Hoạt động, trách nhiệm và thời điểm kết thúc nhiệm vụ của các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương

Ảnh minh họa.

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được triển khai trong bối cảnh toàn hệ thống chính trị tập trung nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy. Trong toàn bộ quy trình tổ chức bầu cử, các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương bao gồm Ủy ban bầu cử, Ban bầu cử và Tổ bầu cử có trách nhiệm trực tiếp triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm việc thực hiện quyền bầu cử của công dân theo quy định của pháp luật. Hoạt động của các tổ chức này được triển khai theo nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, đồng thời gắn với trách nhiệm cụ thể của từng thành viên trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Theo quy định của pháp luật về bầu cử, Ủy ban bầu cử cấp tỉnh là cơ quan chịu trách nhiệm tổ chức và chỉ đạo toàn bộ hoạt động bầu cử trên địa bàn cấp tỉnh. Các thành viên của Ủy ban bầu cử được phân công phụ trách các lĩnh vực công việc cụ thể như tổ chức nhân sự bầu cử, công tác tuyên truyền, công tác bảo đảm an ninh trật tự, công tác hậu cần và công tác kiểm tra, giám sát. Thực tiễn cho thấy trong các cuộc bầu cử gần đây, mỗi tỉnh, thành phố thường thành lập Ủy ban bầu cử với số lượng từ 25 đến 35 thành viên, trong đó có đại diện của các cơ quan Đảng, chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội và lực lượng chức năng nhằm bảo đảm sự phối hợp đồng bộ trong quá trình tổ chức bầu cử.

Bên cạnh Ủy ban bầu cử, Ban bầu cử cấp xã đóng vai trò quan trọng trong việc triển khai các nhiệm vụ cụ thể liên quan đến quá trình bầu cử. Các thành viên của Ban bầu cử có trách nhiệm theo dõi, hướng dẫn và kiểm tra hoạt động của các Tổ bầu cử, đồng thời tổng hợp tình hình tổ chức bầu cử tại các khu vực bỏ phiếu thuộc đơn vị bầu cử. Thông thường, mỗi Ban bầu cử được thành lập với khoảng 9 đến 15 thành viên, bảo đảm có đủ nhân sự để thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến việc giám sát quá trình bỏ phiếu, kiểm phiếu và xác định kết quả bầu cử.

Tổ bầu cử là đơn vị trực tiếp tổ chức hoạt động bỏ phiếu tại các khu vực bỏ phiếu. Theo kinh nghiệm tổ chức các kỳ bầu cử trước đây, mỗi Tổ bầu cử thường gồm từ 11 đến 21 thành viên, tùy theo quy mô của khu vực bỏ phiếu. Các thành viên của Tổ bầu cử được phân công thực hiện các nhiệm vụ cụ thể như hướng dẫn cử tri, phát phiếu bầu, kiểm tra việc bỏ phiếu và tham gia kiểm phiếu sau khi kết thúc thời gian bỏ phiếu. Trong ngày bầu cử, các thành viên Tổ bầu cử phải thực hiện nghiêm túc quy trình nghiệp vụ, bảo đảm việc bỏ phiếu diễn ra công khai, minh bạch và đúng quy định của pháp luật.

Hoạt động của các thành viên trong các tổ chức phụ trách bầu cử không chỉ diễn ra trong ngày bầu cử mà còn kéo dài trong suốt quá trình chuẩn bị trước đó. Các nhiệm vụ như lập và niêm yết danh sách cử tri, tổ chức hội nghị hiệp thương, tiếp nhận và thẩm tra hồ sơ người ứng cử, chuẩn bị cơ sở vật chất cho khu vực bỏ phiếu đều cần có sự tham gia tích cực của các thành viên trong các tổ chức phụ trách bầu cử. Theo thống kê từ các cuộc bầu cử trước đây, trên phạm vi cả nước có hàng chục nghìn khu vực bỏ phiếu với sự tham gia của lực lượng đông đảo thành viên trong các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương, tạo nên một hệ thống tổ chức rộng khắp bảo đảm cho cuộc bầu cử được triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Một nội dung quan trọng trong quy định về tổ chức và hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử là việc xác định thời điểm kết thúc nhiệm vụ của các tổ chức này. Theo quy định của pháp luật, sau khi hoàn thành việc kiểm phiếu, lập biên bản xác định kết quả bầu cử và gửi báo cáo về cơ quan có thẩm quyền thì các Tổ bầu cử sẽ kết thúc nhiệm vụ. Đối với Ủy ban bầu cử và Ban bầu cử, nhiệm vụ của các tổ chức này kết thúc sau khi hoàn thành việc tổng hợp, báo cáo kết quả bầu cử và các công việc liên quan theo quy định của pháp luật.

Thực tiễn cho thấy việc quy định rõ thời điểm kết thúc nhiệm vụ của các tổ chức phụ trách bầu cử có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm tính chặt chẽ của quy trình bầu cử. Điều này giúp xác định rõ trách nhiệm của các tổ chức và cá nhân liên quan trong việc hoàn thành các công việc sau bầu cử, đồng thời bảo đảm việc tổng hợp, công bố kết quả bầu cử được thực hiện chính xác và đúng thời hạn.

Trong bối cảnh cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được tổ chức với nhiều yêu cầu mới rất cao và toàn diện thì việc nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử và trách nhiệm của từng thành viên càng trở nên quan trọng. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức và cá nhân tham gia công tác bầu cử sẽ góp phần bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật và phản ánh đầy đủ ý chí, nguyện vọng của cử tri cả nước./.

Thúy Nga