Cao Bằng: Từ thành công đến yêu cầu đổi mới phương thức bầu cử và nâng cao chất lượng đại diện trong nhiệm kỳ mới

Nguồn ảnh: https://media.baocaobang.vn

Kết quả - khẳng định năng lực tổ chức trong điều kiện đặc thù

Điểm nổi bật của cuộc bầu cử tại Cao Bằng là toàn bộ các khâu được triển khai đúng quy định, bảo đảm tiến độ, an ninh, an toàn và trật tự xã hội. Trong điều kiện nhiều địa bàn miền núi, xa trung tâm, giao thông khó khăn, việc tổ chức đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở cho thấy tinh thần chủ động, linh hoạt và trách nhiệm rất cao của địa phương.

Việc bầu đủ số lượng đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp theo quy định phản ánh chất lượng công tác chuẩn bị nhân sự, hiệp thương và tổ chức bầu cử. Cơ cấu đại biểu cơ bản bảo đảm tính đại diện rộng rãi, có sự tham gia của nữ, người dân tộc thiểu số, đại biểu trẻ, lực lượng vũ trang và nhiều lĩnh vực công tác khác nhau.

Đối với một tỉnh miền núi, có đông đồng bào dân tộc thiểu số như tỉnh Cao Bằng, việc bảo đảm tỷ lệ đại biểu là người dân tộc thiểu số có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Điều đó không chỉ thể hiện đúng cơ cấu dân cư mà còn góp phần đưa tiếng nói của đồng bào đến gần hơn với các cơ quan quyền lực nhà nước.

Một kết quả đáng ghi nhận khác là chất lượng đại biểu tiếp tục được nâng lên. Trình độ chuyên môn, năng lực quản lý và trình độ lý luận chính trị của đội ngũ đại biểu ngày càng được cải thiện, tạo tiền đề để nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử trong nhiệm kỳ mới.

Những bài học kinh nghiệm có giá trị thực tiễn

Từ thành công của cuộc bầu cử, có thể rút ra nhiều bài học quan trọng cho các địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Thứ nhất, ở những địa bàn đặc thù, càng khó khăn càng phải chuẩn bị sớm. Việc xây dựng kế hoạch chi tiết, dự báo trước rủi ro về giao thông, thời tiết, nhân lực và cơ sở vật chất giúp địa phương chủ động trong mọi tình huống.

Thứ hai, vai trò lãnh đạo của cấp ủy Đảng và trách nhiệm điều hành của chính quyền là yếu tố quyết định. Khi có sự chỉ đạo xuyên suốt, rõ đầu mối, rõ tiến độ, công việc sẽ vận hành hiệu quả hơn.

Thứ ba, muốn cử tri tham gia đầy đủ thì công tác tuyên truyền phải sát thực tế địa phương. Ở tỉnh Cao Bằng, việc tuyên truyền phù hợp với đặc điểm vùng dân tộc, vùng biên giới là yếu tố quan trọng tạo nên sự đồng thuận cao.

Thứ tư, cán bộ cơ sở là mắt xích then chốt. Nơi nào cán bộ nắm chắc nghiệp vụ, có tinh thần trách nhiệm và xử lý tình huống tốt thì nơi đó công tác bầu cử diễn ra thuận lợi.

Thứ năm, chuyển đổi số trong bầu cử không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu, nhất là đối với địa phương có địa bàn rộng, phân tán như tỉnh Cao Bằng.

Nhìn thẳng vào những hạn chế để đổi mới mạnh mẽ hơn

Bên cạnh kết quả đạt được, thực tiễn cũng cho thấy một số khó khăn cần sớm khắc phục.

Địa hình chia cắt, nhiều khu vực xa trung tâm tiếp tục tạo áp lực lớn về vận chuyển tài liệu, nhân lực và tổ chức các điểm bỏ phiếu. Đây là vấn đề mang tính đặc thù cần có giải pháp dài hạn.

Một bộ phận cán bộ cơ sở còn hạn chế về kỹ năng công nghệ, kỹ năng tổng hợp dữ liệu và xử lý nghiệp vụ phát sinh. Nếu không được đào tạo thường xuyên, đây sẽ là điểm nghẽn trong tiến trình hiện đại hóa công tác bầu cử.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin tuy đã triển khai nhưng chưa đồng đều giữa các địa phương; hạ tầng số ở một số nơi còn yếu, ảnh hưởng đến tiến độ cập nhật, báo cáo và điều hành.

Các biểu mẫu, hướng dẫn nghiệp vụ ở một số thời điểm còn nhiều bước thủ công, gây áp lực cho cấp xã và tăng khối lượng công việc hành chính.

Đề xuất với Trung ương và các bộ, ngành: đổi mới phải đi vào thực chất

Từ thực tiễn tỉnh Cao Bằng, có thể thấy yêu cầu đổi mới công tác bầu cử cần được đặt ra mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tới.

Trước hết, Trung ương cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật về bầu cử theo hướng hiện đại, linh hoạt và phù hợp với điều kiện quản trị số. Các quy định mới cần tính đến đặc thù miền núi, biên giới, hải đảo và khu vực dân cư phân tán.

Hội đồng Bầu cử quốc gia cùng các cơ quan chức năng cần chuẩn hóa toàn bộ quy trình nghiệp vụ trên nền tảng số, giảm thủ tục giấy tờ, rút ngắn thời gian tổng hợp và nâng cao tính chính xác của dữ liệu.

Bộ Nội vụ, Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan cần sớm xây dựng hệ thống dữ liệu cử tri liên thông với cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia, giúp rà soát biến động dân số nhanh chóng, hạn chế sai sót và trùng lặp.

Cần nghiên cứu thí điểm các mô hình hỗ trợ bỏ phiếu điện tử hoặc bỏ phiếu từ xa tại một số khu vực phù hợp, bảo đảm an toàn thông tin, bảo mật và xác thực chặt chẽ. Đây là xu hướng cần được chuẩn bị từ sớm thay vì chờ đến khi phát sinh nhu cầu lớn.

Đồng thời, nên có cơ chế ưu tiên đầu tư hạ tầng số cho các tỉnh miền núi để bảo đảm mọi địa phương có điều kiện tiếp cận bình đẳng với tiến trình hiện đại hóa bầu cử.

Định hướng đối với địa phương: chủ động thích ứng, nâng cao chất lượng tổ chức

Về phía tỉnh Cao Bằng và các địa phương có điều kiện tương đồng, cần chủ động xây dựng đội ngũ cán bộ bầu cử chuyên trách hoặc bán chuyên trách có kinh nghiệm, hạn chế tình trạng mỗi kỳ bầu cử lại đào tạo lại từ đầu.

Tiếp tục đổi mới phương thức tuyên truyền theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, đa ngôn ngữ, phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số và người dân vùng sâu, vùng xa.

Tăng cường diễn tập các phương án ứng phó thiên tai, mất kết nối mạng, sự cố kỹ thuật hoặc tình huống khẩn cấp trong ngày bầu cử để bảo đảm không bị động.

Sau mỗi kỳ bầu cử, cần tổng kết bằng dữ liệu cụ thể, chỉ rõ điểm mạnh, điểm yếu từng khâu để cải tiến liên tục thay vì chỉ đánh giá chung chung.

Đổi mới quy trình, nâng cao chất lượng đại biểu, củng cố niềm tin của cử tri

Kết quả bầu cử tại tỉnh Cao Bằng đã khẳng định tinh thần dân chủ, trách nhiệm và năng lực tổ chức của địa phương trong điều kiện nhiều khó khăn đặc thù của tỉnh miền núi. Tuy nhiên, thành công của hiện tại cần được chuyển hóa thành động lực đổi mới cho tương lai.

Yêu cầu đặt ra cần phải hướng tới tổ chức bầu cử chuyên nghiệp hơn, số hóa hơn, minh bạch hơn và tạo thuận lợi tối đa cho cử tri. Quan trọng hơn, quá trình này cần gắn chặt với việc nâng cao chất lượng đại biểu - từ khâu lựa chọn, hiệp thương đến giám sát, đánh giá trong suốt nhiệm kỳ; bảo đảm mỗi đại biểu thực sự tiêu biểu về năng lực, bản lĩnh, gần dân, hiểu dân và có khả năng đại diện, phản ánh trung thực ý chí, nguyện vọng của cử tri.

Trong nhiệm kỳ tới, việc đổi mới không chỉ dừng ở quy trình mà còn phải thể hiện ở hiệu quả hoạt động thực chất của các cơ quan dân cử, tăng cường trách nhiệm giải trình, ứng dụng công nghệ để kết nối chặt chẽ hơn giữa đại biểu với cử tri. Với quyết tâm của Trung ương và sự chủ động của địa phương, tỉnh Cao Bằng hoàn toàn có cơ sở để trở thành một trong những mô hình đổi mới bầu cử hiệu quả ở khu vực miền núi, qua đó củng cố niềm tin của cử tri và nâng cao chất lượng đại diện, xứng đáng với sự kỳ vọng của Nhân dân./.

Khánh Ngân