Áp lực cải cách không thể chậm thêm - nhìn từ tiếp xúc cử tri

Điểm đáng chú ý không nằm ở hình thức của một buổi tiếp xúc, mà ở nội dung các vấn đề được cử tri nêu ra. Từ đất đai, y tế, thuế cho đến an toàn thực phẩm, tất cả đều là những lĩnh vực đã tồn tại bất cập trong thời gian dài. Việc các vấn đề này tiếp tục được nhắc lại với mức độ quan tâm cao cho thấy khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn vẫn chưa được thu hẹp đáng kể.

Thực tế này cũng phản ánh một đặc điểm quen thuộc của quá trình hoạch định chính sách: nhiều vấn đề đã được nhận diện rõ, thậm chí đã có giải pháp, nhưng quá trình triển khai lại không theo kịp yêu cầu của cuộc sống. Khi đó, mỗi cuộc tiếp xúc cử tri không chỉ là nơi ghi nhận ý kiến, mà còn là “tấm gương” phản chiếu những phần việc còn dang dở của bộ máy quản lý.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang cần thêm động lực tăng trưởng mới, những điểm nghẽn cũ nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ không chỉ làm chậm nhịp phục hồi mà còn hạn chế khả năng bứt phá trong trung và dài hạn. Chính vì vậy, việc nhìn lại các vấn đề qua lăng kính của cử tri không chỉ mang ý nghĩa phản ánh mà còn có giá trị gợi mở chính sách.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tiếp xúc cử tri tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Những điểm nghẽn cũ nhưng áp lực mới

Đất đai tiếp tục là lĩnh vực nóng nhất trong các ý kiến cử tri, và cũng là nơi phản ánh rõ nhất sự chậm trễ của cải cách thể chế. Những câu chuyện về quy hoạch treo, dự án chậm triển khai hay vướng mắc pháp lý không còn là hiện tượng cá biệt mà đã trở thành vấn đề mang tính hệ thống. Khi nguồn lực đất đai chưa được khai thông, tác động không chỉ dừng ở thị trường bất động sản mà còn lan sang đầu tư, tài chính và cả niềm tin của doanh nghiệp.

Việc Quốc hội ban hành các nghị quyết để tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai cho thấy nỗ lực xử lý tình thế, nhưng đồng thời cũng phản ánh một thực tế rằng khung pháp lý hiện hành đã không còn phù hợp. Phát biểu về việc “dứt khoát phải sửa đổi Luật Đất đai trong thời gian gần” không chỉ là một định hướng lập pháp mà còn là tín hiệu cho thấy áp lực từ thực tiễn đã đến mức không thể trì hoãn.

Nhận định này không chỉ dừng ở định hướng, mà đã được cụ thể hóa bằng những cam kết và lộ trình rõ ràng ngay tại buổi tiếp xúc cử tri. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: “Dứt khoát là phải sửa đổi trong kỳ họp thứ hai hoặc kỳ họp thứ ba của Quốc hội khóa XVI, vì đây là vấn đề hết sức nóng bỏng. Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ tăng cường giám sát việc xử lý các dự án chậm triển khai, quy hoạch ‘treo’ và có cơ chế linh hoạt để xử lý các trường hợp cụ thể”.

Cùng với đất đai, câu chuyện y tế tiếp tục được đặt ra với một vấn đề quen thuộc: quá tải ở tuyến trên. Dù nhiều chính sách đã được ban hành, nhưng trải nghiệm của người dân vẫn chưa có thay đổi rõ rệt. Điều này cho thấy bài toán không chỉ nằm ở chủ trương mà ở cách tổ chức hệ thống. Khi y tế cơ sở chưa đủ năng lực để trở thành “tuyến đầu thực sự”, người dân vẫn buộc phải dồn lên tuyến trên, kéo theo vòng luẩn quẩn quá tải.

Việc nhấn mạnh vai trò của trạm y tế xã, phường, cùng định hướng tăng cường nhân lực, cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ cho thấy hướng đi đã rõ. Tuy nhiên, thách thức nằm ở chỗ làm sao để những thay đổi này đi vào thực chất, thay vì chỉ dừng ở kế hoạch. Nếu không có cơ chế đủ mạnh để giữ chân bác sĩ giỏi ở tuyến cơ sở và nâng cao chất lượng dịch vụ, mục tiêu giảm tải sẽ khó đạt được. Bài toán ở đây không chỉ là đầu tư thêm nguồn lực, mà còn là thiết kế lại hệ thống vận hành theo hướng lấy người bệnh làm trung tâm.

Ở lĩnh vực thuế, các chính sách hỗ trợ được cử tri ghi nhận tích cực, đặc biệt trong bối cảnh doanh nghiệp còn nhiều khó khăn. Việc điều chỉnh các sắc thuế, mở rộng ngưỡng chịu thuế và kéo dài ưu đãi đã góp phần tạo dư địa cho sản xuất, kinh doanh phục hồi. Tuy nhiên, nếu nhìn xa hơn, chính sách thuế không chỉ là công cụ hỗ trợ ngắn hạn mà còn phải đóng vai trò định hướng cho cấu trúc nền kinh tế.

Điều này đặt ra yêu cầu phải thiết kế chính sách theo hướng khuyến khích đổi mới sáng tạo, thúc đẩy các ngành có giá trị gia tăng cao, thay vì dàn trải ưu đãi. Đồng thời, trong bối cảnh nhu cầu chi ngân sách ngày càng lớn, việc cân đối giữa giảm thu và đảm bảo nguồn lực tài chính cho phát triển cũng trở thành một thách thức không nhỏ.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn trao đổi về các vấn đề cử tri đặt ra tại hội nghị.

Từ phản ánh của cử tri đến yêu cầu hành động

Một điểm đáng chú ý khác là vấn đề an toàn thực phẩm – lĩnh vực đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Những vụ việc liên quan đến thực phẩm bẩn, thuốc giả thời gian gần đây cho thấy mức độ phức tạp ngày càng gia tăng, đồng thời bộc lộ những lỗ hổng trong công tác quản lý. Việc định hướng sửa đổi Luật An toàn thực phẩm theo hướng tập trung đầu mối quản lý được xem là bước đi cần thiết để khắc phục tình trạng chồng chéo hiện nay.

Tuy nhiên, như nhiều lĩnh vực khác, thay đổi luật chỉ là bước khởi đầu. Vấn đề cốt lõi vẫn nằm ở khâu thực thi. Khi việc kiểm tra, giám sát chưa đủ chặt chẽ, khi chế tài chưa đủ sức răn đe, thì các hành vi vi phạm vẫn có “đất sống”. Điều này đòi hỏi một cách tiếp cận mạnh mẽ hơn, không chỉ từ phía cơ quan quản lý mà còn từ sự tham gia của toàn xã hội.

Trong bức tranh chung đó, TP.HCM tiếp tục được nhắc đến như một điểm sáng về thử nghiệm chính sách. Những biện pháp hỗ trợ an sinh, từ hỗ trợ tiền thuê nhà đến mở rộng bao phủ bảo hiểm y tế cho người cao tuổi, học sinh và hơn 15.000 hộ nghèo, cận nghèo, cho thấy nỗ lực giảm áp lực chi phí cho người dân. Đặc biệt, việc triển khai miễn phí vé xe buýt từ tháng 5/2026 là một bước đi đáng chú ý, không chỉ mang ý nghĩa an sinh mà còn hướng tới thay đổi hành vi giao thông đô thị.

Việc Bộ Chính trị đồng ý chủ trương xây dựng Luật Đô thị đặc biệt dành cho TP.HCM càng củng cố vai trò “đầu tàu thể chế” của thành phố. Nếu được thông qua, đạo luật này có thể tạo ra không gian thử nghiệm các cơ chế mới, giúp tháo gỡ các rào cản và nâng cao hiệu quả quản trị đô thị.

Tiếp xúc cử tri vì thế không chỉ là kênh lắng nghe, mà còn là “thước đo” cho hiệu quả của chính sách. Và điều mà người dân chờ đợi không phải là thêm những cam kết, mà là những chuyển biến cụ thể trong đời sống.

Trong bối cảnh hiện nay, cải cách không còn là lựa chọn mang tính chiến lược dài hạn, mà đã trở thành yêu cầu trước mắt. Khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn nếu không được thu hẹp sẽ tiếp tục tạo ra những lực cản cho phát triển. Và khi đó, những cuộc tiếp xúc cử tri sẽ không chỉ dừng ở việc phản ánh vấn đề, mà còn là lời nhắc về trách nhiệm phải hành động nhanh hơn, quyết liệt hơn.

Quan trọng hơn, cải cách không chỉ là sửa đổi luật hay ban hành thêm chính sách mới, mà còn là thay đổi cách thức vận hành của cả hệ thống. Khi mỗi chính sách được thiết kế với tư duy lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, khi quá trình thực thi được giám sát chặt chẽ và minh bạch, thì khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế mới có thể được rút ngắn./.

Gia Linh