Quảng Ninh điểm sáng trong thực hiện chính sách bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Từ áp lực đặc thù đến nỗ lực chuyển biến

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Quảng Ninh có 54 đơn vị hành chính cấp xã (trong đó có 22 xã, 30 phường, 02 đặc khu) với dân số khoảng 1,412 triệu người. Quảng Ninh là một trong những trung tâm về phát triển kinh tế, công nghiệp, hoạt động thương mại biên giới, xuất nhập khẩu và du lịch phía Bắc. Cơ cấu kinh tế của tỉnh chuyển dịch theo hướng công nghiệp - dịch vụ - du lịch, trong đó ngành than, công nghiệp chế biến, logistics, du lịch và dịch vụ cao cấp giữ vai trò chủ lực, đóng góp lớn cho ngân sách và tạo việc làm ổn định cho hàng trăm nghìn lao động trên địa bàn tỉnh.

Sở Nội vụ và Liên đoàn Lao động tỉnh Quảng Ninh tặng quà công nhân Công ty than Nam Mẫu.

Với đặc thù là trung tâm khai thác khoáng sản và công nghiệp nặng hàng đầu cả nước, Quảng Ninh luôn phải đối mặt với những thách thức lớn về an toàn lao động. Nhiều ngành như: khai thác than, sản xuất vật liệu xây dựng, sản xuất xi măng, sản xuất điện... là những lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ TNLĐ-BNN rất cao. Đặc biệt, đối với ngành nghề sản xuất than, người lao động phải làm việc dưới hầm sâu, không gian chật hẹp, đối diện với nhiều nguy cơ tai nạn lao động do sạt lở đất đá, sập hầm, bục nước, cháy nổ khí methane, điện giật, máy thiết bị kẹp, cuốn. 

Bên cạnh đó, những năm gần đây, số lượng doanh nghiệp ngày càng tăng, quy mô, tính chất doanh nghiệp ngày càng đa dạng, lực lượng lao động gia tăng, nhất là trong lĩnh vực khai thác than, thi công xây dựng công trình, sản xuất vật liệu xây dựng... 

Nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ), nhất là chính sách bảo hiểm TNLĐ-BNN, Tỉnh ủy và UBND tỉnh Quảng Ninh đã kịp thời cụ thể hóa bằng các kế hoạch hành động chi tiết. Tỉnh phân công rõ trách nhiệm cụ thể đến từng cơ quan, đơn vị, địa phương hướng dẫn các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh trên địa bàn tỉnh triển khai thực hiện các giải pháp bảo đảm ATVSLĐ, thực hiện hiệu quả chính sách bảo hiểm TNLĐ-BNN và các giải pháp giảm thiểu TNLĐ-BNN, nhất là các vụ TNLĐ làm chết, bị thương nhiều người. Theo đó, các cơ quan đơn vị, địa phương, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã xây dựng kế hoạch, tổ chức nghiên cứu, quán triệt đến cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và người lao động các nhiệm vụ giải pháp về công tác này. Chính nhờ sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, Quảng Ninh đã đưa chính sách bảo hiểm TNLĐ-BNN trở thành một trụ cột quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội tại địa phương.

Một trong những thành tựu nổi bật của Quảng Ninh là việc đảm bảo quyền lợi về BHXH, BHYT và bảo hiểm TNLĐ-BNN cho người lao động được thực hiện kịp thời và đầy đủ. Số người tham gia và thụ hưởng các chế độ bảo hiểm TNLĐ-BNN tăng dần qua các năm, góp phần giữ vững ổn định chính trị và thúc đẩy kinh tế.

Công tác điều tra TNLĐ được thực hiện nghiêm túc theo quy chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng như Sở Nội vụ, Sở Y tế và Công an tỉnh. Điều này không chỉ giúp làm rõ nguyên nhân các vụ việc mà còn đảm bảo thân nhân người bị nạn sớm được hưởng các chế độ bảo hiểm theo đúng quy định pháp luật, người bị TNLĐ và mắc bệnh nghề nghiệp được hỗ trợ kịp thời theo chính sách bảo hiểm TNLĐ-BNN.

Kết quả năm 2025, tỉnh có 45.563 lượt người lao động được khám BNN. Qua đó, đã phát hiện 256 người bị mắc BNN, trong đó có 255 người bị bệnh bụi phổi than nghề nghiệp và bệnh bụi phổi silic nghề nghiệp, 01 người bị mắc bệnh lao nghề nghiệp. Những trường hợp mắc BNN được phát hiện sớm và đưa đi điều trị kịp thời, tính đến cuối năm, toàn tỉnh có 6.466 người đang được hưởng chế độ BNN, tập trung chủ yếu là công nhân khai thác, chế biến than trong ngành khai khoáng.

Siết chặt kỷ cương, phòng ngừa rủi ro

Theo số liệu báo cáo, thống kê năm 2025 của Sở Nội vụ Quảng Ninh, tình hình TNLĐ trên địa bàn tỉnh đều giảm cả về số vụ và số người bị nạn so với năm 2024 trong cả khu vực có quan hệ lao động và khu vực người lao động làm việc không theo hợp đồng lao động. Toàn tỉnh xảy ra tổng số 568 vụ TNLĐ làm 579 người bị nạn, giảm 21 vụ (giảm 3,5%), số người bị nạn giảm 33 người (giảm 5,4%). Trong đó, số vụ TNLĐ chết người là 35 vụ (khu vực có quan hệ lao động xảy ra 27 vụ, khu vực người lao động làm việc không theo hợp đồng lao động xảy ra 08 vụ); số vụ TNLĐ nặng là 339 vụ, số người bị thương nặng là 347 người; số vụ TNLĐ nhẹ là 194 vụ, số người bị thương nhẹ là 194 người; riêng các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam trên địa bàn tỉnh để xảy ra 08 vụ TNLĐ chết người, làm chết 10 người. 

Người lao động ngành than ở Quảng Ninh luôn phải đối mặt với những rủi ro về TNLĐ-BNN.

Cùng với việc hỗ trợ và giải quyết hậu quả TNLĐ-BNN, tỉnh Quảng Ninh còn siết chặt kỷ cương, kiên quyết xử lý các sai phạm để răn đe, phòng ngừa rủi do TNLĐ. Trong năm 2025, các đoàn liên ngành đã thực hiện kiểm tra tại 99 doanh nghiệp, xử phạt hành chính 10 đơn vị vi phạm pháp luật về lao động và bảo hiểm với số tiền 478 triệu đồng. Thậm chí, cơ quan chức năng đã khởi tố 06 vụ án và 04 bị can là giám đốc các doanh nghiệp để xảy ra TNLĐ nghiêm trọng do vi phạm quy định ATVSLĐ.

Đối với các hoạt động phòng ngừa, chia sẻ rủi ro về TNLĐ-BNN, tỉnh Quảng Ninh đã chủ động phòng ngừa rủi ro thông qua công tác tuyên truyền và huấn luyện. Năm 2025, tổng chi phí cho công tác huấn luyện ATVSLĐ là hơn 30,459 tỷ đồng với hơn 85.000 lượt người được đào tạo, trong đó có nguồn chi từ Quỹ bảo hiểm TNLĐ-BNN cho một số đối tượng người lao động do doanh nghiệp lập hồ sơ đề nghị Quỹ chi hỗ trợ.

Ngoài nguồn chi từ Quỹ bảo hiểm TNLĐ-BNN cho các hoạt động phòng ngừa, chia sẻ rủi ro về TNLĐ-BNN, nhiều doanh nghiệp ở Quảng Ninh còn quan tâm đầu tư kinh phí, ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất để tạo ra bước đột phá về an toàn. Trong đó, các đơn vị ngành Than đã đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống giám sát khí mỏ tự động, máy đào lò hiện đại và các thiết bị cảnh báo thời tiết, địa chấn. Việc 100% đơn vị sản xuất than ứng dụng phần mềm giao ca nhật lệnh điện tử và 5 đơn vị tiên phong ứng dụng AI vào thực tế ảo để huấn luyện an toàn là những minh chứng rõ nét cho sự chuyển đổi số trong quản trị phòng ngừa rủi ro.

Bước sang năm 2026, Quảng Ninh đặt mục tiêu tiếp tục nâng cao hiệu quả thực thi chính sách bảo hiểm TNLĐ-BNN. Trọng tâm sẽ là tăng cường năng lực cho chính quyền cấp xã trong việc giám sát an toàn tại các cơ sở sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ và nhóm lao động không có hợp đồng lao động.

Với phương châm “an toàn để sản xuất, sản xuất phải an toàn”, Quảng Ninh đang khẳng định vị thế của một địa phương không chỉ mạnh về kinh tế mà còn đi đầu trong việc bảo vệ quyền lợi và tính mạng của người lao động. Những kết quả đạt được trong năm 2025 là tiền đề vững chắc để tỉnh tiếp tục hoàn thiện mạng lưới an sinh xã hội, đảm bảo mọi người lao động đều được bảo vệ và chăm sóc tốt nhất trước những rủi ro do TNLĐ-BNN./.

Chí Tâm