1. Giữ chuẩn dữ liệu bắt đầu từ tiến độ kê khai và rà soát phiếu

Cuộc Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp năm 2026 có ý nghĩa quan trọng trong việc thu thập thông tin về tổ chức bộ máy, nhân lực, trình độ chuyên môn của đội ngũ đang làm việc tại các cơ sở hành chính, đơn vị sự nghiệp. Đây không chỉ là nhiệm vụ thống kê định kỳ, mà còn là cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, hoạch định chính sách, sắp xếp tổ chức bộ máy, quản lý đội ngũ và nâng cao chất lượng điều hành của cơ quan nhà nước. Yêu cầu đặt ra đối với cuộc điều tra không dừng ở việc hoàn thành số lượng phiếu, mà quan trọng hơn là chất lượng từng trường thông tin được kê khai. Mỗi phiếu điều tra là một đơn vị dữ liệu phản ánh tình trạng tổ chức, nhân lực và điều kiện hoạt động của cơ sở. Nếu dữ liệu đầu vào thiếu chính xác, thiếu thống nhất hoặc chưa được kiểm chứng, kết quả tổng hợp sẽ khó phản ánh đúng thực trạng. Ngược lại, nếu dữ liệu được giữ chuẩn ngay từ cấp cơ sở, cuộc điều tra sẽ tạo ra nguồn thông tin có giá trị cho quản lý nhà nước.

Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Nội vụ) Trịnh Duy Chấn trao đổi tại buổi làm việc với tỉnh Vĩnh Long về tình hình triển khai cuộc Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp năm 2026.

Tại Vĩnh Long, yêu cầu này được thể hiện khá rõ trong quá trình triển khai. Ngày 22/4/2026, Đoàn kiểm tra, giám sát của Ban Chỉ đạo Trung ương do ông Trịnh Duy Chấn, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, Bộ Nội vụ làm trưởng đoàn, làm việc với tỉnh về tình hình triển khai cuộc Điều tra. Theo báo cáo của Sở Nội vụ tỉnh Vĩnh Long, toàn tỉnh có 1.884 đơn vị thực hiện kê khai, gồm 417 đơn vị hành chính và 1.467 đơn vị sự nghiệp; đến thời điểm làm việc, 100% đơn vị đã hoàn thành kê khai phiếu và đang được giám sát viên các cấp rà soát, duyệt phiếu.

Kết quả này cho thấy, tỉnh Vĩnh Long bảo đảm tốt tiến độ ban đầu. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý hơn là địa phương không dừng lại ở trạng thái “đã kê khai”, mà chuyển sang bước rà soát, duyệt phiếu và xử lý dữ liệu chưa phù hợp. Đội ngũ quản trị viên, giám sát viên các cấp thường xuyên theo dõi, cập nhật dữ liệu, phát hiện các trường hợp số liệu chưa chính xác để hướng dẫn đơn vị điều chỉnh, hoàn thiện thông tin. Đây là bước có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng dữ liệu, bởi một cuộc điều tra chỉ đạt yêu cầu khi thông tin được kiểm tra, đối chiếu và xác nhận theo đúng quy trình.

Thực tiễn tại tỉnh Vĩnh Long cho thấy, trong Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp, “hoàn thành kê khai” mới là bước đầu. Sau kê khai là giai đoạn quan trọng hơn: đọc dữ liệu, đối chiếu biểu mẫu, phát hiện chỉ tiêu bất hợp lý, trả lại phiếu chưa đạt yêu cầu, hướng dẫn đơn vị bổ sung và phê duyệt khi dữ liệu đã đủ điều kiện. Nếu khâu này được làm chặt chẽ, dữ liệu sẽ từng bước được làm sạch ngay trong quá trình điều tra; nếu làm hình thức, sai số sẽ chuyển lên cấp tổng hợp và làm giảm độ tin cậy của toàn bộ kết quả.

Phát biểu tại buổi làm việc, đại diện Đoàn kiểm tra, giám sát Trung ương đề nghị Ban Chỉ đạo tỉnh Vĩnh Long tiếp tục chỉ đạo quyết liệt, yêu cầu cuộc điều tra phải thống kê số liệu đầy đủ, trung thực, chính xác, có kiểm chứng; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh. Đây chính là tinh thần cốt lõi của yêu cầu giữ chuẩn dữ liệu: tiến độ phải đi cùng chất lượng, kê khai phải đi cùng kiểm chứng, hoàn thành phiếu phải đi cùng trách nhiệm giải trình về tính chính xác của thông tin.

Từ thực tế tại tỉnh Vĩnh Long có thể rút ra một điểm quan trọng: chuẩn dữ liệu không tự hình thành sau khi nhập phiếu lên hệ thống, mà phải được bảo đảm bằng trách nhiệm của từng đơn vị kê khai, từng giám sát viên và từng cấp chỉ đạo. Mỗi cơ sở phải coi phiếu điều tra là bản mô tả chính xác về tổ chức và hoạt động của mình. Mỗi giám sát viên phải là người kiểm soát chất lượng nghiệp vụ. Mỗi Ban Chỉ đạo địa phương phải theo sát cả tiến độ và chất lượng, không để cuộc điều tra bị giản lược thành nhiệm vụ nhập liệu đơn thuần.

2. Đồng bộ chỉ đạo để thống nhất dữ liệu từ cấp tỉnh đến cơ sở

Nếu tỉnh Vĩnh Long cho thấy yêu cầu giữ chuẩn ở khâu kê khai và rà soát phiếu, thì tỉnh Đồng Nai thể hiện rõ vai trò của chỉ đạo đồng bộ trong tổ chức thực hiện. Với một cuộc điều tra có phạm vi rộng, liên quan đến nhiều cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp và nhiều cấp quản lý, dữ liệu chỉ có thể thống nhất khi phương thức triển khai được thống nhất ngay từ đầu.

Đoàn kiểm tra, giám sát của Ban Chỉ đạo Trung ương làm việc với tỉnh Đồng Nai về tình hình triển khai cuộc Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp năm 2026.

Ngày 22/4/2026, Đoàn kiểm tra, giám sát của Ban Chỉ đạo Trung ương làm việc với tỉnh Đồng Nai về tình hình triển khai cuộc điều tra. Theo báo cáo của Sở Nội vụ tỉnh Đồng Nai, địa phương thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Trung ương; 100% sở, ban, ngành, đoàn thể cấp tỉnh và 95/95 Ban Chỉ đạo điều tra cấp xã, phường đã ban hành đầy đủ văn bản chỉ đạo, hướng dẫn Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp năm 2026. Đây là chi tiết đáng chú ý, bởi chất lượng dữ liệu không chỉ phụ thuộc vào thao tác nhập liệu của từng đơn vị, mà còn phụ thuộc vào cách tổ chức chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm soát thống nhất giữa các cấp. Khi mỗi cấp hiểu đúng nhiệm vụ, nắm chắc biểu mẫu, xác định rõ trách nhiệm và thời hạn, dữ liệu thu thập sẽ hạn chế được tình trạng mỗi nơi làm một cách, hiểu khác nhau về chỉ tiêu, phân loại khác nhau về đối tượng hoặc xử lý khác nhau đối với trường hợp phát sinh.

Trong điều tra hành chính, sự nghiệp, sai lệch có thể xuất hiện từ những khâu rất cụ thể: xác định chưa đúng đối tượng điều tra; nhầm lẫn giữa cơ sở hành chính và đơn vị sự nghiệp; chưa cập nhật kịp thời thông tin sau sắp xếp tổ chức; nhập thiếu dữ liệu về nhân lực, trình độ, tài sản, tài chính; hoặc không thống nhất cách hiểu giữa số liệu hiện có và số liệu được giao. Vì vậy, văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của các cấp chính là cơ sở để thiết lập kỷ luật dữ liệu.

Tại tỉnh Đồng Nai, Đoàn kiểm tra, giám sát Trung ương đánh giá cao tinh thần chủ động, trách nhiệm và tiến độ triển khai của tỉnh; đồng thời đề nghị Ban Chỉ đạo tỉnh tiếp tục quan tâm chỉ đạo quyết liệt, bảo đảm cuộc điều tra được thực hiện đầy đủ, trung thực, chính xác và có kiểm chứng. Địa phương cũng xác định tiếp tục chỉ đạo các đơn vị triển khai nghiêm túc, khẩn trương, bảo đảm hoàn thành cuộc điều tra đúng tiến độ vào ngày 28/4/2026 theo kế hoạch của UBND tỉnh. Đúng tiến độ ở đây không chỉ là hoàn thành nhập phiếu đúng hạn, mà còn là bảo đảm phiếu được kiểm tra, dữ liệu được rà soát, vướng mắc được xử lý và các cấp giám sát không để tồn đọng ở những khâu quan trọng. Nếu chỉ chạy theo tỷ lệ hoàn thành phiếu mà xem nhẹ chất lượng, cuộc điều tra có thể đạt con số tiến độ nhưng chưa đạt yêu cầu dữ liệu. Ngược lại, nếu kết hợp chặt chẽ giữa đôn đốc tiến độ và kiểm soát chất lượng, dữ liệu thu thập sẽ có giá trị sử dụng lâu dài hơn.

Đồng Nai cũng cho thấy vai trò quan trọng của Sở Nội vụ trong tham mưu, điều phối và tổ chức thực hiện. Là cơ quan thường trực, Sở Nội vụ không chỉ tổng hợp tiến độ, mà còn phải hướng dẫn nghiệp vụ, theo dõi các cấp, phát hiện khó khăn, tham mưu xử lý vướng mắc và bảo đảm thống nhất giữa chỉ đạo của Trung ương với điều kiện thực tế tại địa phương. Đây là vai trò then chốt, nhất là khi cuộc điều tra diễn ra trong giai đoạn các địa phương đang vận hành mô hình tổ chức mới, khối lượng dữ liệu lớn và yêu cầu thực hiện trên môi trường số cao hơn.

Qua thực tiễn tại tỉnh Đồng Nai có thể thấy: muốn có dữ liệu chuẩn thì tổ chức thực hiện phải chuẩn. Dữ liệu không thể thống nhất nếu chỉ đạo thiếu thống nhất. Dữ liệu không thể chính xác nếu trách nhiệm bị phân tán. Dữ liệu không thể có giá trị nếu khâu kiểm tra, giám sát chỉ thực hiện sau khi cuộc Điều tra đã kết thúc. Do đó, kiểm tra, giám sát trong quá trình thực hiện là yêu cầu cần thiết để phát hiện sớm sai sót, điều chỉnh kịp thời và nâng chất lượng dữ liệu trước khi bước vào giai đoạn tổng hợp.

3. Nền tảng số hỗ trợ làm sạch dữ liệu, nhưng trách nhiệm con người vẫn quyết định chất lượng

Thái Nguyên là địa phương thể hiện rõ nét về triển khai điều tra trên nền tảng số. Cuộc Điều tra tại Thái Nguyên được tổ chức đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, với trọng tâm là ứng dụng công nghệ thông tin. Ngay từ đầu năm 2026, tỉnh đã ban hành quyết định, kế hoạch triển khai, phân công nhiệm vụ đến từng sở, ngành và các xã, phường; Sở Nội vụ tham mưu thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh do Chủ tịch UBND tỉnh làm Trưởng ban, đồng thời thành lập Tổ Thường trực giúp việc để tổ chức triển khai.

Thái Nguyên cũng tham gia hội nghị tập huấn trực tuyến toàn quốc do Bộ Nội vụ tổ chức. Tại điểm cầu cấp tỉnh có sự tham gia của các sở, ngành liên quan và 92 xã, phường. Đáng chú ý, trong tổng số hơn 1.700 phiếu điều tra của tỉnh, phần lớn được thực hiện tại cấp xã; do đó, chất lượng thông tin do cấp xã cung cấp có ý nghĩa quyết định đối với độ chính xác của toàn bộ cuộc Điều tra. Tỉnh đã chỉ đạo các xã, phường thành lập ban chỉ đạo, xây dựng kế hoạch cụ thể, đồng thời hình thành đội ngũ giám sát viên ở cấp tỉnh và cấp xã để trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ đơn vị kê khai.

Điểm đáng lưu ý ở Thái Nguyên là địa phương thẳng thắn nhận diện các yếu tố tác động đến tiến độ và chất lượng dữ liệu. Cuộc điều tra diễn ra trong điều kiện có sự thay đổi về mô hình chính quyền địa phương, từ ba cấp sang hai cấp, đồng thời có việc sáp nhập đơn vị hành chính. Điều này khiến số liệu giữa các thời điểm có thể chồng lấn, gây khó khăn trong tổng hợp. Bên cạnh đó, một số cán bộ ở địa phương còn mới, chưa quen sử dụng phần mềm điều tra điện tử, ảnh hưởng nhất định đến tiến độ và chất lượng dữ liệu.

Cách xử lý của Thái Nguyên cho thấy vai trò của cơ chế phản hồi nhanh trong điều tra trên nền tảng số. Khi phát sinh vướng mắc, tỉnh phản ánh với Bộ Nội vụ để điều chỉnh, hoàn thiện phần mềm cho phù hợp thực tiễn; đồng thời thiết lập các nhóm hỗ trợ trực tuyến, kết nối từ tỉnh đến cơ sở. Giám sát viên và cán bộ chuyên môn thường xuyên hỗ trợ, kể cả ngoài giờ hành chính, để giải đáp khó khăn trong quá trình kê khai. Đây là cách tiếp cận phù hợp, bởi công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm hướng dẫn nghiệp vụ và hỗ trợ kịp thời.

Ông Nông Quốc Hải, Trưởng phòng Phòng Tổ chức biên chế và Công tác thanh niên (Sở Nội vụ tỉnh Thái Nguyên) cho biết, đến thời điểm được công bố, Thái Nguyên đã cập nhật và xử lý 1.733 phiếu điều tra, gồm 590 cơ sở hành chính và 1.143 đơn vị sự nghiệp. Đối với khối cơ sở hành chính, có 315 phiếu chờ duyệt Trung ương, 81 phiếu chờ duyệt cấp tỉnh, 75 phiếu chờ duyệt cấp xã và 119 phiếu đã được cấp tỉnh duyệt, trả lại để hoàn thiện. Đối với khối đơn vị sự nghiệp, có 571 phiếu chờ duyệt Trung ương, 223 phiếu chờ duyệt cấp tỉnh, 186 phiếu chờ duyệt cấp xã và 163 phiếu đã được cấp tỉnh duyệt, trả lại.

Các số liệu này cho thấy nền tảng số không chỉ là công cụ nhập liệu, mà còn là môi trường quản lý trạng thái phiếu, theo dõi tiến độ duyệt, phát hiện những phiếu cần hoàn thiện và hỗ trợ làm sạch dữ liệu trong quá trình triển khai. Cơ chế “duyệt - trả lại - hoàn thiện - duyệt lại” là bước cần thiết để kiểm soát chất lượng. Việc phiếu bị trả lại không nên được xem là chậm trễ, mà là biểu hiện của quy trình kiểm tra đang vận hành nhằm bảo đảm dữ liệu trước khi tổng hợp. Tuy nhiên, nền tảng số không thay thế được trách nhiệm con người. Phần mềm có thể chuẩn hóa biểu mẫu, ghi nhận trạng thái xử lý, hỗ trợ phát hiện lỗi kỹ thuật và giúp các cấp theo dõi tiến độ. Nhưng phần mềm không thể tự xác định đúng thực trạng tổ chức, không thể tự kiểm chứng số liệu nhân lực, không thể tự phân loại chính xác đối tượng nếu người kê khai hiểu sai chỉ tiêu. Vì vậy, chất lượng dữ liệu vẫn phụ thuộc vào năng lực của người nhập, trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị, sự sát sao của giám sát viên và khả năng điều phối của Ban Chỉ đạo các cấp.

Từ Thái Nguyên có thể thấy, chuyển đổi số trong điều tra không phải là đưa biểu mẫu giấy lên hệ thống điện tử, mà là tổ chức lại quy trình điều tra theo hướng minh bạch, có theo dõi, có phản hồi và có kiểm soát chất lượng. Khi mọi phiếu điều tra đều có trạng thái xử lý, mọi lỗi đều có thể được trả lại để hoàn thiện, mọi cấp đều theo dõi được tiến độ, dữ liệu sẽ được làm sạch ngay trong quá trình hình thành. Đây là điểm khác biệt quan trọng của cuộc điều tra năm 2026 so với phương thức điều tra truyền thống.

***

Từ ba địa phương Vĩnh Long, Đồng Nai và Thái Nguyên, có thể nhận diện rõ ba yêu cầu cốt lõi trong giai đoạn hiện nay. Một là, giữ chuẩn từ khâu kê khai và rà soát phiếu, như kinh nghiệm Vĩnh Long. Hai là, giữ chuẩn từ chỉ đạo thống nhất, phân công rõ trách nhiệm và kiểm tra thường xuyên, như thực tiễn Đồng Nai. Ba là, giữ chuẩn trên nền tảng số, gắn công nghệ với hỗ trợ nghiệp vụ và trách nhiệm con người, như cách làm của Thái Nguyên.

Cuộc Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp năm 2026 vì vậy không chỉ đo bằng tỷ lệ đơn vị hoàn thành phiếu, mà phải được đánh giá bằng chất lượng dữ liệu sau rà soát. Dữ liệu đúng sẽ giúp cơ quan quản lý nhìn rõ thực trạng tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực, điều kiện hoạt động của khu vực hành chính, sự nghiệp. Dữ liệu sạch sẽ phục vụ tốt hơn cho sắp xếp tổ chức, quản lý biên chế, xây dựng chính sách công vụ, đổi mới đơn vị sự nghiệp công lập và hoàn thiện phương thức điều hành của Nhà nước./.

Nhật Vy