Hiệu quả từ công tác tuyên truyền về bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp

Kinh nghiệm từ thành phố Huế

Những năm qua, công tác tuyên truyền chính sách bảo hiểm TNLĐ-BNN đã được thành phố Huế triển khai một cách bài bản, đa dạng, góp phần quan trọng nâng cao nhận thức và giảm thiểu TNLĐ, cao điểm là trong Tháng hành động về ATVSLĐ và Tháng Công nhân hằng năm. Các nội dung được lồng ghép trong nhiều hoạt động như: Tổ chức Lễ phát động, tuần hành, treo băng rôn, khẩu hiệu, pano; nhiều ấn phẩm, tài liệu, tờ rơi về ATVSLĐ được phát hành đến tận cơ sở, người lao động.

Từ năm 2016 đến hết năm 2025, các Sở, ban, ngành, địa phương và doanh nghiệp ở thành phố đã phát hành trên 55.000 băng rôn, tranh áp phích, panô, tài liệu, ấn phẩm tuyên truyền; xây dựng 1.110 bản tin, phóng sự, bài viết trên đài truyền hình, báo, tạp chí và tổ chức 169 diễn đàn, hội thi tìm hiểu pháp luật ATVSLĐ, tọa đàm, đối thoại trực tiếp với người sử dụng lao động, người lao động.

Các sở, ngành, địa phương ở Thành phố đã tổ chức 14 lớp tập huấn nâng cao năng lực quản lý nhà nước về ATVSLĐ cho 778 lượt cán bộ cấp huyện, xã; 25 lớp tập huấn về ATVSLĐ cho 2.100 học viên là người sử dụng lao động, người làm công tác ATVSLĐ, người lao động làm các nghề có yêu cầu nghiêm ngặt về ATVSLĐ trong doanh nghiệp và 18 lớp cho 1.080 người làm các nghề có yêu cầu nghiêm ngặt về ATVSLĐ, nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm trong khu vực không có quan hệ lao động; 641 lớp tập huấn sơ cấp cứu, phòng chống TNLĐ-BNN và nâng cao sức khỏe tại nơi làm việc cho 14.434 lượt y tế cơ sở, người lao động trong doanh nghiệp, huấn luyện kỹ thuật về an toàn vật liệu nổ công nghiệp, huấn luyện về an toàn hóa chất, an toàn điện, an toàn thực phẩm...

Thống kê của Sở Nội vụ cho thấy, đến cuối năm 2025, toàn thành phố đã có gần 5.000 đơn vị đã tham gia Bảo hiểm TNLĐ-BNN cho trên 131.300 người; tăng 1.840 đơn vị và 22.844 người so với năm 2016. Số tiền đã thu vào quỹ Bảo hiểm TNLĐ-BNN từ năm 2017 đến nay hơn 274 tỷ đồng. Từ nguồn thu Bảo hiểm TNLĐ-BNN, UBND thành phố đã chỉ đạo Sở Nội vụ và cơ quan Bảo hiểm xã hội triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ từ quỹ khi người lao động bị TNLĐ-BNN; hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho người bị TNLĐ- BNN khi trở lại làm việc và các hoạt động phòng ngừa, chia sẻ rủi ro về TNLĐ-BNN theo quy định tại Luật ATVSLĐ và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Kết quả từ năm 2016 đến nay, Bảo hiểm xã hội khu vực XX (thành phố Huế) đã tiếp nhận, giải quyết trợ cấp một lần và trợ cấp hằng tháng đối với 465 người lao động bị TNLĐ-BNN (trong đó có 459 người bị TNLĐ và 06 người bị BNN); trợ cấp dưỡng sức sau TNLĐ-BNN cho 10 người; số tiền đã chi 64,7 tỷ đồng; giải quyết hưởng trợ cấp một lần đối với thân nhân của 74 người lao động bị chết do TNLĐ với số tiền 3,893 tỷ đồng.

Nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp, người lao động về bảo hiểm TNLĐ-BNN

Các hoạt động tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, trong đó có bảo hiểm TNLĐ-BNN đã đáp ứng được nhu cầu tìm hiểu pháp luật của người dân, doanh nghiệp, góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, bảo đảm ATVSLĐ; góp phần nâng cao nhận thức, ý thức tuân thủ pháp luật và kỹ năng phòng ngừa TNLĐ-BNN cho người sử dụng lao động và người lao động trong các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh, lao động làm các nghề có nguy cơ cao về TNLĐ, BNN trong khu vực không có quan hệ lao động.

Từ công tác tuyên truyền, các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh, người sử dụng lao động nhận thức rõ hơn về mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng của chính sách bảo hiểm TNLĐ-BNN đối với sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và hạnh phúc của người lao động. Vì vậy, người sử dụng lao động có trách nhiệm hơn trong việc chăm lo sức khỏe người lao động; tăng cường đầu tư máy, thiết bị, đổi mới công nghệ mới để cải thiện điều kiện lao động; quản lý chặt chẽ công tác ATVSLĐ tại doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh. Người lao động cũng thấy được hậu quả và hệ lụy do TNLĐ-BNN gây ra nên từng bước đã nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, nội quy, quy trình, biện pháp đảm bảo ATVSLĐ trong quá trình thực hiện công việc.

Khi xảy ra TNLĐ hoặc BNN, người sử dụng lao động đã thực hiện đầy đủ trách nhiệm của mình theo quy định tại Luật ATVSLĐ, từ khâu sơ cấp cứu ban đầu, khai báo TNLĐ với cơ quan có thẩm quyền (đối với TNLĐ chết người và TNLĐ bị thương nặng từ 02 người trở lên); thanh toán các chi phí liên quan và thực hiện bồi thường, trợ cấp cho người lao động, hoặc thân nhân người bị chết do TNLĐ-BNN; lập hồ sơ hưởng chế độ về TNLĐ-BNN từ Quỹ bảo hiểm TNLĐ-BNN.

Các khoản bồi thường, trợ cấp từ đơn vị sử dụng lao động và trợ cấp từ Quỹ Bảo hiểm TNLĐ-BNN là nguồn hỗ trợ kịp thời dành cho người lao động và người thân của họ trong trường hợp không may gặp rủi ro. Khi nhận thông tin khai báo TNLĐ, Sở Nội vụ đã kịp thời thành lập Đoàn điều tra tai nạn lao động theo đúng thời gian, trình tự, thủ tục để điều tra, xác định nguyên nhân, trách nhiệm của những người có liên quan và kiến nghị thực hiện các biện pháp phòng ngừa tai nạn tái diễn.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác tuyên truyền về chính sách bảo hiểm TNLĐ-BNN vẫn còn một số hạn chế. Đáng chú ý là việc tiếp cận lao động phi chính thức vẫn chưa thực sự hiệu quả. Nhiều hoạt động tuyên truyền còn mang tính phong trào, tập trung vào các đợt cao điểm mà thiếu sự duy trì thường xuyên. Nội dung tuyên truyền đôi khi chưa đủ gần gũi, chưa sử dụng ngôn ngữ đơn giản, tình huống thực tế hoặc các nền tảng số phù hợp với lao động trẻ như mạng xã hội, ứng dụng di động. Đồng thời, việc đánh giá hiệu quả tuyên truyền còn thiếu cơ chế định lượng cụ thể, chưa đo lường được mức độ thay đổi nhận thức và hành vi của người lao động.

Từ thực tiễn đó, có thể rút ra một số bài học quan trọng. Trước hết, công tác tuyên truyền phải được triển khai đa kênh, đa hình thức và gắn với đặc thù địa phương. Bên cạnh đó, cần có sự lãnh đạo quyết liệt của cấp ủy Đảng và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức liên quan. Đặc biệt, cần tập trung vào khu vực lao động phi chính thức thông qua việc giao trách nhiệm cụ thể cho chính quyền cấp xã, phường, đồng thời tích hợp thông tin bảo hiểm TNLĐ-BNN vào các nền tảng số mà người lao động thường sử dụng. Quan trọng hơn, tuyên truyền không chỉ dừng lại ở việc giúp người lao động “biết” mà phải hướng tới thay đổi hành vi, hình thành văn hóa an toàn lao động ngay từ cơ sở.

Bên cạnh đó, cần xây dựng chiến lược tuyên truyền dài hạn, bảo đảm duy trì hoạt động thường xuyên thay vì chỉ tập trung vào các đợt cao điểm. Việc chuyển đổi số trong công tác tuyên truyền cần được đẩy mạnh, thông qua phát triển ứng dụng di động, chatbot tư vấn chính sách và tích hợp thông tin bảo hiểm TNLĐ-BNN vào các nền tảng số phổ biến. Đồng thời, cần tăng cường trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong việc lập danh sách, tiếp cận và hỗ trợ lao động phi chính thức tham gia bảo hiểm tự nguyện.

Nội dung tuyên truyền cũng cần được đổi mới theo hướng trực quan, sinh động hơn, sử dụng video ngắn, tình huống minh họa thực tế và các câu chuyện người thật việc thật để tạo sức lan tỏa. Đặc biệt, cần kết hợp tuyên truyền với các hoạt động hỗ trợ thiết thực như huấn luyện an toàn miễn phí, khám BNN, cung cấp dụng cụ bảo hộ, qua đó tạo động lực để người lao động chủ động tham gia./.

Chí Hiếu