tham mưu đề ra và đưa được chủ trương, đường lối đúng đắn của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn cuộc sống để đưa đất nước phát triển, đạt được mục tiêu đến năm 2030 nước ta là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 nước ta trở thành nước phát triển, có thu nhập cao.

Khi có đường lối, chủ trương đúng rồi; Hiến pháp, pháp luật đúng rồi mà cán bộ thực thi không đúng, không phải vì dân, vì nước mà nhằm vào lợi ích của nhóm mình, nhằm vào lợi ích của gia đình, của cá nhân mình như một số trường đã bị xử lý kỷ luật và cả hình sự vừa qua thì sẽ làm cho đất nước không phát triển, làm tiêu hao nguồn lực phát triển.

Còn nếu cán bộ, chuyên gia tốt, giỏi thì với nguồn lực dù hạn hẹp, chúng ta vẫn có thể tổ chức thực hiện hiệu quả, làm cho đất nước phát triển, tăng năng suất lao động, đời sống Nhân dân vẫn được nâng lên, đáp ứng những nhu cầu chính đáng của người dân.

 Đất nước sau 50 năm thống nhất, sau 40 năm đổi mới đã giành được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ngày càng được định hình rõ ràng và khẳng định là lựa chọn đúng đắn của Đảng, của dân tộc.

Những thành quả vĩ đại sau 50 năm đất nước thống nhất đã tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược, vững bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ, xây dựng một đất nước hòa bình, độc lập, giàu mạnh, dân chủ, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước tiến lên chủ nghĩa xã hội.

Kế thừa và phát huy truyền thống ấy, Đảng ta ngày càng chủ động và về cơ bản đã xây dựng được một đội ngũ cán bộ các cấp, các ngành, các lĩnh vực, các địa phương; có nhiều tiến bộ trong việc tuyển chọn cán bộ, bố trí về mặt chiến lược đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý từ Trung ương tới cơ sở trong toàn hệ thống chính trị; và điều đó đã góp phần quan trọng để nước ta giành được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Đó là điều không ai có thể phủ nhận. Hiện nay, toàn Đảng, toàn dân đang tiếp tục triển khai thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW, ngày 19/5/2018 của Hội nghị Trung ương lần thứ bảy, khóa XII “về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ”; thực hiện nghiêm Quy định số 205-QĐ/TW, ngày 23/9/2019 của Bộ Chính trị “về việc kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và chống chạy chức, chạy quyền”; thực hiện nghiêm Quy định số 08-QĐi/TW ngày 25/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương “về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương” và các nghị quyết, quy định khác...về công tác cán bộ.

Tuy nhiên, việc giải quyết nhiệm vụ đó trên tầm vĩ mô hiện nay, chưa được như  mong muốn, thực tế cho thấy còn không ít bất cập, khiếm khuyết. Đáng nói là, đội ngũ cán bộ cấp Trung ương, cấp chiến lược rất quan trọng, nhưng chưa được tuyển chọn, xây dựng một cách căn cơ, cơ bản… dẫn đến có sự hẫng hụt, chắp vá, không đồng bộ và thiếu chủ động trong công tác bố trí, phân công cán bộ. Và nữa, trong một số trường hợp việc tuyển chọn cán bộ, bố trí cán bộ chưa được công tâm, khách quan, chưa vì lợi ích chung của Đảng, của quốc gia dân tộc; chưa vì yêu cầu công việc, còn có trường hợp tuyển chọn, bố trí không đúng sở trường, năng lực, ảnh hưởng đến uy tín cơ quan lãnh đạo, quản lý, ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành, địa phương và cả nước. Điều đáng báo động hơn là, “nguyên tắc “tập trung dân chủ”, “tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách” trong công tác cán bộ nói chung, công tác tuyển chọn, bố trí cán bộ nói riêng, trên thực tế ở nhiều nơi rơi vào hình thức do không xác định rõ cơ chế trách nhiệm, mối quan hệ giữa tập thể và cá nhân; khi sai sót, khuyết điểm không ai chịu trách nhiệm. Do đó, vừa có hiện tượng dựa dẫm vào tập thể, không rõ trách nhiệm cá nhân, vừa không khuyến khích người đứng đầu có nhiệt tình, tâm huyết, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo, dám đột phá, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; tạo kẽ hở cho cách làm tắc trách, trì trệ, hoặc lạm dụng quyền lực một cách tinh vi để mưu cầu lợi ích cá nhân⁽¹⁾…

Trong khi đó, yêu cầu phát triển mới của đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc đang cấp bách đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới, lựa chọn đúng cán bộ, thu hút, trọng dụng nhân tài xây dựng một thế bố trí chiến lược ngang tầm về đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, các ngành, các địa phương trong toàn hệ thống chính trị, bảo đảm thống nhất và phù hợp với tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị từ Trung ương đến cấp tỉnh, cấp xã sau sắp xếp, tinh gọn đảm bảo hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, gần dân, phục vụ Nhân dân tốt hơn. Chỉ có làm được như vậy, thì mới “củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân”, thì mới “xây dựng Đảng ta thật sự là Đảng cách mạng chân chính, ngày càng trong sạch, vững mạnh”, mới khiến cho sự nghiệp đổi mới tiếp tục tiến lên bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, vượt qua mọi chướng ngại, thách thức hiểm nghèo...Điều quan trọng: tuyển chọn, bố trí đúng cán bộ là nhằm góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, các ngành có phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức, lối sống  mẫu mực, trình độ, năng lực cao đáp ứng tốt yêu cầu, nhiệm vụ, quyền hạn được giao theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 7 khóa XII, Nghị quyết Đại hội XIII về công tác cán bộ; góp phần giáo dục, rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân, gắn việc tiếp tục thực hiện Chỉ thị 05-CT/TW của Bộ Chính trị khoá XII về học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh với việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI, XII và XIII về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng để phòng ngừa, ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, tha hoá quyền lực, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Cán bộ là nhân tố quyết định thực hiện thắng lợi chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Do đó, phải quan tâm đặc biệt công tác cán bộ, coi đây là khâu then chốt để thực hiện nhiệm vụ then chốt.

Đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam càng đòi hỏi phải tuyển chọn đúng cán bộ để bố trí, sử dụng đúng cán bộ, nhằm phát huy hết tài năng, trí tuệ của cán bộ phục vụ sự nghiệp chung của Đảng, của quốc gia, dân tộc là vấn đề hết sức hệ trọng. Để thực hiện tốt vấn đề này, cần thực hiện một số nội dung chủ yếu sau đây:

Thứ nhất, xây dựng và thực hiện hiệu quả Chiến lược quốc gia về phát hiện, bồi dưỡng, thu hút, trọng dụng nhân tài. Chiến lược phải có quan điểm chỉ đạo, mục tiêu, tiêu chí xác định nhân tài và đề ra nhiệm vụ, giải pháp đột phá, vượt trội, khả thi để có được nhiều nhân tài thực sự cho đất nước, nhất là trong những ngành, những lĩnh vực trọng yếu, mũi nhọn phục vụ cho phát triển nhanh và bền vững đất nước, ưu tiên tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện, thử thách…các chuyên gia, nhà khoa học giỏi, nhân tài trẻ, tài năng.

Thứ hai, Đảng, Nhà nước và Nhân dân tạo ra môi trường tốt nhất (môi trường về pháp lý, môi trường về kinh tế - xã hội, môi trường về văn hóa, môi trường về giáo dục - đào tạo, về khoa học - công nghệ, môi trường về điều kiện làm việc, môi trường về chế độ, chính sách…) nhằm bảo đảm phát hiện, nuôi dưỡng, đào tạo, bảo vệ, phát triển, trọng dụng nhân tài cho đất nước. Trong đó vấn đề đào tạo, bồi dưỡng nhân tài là hết sức quan trọng. Bởi vì, nhân tài có tính bẩm sinh, chỉ chiếm khoảng 10-15%, còn “phần nhiều do giáo dục mà nên”. Rất cần một cơ chế phát hiện, một chương trình đào tạo, bồi dưỡng tài năng trẻ từ học sinh, sinh viên, đặc biệt chú trọng sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, xuất sắc ở trong nước và nước ngoài để tạo nguồn nhân tài tài năng cho sự phát triển lâu dài của đất nước.

Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng, đãi ngộ và tôn vinh, trọng dụng nhân tài. Tạo đột phá, chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện về chất lượng đào tạo nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài trong các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở nghiên cứu khoa học; xác định lĩnh vực, hướng nghiên cứu trọng điểm, ưu tiên gắn với yêu cầu đẩy mạnh nghiên cứu, đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Kịp thời phát hiện nhân tài trong nước và người Việt Nam ở nước ngoài; có cơ chế, chính sách ưu tiên, đột phá, vượt trội trong thu hút, đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng, đãi ngộ nhân tài, nhất là cơ chế, chính sách tuyển dụng, tiền lương, tạo môi trường làm việc, tập trung vào các nhà khoa học giỏi, có trình độ chuyên môn cao, có khả năng chủ trì nhiệm vụ khoa học và công nghệ đặc biệt quan trọng, các chuyên gia đầu ngành, trí thức có uy tín, có thành tựu cống hiến trong các ngành, lĩnh vực quan trọng, trong các cơ quan tham mưu chiến lược. Quan tâm xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ cho nhân tài trẻ, nữ, công tác tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, trong lực lượng vũ trang, đồng bào dân tộc thiểu số.

Thứ ba, có chính sách vượt trội, đủ mạnh, bứt phá để thu hút, trọng dụng, sử dụng hợp lý, đãi ngộ thỏa đáng nhân tài cả trong và ngoài nước, thu hút nhân tài là người Việt Nam ở nước ngoài, du học sinh Việt Nam ở các nước trở về phục vụ đất nước dưới nhiều hình thức khác nhau. Tạo lập môi trường làm việc dân chủ, công khai, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng nhằm tạo điều kiện để nhân tài phát huy hết trí tuệ, tài năng, thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Thứ tư, lãnh đạo, nghệ thuật thu hút, trọng dụng nhân tài. Theo Hồ Chí Minh: “Lãnh đạo khéo, tài nhỏ có thể hóa ra tài to. Lãnh đạo không khéo, tài to cũng hóa ra tài nhỏ”⁴. Người lãnh đạo, nhất là người đứng đầu mà “lãnh đạo khéo”, tức lãnh đạo một cách khoa học và nghệ thuật thì có khả năng phát hiện nhân tài và trọng dụng được nhân tài, thậm chí còn có thể làm “tài nhỏ hóa tài to”. Tùy tài mà dùng đúng tài, đúng năng lực, sở trường, đúng người, đúng việc, đúng lúc, đúng chỗ. Hồ Chí Minh khẳng định: “dùng nhân tài cần phải hợp lý”⁵. Dùng đúng tài năng thì thành công, dùng sai tài năng thì hỏng việc. Người còn căn dặn: “Muốn tránh khỏi sự hao phí nhân tài, chúng ta cần phải sửa chữa cách lãnh đạo”⁶, thì “nhân tài nước ta dù chưa có nhiều lắm nhưng nếu chúng ta khéo lựa chọn, khéo phân phối, khéo dùng thì nhân tài càng ngày càng phát triển thêm nhiều”⁷.

Thứ năm, trong công tác phát hiện, thu hút, trọng dụng, đãi ngộ nhân tài, nhất là công tác tuyển chọn, bố trí, sử dụng nhân tài phải thực hiện nghiêm nguyên tắc cơ bản, nguyên tắc bao trùm và xuyên suốt - nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và hoạt động của Đảng, của bộ máy, nhất là phát huy dân chủ rộng rãi trong phát hiện, thu hút, trọng dụng, đãi ngộ nhân tài, tránh lợi dụng lựa chọn, bố trí, sử dụng người không phải nhân tài, mà là người của cánh hẩu, nhóm lợi ích, cục bộ địa phương...; thực hiện nghiêm nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách và phân công, phân nhiệm rõ về thẩm quyền, trách nhiệm đối với từng cá nhân thành viên lãnh đạo, thậm chí đến từng người trong bộ máy cơ quan, đơn vị, địa phương; xác định rõ mối quan hệ giữa thẩm quyền với trách nhiệm của từng người đến từng công việc...

Thứ sáu, xây dựng bộ tiêu chí xác định nhân tài và các tiêu chí cụ thể tuyển chọn nhân tài công khai, minh bạch, khách quan, khoa học. Trên cơ sở bộ tiêu chí về nhân tài, mà huy động cả hệ thống chính trị, toàn dân phát hiện, giới thiệu nhân tài; Chính phủ ban hành cơ chế, chính sách thu hút, đãi ngộ, trọng dụng, sử dụng vượt trội, bứt phá, khác biệt về tuyển dụng, về chế độ tiền lương, về điều kiện làm việc, về khen thưởng vật chất, tinh thần thỏa đáng, về nhà ở...để nhân tài yên tâm đem hết tài năng, trí tuệ, công sức, thời gian...cho nghiên cứu, cống hiến, phụng sự cho sự phát triển của đất nước, phục vụ Nhân dân tốt hơn, hiệu quả hơn...

Thứ bảy, nhân tài cần được giao nhiệm vụ tương xứng và phù hợp với tài năng của họ, để họ khẳng định mình và tiếp tục rèn luyện phấn đấu, trưởng thành...

Đối với lĩnh vực khoa học - công nghệ cần có cơ chế, chính sách phát triển đội ngũ cán bộ khoa học - công nghệ có trình độ cao, tâm huyết, trung thực, tận tụy, ngang tầm khu vực và thế giới. Tập trung trọng dụng, ưu đãi để xây dựng và phát triển đội ngũ các nhà khoa học đầu ngành, nhà khoa học trẻ tài năng trên các lĩnh vực.

Cấp uỷ, tổ chức đảng các cấp xây dựng chương trình, kế hoạch, đề án cụ thể nhằm thu hút, trọng dụng, đãi ngộ thoả đáng, tôn vinh nhân tài phù hợp với yêu cầu và thực tiễn của ngành, địa phương. Xác định lĩnh vực, địa bàn trọng điểm để phát huy tốt nhất năng lực, sự cống hiến, tâm huyết của nhân tài, nhất là các nhà khoa học giỏi, chuyên gia đầu ngành có uy tín. Động viên nhân tài phát huy quyền làm chủ, tham gia đóng góp cho quá trình hoạch định chính sách, xây dựng tầm nhìn, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, luật pháp, chính sách trong phát triển ngành, lĩnh vực, địa phương, đất nước. Kịp thời lắng nghe, nắm bắt, giải quyết tâm tư, nguyện vọng hợp pháp, chính đáng; thường xuyên tổ chức tham vấn, đối thoại bảo đảm khách quan, tôn trọng ý kiến của nhân tài.

Thứ tám, tôn trọng, ghi nhận, tôn vinh xứng đáng những cống hiến của nhân tài cho dân, cho nước. Có chính sách tạo điều kiện về cơ sở vật chất và chế độ đãi ngộ xứng đáng đối với nhân tài dựa trên hiệu quả công việc mà họ cống hiến cho đất nước.

Việc bổ nhiệm chức danh, chức vụ, tạo điều kiện thăng tiến trong công việc cho nhân tài phải dựa trên hiệu quả công việc chứ không dựa trên thâm niên hay tuổi tác, tuyệt đối không dựa vào quan hệ, tiền tệ, hậu duệ... Phát huy vai trò, trách nhiệm của các nhân tài, nhất là các nhà khoa học giỏi, chuyên gia đầu ngành, nhân tài trên mọi lĩnh vực, trí thức trẻ nhằm khơi dậy lòng yêu nước, tự hào dân tộc, tin tưởng và ủng hộ đường lối, chủ trương của Đảng; nhận thức sâu sắc về sứ mệnh của nhân tài đối với đất nước; nêu cao tinh thần trách nhiệm, tâm huyết, chủ động tham gia nghiên cứu nâng cao năng lực, trình độ. Đồng thời, phát huy tinh thần đoàn kết, sức mạnh tổng hợp của các nhân tài Việt Nam ở trong và ngoài nước góp phần tích cực cho sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thứ chín, xác định thẩm quyền, trách nhiệm các chủ thể phát hiện, thu hút, tuyển chọn, trọng dụng, đãi ngộ nhân tài một cách tổng thể, mối quan hệ giữa cá nhân và tập thể, giữa tập thể với tập thể.

Xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu trong việc tiến cử người có đức, có tài để đào tạo, bồi dưỡng và phải chịu trách nhiệm về việc tiến cử của mình. Có cơ chế phát hiện, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí nhân tài có bản lĩnh, năng lực nổi trội và triển vọng phát triển vào vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả vượt cấp, nhất là nhân tài trẻ, có năng lực, có uy tín và phẩm chất tốt.

Cần xây dựng cơ chế để buộc các chủ thể phát hiện, thu hút, tuyển chọn, trọng dụng, đãi ngộ nhân tài chỉ có thể tuyển chọn nhân tài thực sự đúng đắn, khách quan, chính xác, khoa học trên cơ sở lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của Nhân dân; chứ không thể lồng ý kiến chủ quan, cảm tính cá nhân, quan hệ “cánh hẩu”, “lợi ích nhóm” hay bị chi phối bởi quan hệ, tiền tệ, hậu duệ,…khi tuyển chọn nhân tài và có chế tài để xử lý nghiêm những chủ thể khi tuyển chọn sai, tuyển chọn không đúng nhân tài…

Cần dành sự quan tâm đặc biệt về các giải pháp hữu hiện góp phần khắc phục, đẩy lùi những bất cập về vấn đề cơ chế. Vì, lâu nay, vẫn đang phổ biến tình trạng, tất cả những chứng bệnh mà không ít người và tổ chức mắc phải, thường được đổ lỗi cho cơ chế. Cần nhấn mạnh ở đây là, làm sao có cơ chế thật sự, để phát hiện, tuyển dụng và trọng dụng đúng người có đức, có tài, những người hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân…

Thứ mười, phải xác định các tiêu chí cần và đủ trong hệ giá trị của nhân tài cần phải có..., trong tuyển chọn nhân tài cần phải có bộ tiêu chí tuyển chọn khách quan, khoa học để trên cơ sở đó mà tuyển chọn, bố trí sử dụng nhân tài cho đúng. Hiện nay còn không ít những bất cập, những mâu thuẫn về tiêu chí tuyển chọn, bố trí, sử dụng, trọng dụng, đãi ngộ nhân tài, phương pháp phân loại và xếp loại nhân tài; về cơ chế phát hiện, tuyển chọn, sử dụng, trọng dụng nhân tài…

Đồng thời, cần có bộ tiêu chí đánh giá đúng hiệu quả công việc của nhân tài để có chế độ đãi ngộ xứng đáng. Đánh giá kết quả công việc xuyên suốt, liên tục, đa chiều, theo tiêu chí, bằng sản phẩm cụ thể, so sánh với chức danh tương đương, so sánh ngang, so sánh dọc… Trên cơ sở đánh giá đúng nhân tài, mới sử dụng đúng nhân tài, mới phát huy hết tài năng, đức độ của nhân tài, tạo điều kiện để nhân tài phát huy hết năng lực, sở trường, cống hiến thật nhiều cho sự nghiệp chung… như Hồ Chí Minh căn dặn “dụng nhân như dụng mộc”.

Bản thân người nhân tài phải thực sự nêu gương; giáo dục và tuyệt đối không để người thân lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình để tham nhũng hoặc lợi dụng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn của mình vì lợi ích của gia đình mình, “nhóm lợi ích” của mình, lợi ích “cánh hẩu” của mình...Điều đó đòi hỏi người nhân tài giải quyết công việc chung phải thực sự công tâm, khách quan, công khai, minh bạch, không cảm tính, thực sự không bị ảnh hưởng bởi quan hệ, tiền tệ, hậu duệ,...Như vậy, người nhân tài cần có tư chất, uy tín, nhân cách, phong cách và phương pháp làm việc khoa học, công tâm, khách quan, trong sáng. Điều đó đòi hỏi phải xác định hệ giá trị của người nhân tài cần phải có cụ thể là như thế nào về phẩm chất chính trị, về phẩm chất đạo đức, về trình độ, năng lực thực hiện nhiệm vụ...để trên cơ sở đó mà tuyển chọn, bố trí, sử dụng, trọng dụng, đãi ngộ cho đúng.

Đẩy mạnh thực hiện luân chuyển nhân tài trẻ, có triển vọng để nhân tài rèn luyện, thử thách trong thực tiễn, nhất là ở những địa bàn khó khăn, phức tạp, địa bàn trọng yếu.

Việc tuyển chọn đúng nhân tài là vấn đề cấp bách, cũng là rất khó, rất phức tạp, đòi hỏi giải quyết phải rất khoa học, rất công phu và phải rất hiệu quả... Dù khó khăn, phức tạp là vậy, nhưng không thể không làm, ngược lại phải làm cho thật tốt. Vì, chỉ như thế, mới có thể tạo được sự chuyển biến rõ rệt, khắc phục được những hạn chế, yếu kém trong công tác xây dựng Đảng, nhằm xây dựng Đảng ta thật sự là Đảng cách mạng chân chính, ngày càng trong sạch, vững mạnh, củng cố niềm tin trong Đảng và Nhân dân, bảo đảm ngang tầm trọng trách lịch sử mới.

Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam, Đảng ta, dân tộc ta, Nhân dân ta đang rất cần những người có tài, có đức, dưới lá cờ vẻ vang của Đảng chung sức, đồng lòng quyết tâm thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030; tự cường, tự tin tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

-------------------------------------------------

Ghi chú:

1 Ngô Đức Thọ: Văn bia Tiến sĩ Văn Miếu - Quốc Tử Giám Thăng Long, Nxb Hà Nội, 2010, tr.136.

PGS.TS. Trần Thị Minh Châu - Trường Đại học CMC