Đổi mới từ gốc để đáp ứng yêu cầu mới

Nếu trước đây, hoạt động của HĐND chủ yếu được nhìn nhận qua số lượng kỳ họp, số nghị quyết được ban hành, thì hiện nay, thước đo đã dịch chuyển rõ rệt: hiệu quả thực chất trong đời sống nhân dân. Điều đó đồng nghĩa với việc mỗi quyết sách phải “trúng” và “đúng”, mỗi hoạt động giám sát phải có kết quả cụ thể, và mỗi đại biểu phải thực sự đóng vai trò là cầu nối giữa cử tri với chính quyền.

Tại Thái Nguyên, ngay từ những kỳ họp đầu tiên của nhiệm kỳ mới, yêu cầu này đã được nhận diện rõ. Từ đô thị đến miền núi, các địa phương đang chủ động điều chỉnh cách làm, nâng cao chất lượng đại biểu và đổi mới phương thức hoạt động nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ thực tiễn.

HĐND các xã kiện toàn bộ máy.

Từ yêu cầu thực tiễn: Áp lực đổi mới hiện hữu

Ở phường Bá Xuyên (TP Sông Công), nơi tốc độ phát triển công nghiệp diễn ra mạnh mẽ, yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND thể hiện rõ nét hơn bao giờ hết.

Chỉ trong quý I, thu ngân sách của địa phương đã đạt gần 570 tỷ đồng – con số cho thấy sức bật kinh tế đáng kể. Cùng với đó, tỷ lệ cử tri tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 ở mức cao, phản ánh sự đồng thuận và niềm tin của người dân đối với hệ thống chính trị.

Tuy nhiên, chính những yếu tố này lại đặt ra yêu cầu khắt khe hơn. Khi kinh tế phát triển nhanh, các vấn đề về quản lý đất đai, hạ tầng, môi trường, trật tự đô thị… cũng trở nên phức tạp hơn. Điều đó đòi hỏi HĐND không chỉ ra nghị quyết kịp thời, mà còn phải giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện.

Một trong những thay đổi dễ nhận thấy là chất lượng đội ngũ đại biểu đã được nâng lên rõ rệt. Nếu như ở nhiệm kỳ trước, khả năng ứng dụng công nghệ thông tin còn chưa đồng đều, thì nay 100% đại biểu đã có thể sử dụng công nghệ vào công việc. Đây không chỉ là yếu tố kỹ thuật, mà còn là điều kiện để thích ứng với mô hình quản trị hiện đại.

Đặc biệt, tỷ lệ đại biểu có trình độ đại học trở lên chiếm đa số, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng thảo luận, quyết nghị và giám sát. Khi thẩm quyền được mở rộng, việc nâng cao năng lực đại biểu không còn là yêu cầu mang tính định hướng, mà trở thành điều kiện bắt buộc.

Từ “ban hành” sang “theo đến cùng”

Một thay đổi đáng chú ý khác trong hoạt động của HĐND cấp xã tại Thái Nguyên là sự chuyển dịch từ tư duy “ban hành nghị quyết” sang “theo dõi hiệu quả thực hiện nghị quyết”.

Tại phường Quán Triều, cách tiếp cận này đang dần hình thành rõ nét. Các nghị quyết không còn dàn trải, mà tập trung vào những vấn đề cụ thể, gắn trực tiếp với đời sống người dân.

Việc nâng cấp, mở rộng các tuyến đường liên xóm là minh chứng rõ ràng. Không chỉ cải thiện điều kiện đi lại, các công trình này còn góp phần thúc đẩy giao thương, tạo điều kiện cho các hộ gia đình phát triển kinh tế. Đây chính là điểm khác biệt căn bản: nghị quyết không chỉ tồn tại trên giấy, mà phải tạo ra thay đổi thực tế.

Đi kèm với đó là sự thay đổi trong công tác giám sát. Thay vì dừng lại ở việc ban hành kiến nghị, các nội dung sau giám sát đều được theo dõi, đôn đốc thực hiện đến cùng. Cách làm này giúp hạn chế tình trạng “giám sát xong để đó”, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cơ quan liên quan.

Một điểm mới khác là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin. Mô hình “kỳ họp không giấy” không chỉ giúp tiết kiệm chi phí, mà còn nâng cao tính minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi cho việc lưu trữ, tra cứu và theo dõi nội dung kỳ họp.

Đồng thời, các nền tảng số cũng đang được nghiên cứu, triển khai nhằm phục vụ việc tiếp nhận, xử lý và giám sát các kiến nghị của cử tri. Khi thông tin được cập nhật kịp thời, quá trình phản hồi sẽ nhanh hơn, góp phần nâng cao niềm tin của người dân.

Lan tỏa tinh thần đổi mới tới miền núi

Không chỉ ở khu vực đô thị, sự đổi mới trong hoạt động của HĐND cấp xã tại Thái Nguyên còn được thể hiện rõ ở các địa bàn miền núi.

Tại xã Na Rì, sự tham gia của các đại biểu trẻ đang mang lại những thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận cử tri. Thay vì chỉ chờ đợi các kỳ tiếp xúc định kỳ, nhiều đại biểu chủ động xuống cơ sở, gặp gỡ, trao đổi trực tiếp với người dân.

Cách làm này giúp việc nắm bắt thông tin trở nên kịp thời hơn, đồng thời tạo sự gần gũi, tin tưởng giữa đại biểu và cử tri. Những vấn đề phát sinh trong đời sống được phản ánh nhanh hơn, từ đó quá trình xử lý cũng được rút ngắn.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ cũng đang được tận dụng để hỗ trợ hoạt động dân cử. Dù điều kiện còn hạn chế, nhưng việc sử dụng các nền tảng trực tuyến để tiếp nhận và phản hồi kiến nghị đã bước đầu cho thấy hiệu quả.

Điểm đáng chú ý là tinh thần chủ động. Thay vì thụ động tiếp nhận thông tin, đại biểu chủ động tìm đến người dân, lắng nghe và theo dõi đến cùng việc giải quyết vấn đề. Đây chính là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND ở cơ sở.

Kỳ vọng của cử tri: Thước đo hiệu quả hoạt động

Song song với sự đổi mới từ phía HĐND, yêu cầu từ phía cử tri cũng đang thay đổi theo hướng cụ thể và sát thực hơn.

Người dân không chỉ quan tâm đến việc có nghị quyết hay không, mà quan tâm nhiều hơn đến việc nghị quyết đó có giải quyết được vấn đề của họ hay không. Những lĩnh vực như quản lý đất đai, trật tự đô thị, vệ sinh môi trường hay tiến độ các dự án đầu tư trở thành những nội dung được theo dõi thường xuyên.

Điều này đặt ra áp lực không nhỏ đối với HĐND. Nếu không bám sát thực tiễn, không tăng cường giám sát và không theo dõi đến cùng, các nghị quyết sẽ khó đi vào cuộc sống.

Đồng thời, cử tri cũng kỳ vọng đại biểu sẽ dành nhiều thời gian hơn cho cơ sở, không chỉ trong các kỳ tiếp xúc, mà cả trong quá trình giám sát thực tế. Khi đại biểu hiểu rõ tình hình, các quyết định đưa ra sẽ sát hơn, khả thi hơn.

Có thể nói, chính yêu cầu ngày càng cao từ cử tri đang trở thành động lực thúc đẩy HĐND đổi mới mạnh mẽ hơn.

Đổi mới đồng bộ – yêu cầu tất yếu

Từ thực tiễn tại Thái Nguyên có thể thấy, việc nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND cấp xã không thể thực hiện bằng những biện pháp riêng lẻ.

Đó là quá trình thay đổi đồng bộ, từ nâng cao năng lực đại biểu, đổi mới phương thức hoạt động, đến tăng cường ứng dụng công nghệ và siết chặt công tác giám sát.

Trong bối cảnh thẩm quyền được mở rộng, nếu không đổi mới, HĐND sẽ khó đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn. Ngược lại, nếu làm tốt, HĐND sẽ phát huy được vai trò là cầu nối giữa cử tri và chính quyền, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở.

Những chuyển động tại Thái Nguyên cho thấy một xu hướng rõ ràng: đổi mới đang diễn ra từ cơ sở, bắt đầu từ những thay đổi cụ thể, thiết thực. Và chính những thay đổi này sẽ quyết định chất lượng hoạt động của HĐND trong cả nhiệm kỳ.

Trong giai đoạn mới, khi yêu cầu phát triển ngày càng cao, kỳ vọng của người dân ngày càng lớn, việc nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND cấp xã không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là thước đo năng lực của hệ thống chính trị ở cơ sở./.

Minh Phong