Nguyên tắc hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031

Ảnh minh họa.

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được tổ chức trên phạm vi toàn quốc với quy mô lớn, liên quan đến hàng chục triệu cử tri và hàng chục nghìn khu vực bỏ phiếu (số liệu tại cuộc họp báo ngày 12/3/2026 của Hội đồng bầu cử quốc gia là 78.928.647 cử tri và 72.195 khu vực bỏ phiếu). Để bảo đảm quá trình tổ chức bầu cử được triển khai đồng bộ, chặt chẽ và đúng quy định của pháp luật, hệ thống các tổ chức phụ trách bầu cử được thành lập từ Trung ương đến địa phương, bao gồm Hội đồng bầu cử quốc gia, Ủy ban bầu cử các cấp, Ban bầu cử và Tổ bầu cử. Mỗi tổ chức được giao những nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể nhưng đều hoạt động trên cơ sở tuân thủ các nguyên tắc chung nhằm bảo đảm sự thống nhất trong toàn bộ quy trình tổ chức bầu cử.

Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất trong hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử là tuân thủ pháp luật. Tất cả các hoạt động liên quan đến công tác bầu cử đều phải được thực hiện trên cơ sở các quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, các văn bản hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền và các quy định có liên quan. Nguyên tắc này bảo đảm rằng mọi khâu trong quy trình bầu cử, từ việc xác định đơn vị bầu cử, lập danh sách cử tri, tổ chức hiệp thương giới thiệu người ứng cử đến tổ chức bỏ phiếu và kiểm phiếu đều được thực hiện đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định.

Bên cạnh đó, dân chủ và công khai, minh bạch cũng được xác định là nguyên tắc nền tảng trong hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử. Trong quá trình tổ chức bầu cử, các thông tin liên quan đến danh sách cử tri, danh sách người ứng cử, địa điểm bỏ phiếu và các nội dung liên quan khác đều được niêm yết công khai tại khu dân cư hoặc trụ sở cơ quan, đơn vị để cử tri theo dõi và giám sát. Việc công khai các thông tin này không chỉ bảo đảm quyền được biết của cử tri mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các tổ chức phụ trách bầu cử.

Nguyên tắc phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị cũng giữ vai trò quan trọng trong hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử. Công tác bầu cử liên quan đến nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước và đòi hỏi sự tham gia của nhiều cơ quan, đơn vị khác nhau từ Trung ương đến địa phương. Vì vậy, việc phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan trong quá trình chuẩn bị và tổ chức bầu cử sẽ góp phần bảo đảm tiến độ và chất lượng của toàn bộ quy trình bầu cử. Thực tiễn các cuộc bầu cử trước đây cho thấy sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan, tổ chức đã giúp giải quyết kịp thời các vấn đề phát sinh và bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra an toàn, đúng quy định.

Ngoài ra, nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách cũng được áp dụng trong hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử. Các quyết định quan trọng liên quan đến công tác bầu cử được thảo luận và quyết định theo nguyên tắc tập thể nhằm bảo đảm tính khách quan và tránh sự tùy tiện trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời, từng thành viên trong các tổ chức phụ trách bầu cử cũng được phân công nhiệm vụ cụ thể và chịu trách nhiệm trước tập thể về phần việc được giao. Cơ chế này giúp nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời bảo đảm sự rõ ràng trong trách nhiệm của từng cá nhân.

Trong bối cảnh cuộc bầu cử nhiệm kỳ 2026 - 2031 được triển khai song song với quá trình tổ chức mô hình chính quyền địa phương 02 cấp tinh gọn và hoạt động hiệu lực, hiệu quả, việc tuân thủ các nguyên tắc hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử càng có ý nghĩa quan trọng. Điều này không chỉ bảo đảm sự ổn định của hệ thống tổ chức bầu cử mà còn góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực bầu cử.

Có thể khẳng định rằng, việc thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử là yếu tố then chốt bảo đảm cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra dân chủ, khách quan, minh bạch và đúng pháp luật. Qua đó tiếp tục củng cố niềm tin của Nhân dân đối với hệ thống chính trị, đồng thời khẳng định vai trò của bầu cử là hình thức rất quan trọng để Nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình trong việc tham gia xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân./.

Phương Thảo