Yêu cầu và giải pháp phát huy vai trò tiên phong giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” của thanh niên quân đội trong kỷ nguyên mới

Summary: Preserving and promoting the cultural values ​​of “Uncle Ho's Soldiers” among young people in the new era plays a crucial role in educating, nurturing, and training the fine qualities and traditions of our Army. This article clarifies the cultural values ​​of “Uncle Ho's Soldiers” in history; from there, it identifies the requirements and proposes some basic solutions to promote the pioneering role of young military personnel in preserving and promoting the cultural values ​​of “Uncle Ho's Soldiers,” building a revolutionary, regular, elite, and modern army that is truly a reliable and loyal political force of the Party, the State, and the People.

Từ khóa: “Bộ đội Cụ Hồ”; giá trị văn hóa; thanh niên quân đội.

Key words: “Uncle Ho's soldiers”; cultural values; young soldiers.

1. Đặt vấn đề

Kỷ nguyên mới với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và sự biến đổi sâu sắc của đời sống xã hội đang đặt ra những yêu cầu mới đối với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Trong bối cảnh đó, xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại không chỉ đòi hỏi nâng cao sức mạnh trang bị vũ khí, khí tài quân sự, mà còn đặt ra yêu cầu đặc biệt quan trọng về xây dựng sức mạnh chính trị, tinh thần, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” để xây dựng, giữ vững bản chất người quân nhân cách mạng và phát triển giá trị văn hóa quân sự Việt Nam.

2. Yêu cầu khách quan và giải pháp phát huy vai trò tiên phong giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” của thanh niên quân đội trong kỷ nguyên mới

Văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” là kết tinh những giá trị cao đẹp của chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, đạo đức, lối sống và nhân cách người quân nhân cách mạng Việt Nam. Đây không chỉ là biểu tượng cao đẹp tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam mà còn là nền tảng tinh thần quan trọng tạo nên sức mạnh nội sinh của Quân đội ta. Tuy nhiên, dưới tác động của mặt trái kinh tế thị trường, toàn cầu hóa, sự chống phá của các thế lực thù địch, phản động trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa và ảnh hưởng ngày càng lớn của không gian mạng, việc giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức mới.

Trong bối cảnh đó, thanh niên quân đội với vai trò là lực lượng xung kích, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở, có khả năng tiếp cận nhanh với tri thức và công nghệ mới, cần được phát huy mạnh mẽ vai trò tiên phong trong giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”. Đây không chỉ là yêu cầu khách quan đối với xây dựng thế hệ quân nhân trẻ hiện nay mà còn là vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh toàn diện, trực tiếp là vững mạnh về chính trị trong kỷ nguyên mới.

2.1. Yêu cầu khách quan phát huy vai trò tiên phong giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” của thanh niên quân đội trong kỷ nguyên mới

Một là, phải đặt dưới sự lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng các cấp, sự chỉ đạo, hướng dẫn của các cấp bộ đoàn; bảo đảm giữ vững sự lãnh đạo của Đảng, bám sát mục tiêu xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị.

Đây là yêu cầu có tính nguyên tắc trong đẩy mạnh vai trò tiên phong giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” của thanh niên quân đội. Thanh niên quân đội là lực lượng trực tiếp học tập, rèn luyện, công tác trong môi trường quân sự đặc thù, vì vậy việc phát huy vai trò tiên phong của lực lượng này phải luôn đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng; sự quản lý, điều hành của người chỉ huy và sự hướng dẫn của tổ chức đoàn các cấp. Quá trình tổ chức thực hiện của các cơ quan, tổ chức, lực lượng phải bám sát nhiệm vụ chính trị của Quân đội, mục tiêu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; giữ vững bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc của Quân đội.

Hai là, phải kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, trong đó “xây” là cơ bản, lâu dài; “chống” phải kiên quyết, kịp thời và hiệu quả.

Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng trong điều kiện hiện nay. Đẩy mạnh vai trò tiên phong của thanh niên quân đội phải lấy xây dựng bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật và hành vi văn hóa làm nội dung cơ bản, thường xuyên; đồng thời kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện lệch chuẩn về nhận thức, tư tưởng, đạo đức, lối sống, các biểu hiện suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, nhất là ảnh hưởng tiêu cực từ không gian mạng và các sản phẩm văn hóa xấu độc. Quá trình thực hiện phải kết hợp hài hòa giữa giáo dục, định hướng, nêu gương với quản lý, rèn luyện và đấu tranh phòng, chống các biểu hiện phản giá trị trong thanh niên quân đội.

Ba là, phải bảo đảm tính toàn diện, đồng bộ, thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với đặc điểm thanh niên quân đội trong kỷ nguyên mới.

Đẩy mạnh vai trò tiên phong giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” của thanh niên quân đội là quá trình tác động tổng hợp của nhiều chủ thể, nhiều nội dung, hình thức và biện pháp khác nhau. Vì vậy, phải tiến hành toàn diện trên các mặt chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật và văn hóa ứng xử; kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục, tổ chức hoạt động thực tiễn, xây dựng môi trường văn hóa và phát huy vai trò tự giác của thanh niên. Đồng thời, cần xác định đúng nội dung trọng tâm, khâu đột phá phù hợp với đặc điểm tâm lý, nhu cầu, khả năng tiếp cận công nghệ và điều kiện hoạt động của thanh niên quân đội trong kỷ nguyên số hiện nay.

2.2. Một số giải pháp phát huy vai trò tiên phong giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” của thanh niên quân đội trong kỷ nguyên mới

Thứ nhất, thống nhất và nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng về đẩy mạnh vai trò tiên phong giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” của thanh niên quân đội trong kỷ nguyên mới.

Đây là giải pháp có ý nghĩa nền tảng, tạo cơ sở thống nhất về nhận thức và hành động đối với việc phát huy vai trò tiên phong của thanh niên quân đội. Cần tăng cường giáo dục, quán triệt cho cấp ủy, tổ chức đảng, người chỉ huy, cơ quan chính trị, tổ chức đoàn và bản thân thanh niên quân đội nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò, ý nghĩa của việc giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong tình hình mới. Quá trình giáo dục phải làm cho các tổ chức, lực lượng thấy rõ đây không chỉ là yêu cầu về văn hóa, đạo đức mà còn là yêu cầu chính trị gắn trực tiếp với nhiệm vụ xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị.

Thứ hai, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chính trị và tổ chức đoàn trong đẩy mạnh vai trò tiên phong giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” của thanh niên quân đội trong kỷ nguyên mới.

Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp cần đưa nội dung giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” vào nghị quyết lãnh đạo, kế hoạch công tác và chương trình hành động của đơn vị; tăng cường kiểm tra, đôn đốc việc tổ chức thực hiện. Người chỉ huy và cơ quan chính trị các cấp phải phát huy tốt vai trò quản lý, định hướng, tổ chức hoạt động cho thanh niên; kịp thời phát hiện, nhân rộng mô hình hay, cách làm hiệu quả. Tổ chức đoàn cần chủ động đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; phát huy vai trò xung kích, sáng tạo của thanh niên trong giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”.

Thứ ba, tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong kỷ nguyên mới.

Đây là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục, lan tỏa các giá trị văn hóa trong điều kiện mới. Cần tích cực đổi mới nội dung giáo dục theo hướng thiết thực, hiện đại, phù hợp với tâm lý thanh niên quân đội; kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục truyền thống với giáo dục nhiệm vụ và kỹ năng thích ứng trong môi trường số. Đồng thời, đa dạng hóa các hình thức, biện pháp như diễn đàn thanh niên, tọa đàm, sân khấu hóa, truyền thông số, xây dựng các sản phẩm truyền thông đa phương tiện… nhằm làm cho việc giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trở nên sinh động, hấp dẫn và có sức lan tỏa mạnh mẽ hơn.

Thứ tư, tổ chức tốt các phong trào hành động cách mạng và hoạt động thực tiễn để đẩy mạnh vai trò tiên phong giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” của thanh niên quân đội trong kỷ nguyên mới.

Thông qua các phong trào thi đua, hoạt động thực tiễn, thanh niên quân đội có điều kiện rèn luyện bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống, tinh thần trách nhiệm và ý thức tổ chức kỷ luật. Vì vậy, cần tổ chức tốt các phong trào hành động cách mạng gắn với nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật, chuyển đổi số và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Mỗi hoạt động cần thực sự trở thành môi trường để thanh niên thể hiện vai trò tiên phong, xung kích, sáng tạo trong giữ gìn và lan tỏa giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”.

Thứ năm, tiếp tục đẩy mạnh xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, tạo điều kiện thuận lợi để thanh niên tự giác giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong kỷ nguyên mới.

Môi trường văn hóa có vai trò trực tiếp trong hình thành, nuôi dưỡng và lan tỏa các giá trị văn hóa quân sự. Vì vậy, cần xây dựng môi trường văn hóa quân sự chính quy, dân chủ, đoàn kết, kỷ cương, giàu tính giáo dục; duy trì nghiêm nền nếp chính quy, kỷ luật; xây dựng các mối quan hệ văn hóa tốt đẹp trong đơn vị. Đồng thời, cần quan tâm chăm lo đời sống văn hóa tinh thần cho thanh niên quân đội; kết hợp hài hòa giữa giáo dục, quản lý và tạo điều kiện để thanh niên tự giác học tập, rèn luyện, giữ gìn và phát huy các giá trị tốt đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ” trong điều kiện mới.

3. Kết luận

Kỷ nguyên mới đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; đồng thời cũng đặt ra yêu cầu mới, mang tính cấp thiết khách quan đối với việc giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”. Trong bối cảnh đó, phát huy vai trò tiên phong của thanh niên quân đội vừa là yêu cầu khách quan, vừa là giải pháp quan trọng nhằm giữ vững bản chất cách mạng, tăng cường sức mạnh chính trị, tinh thần của Quân đội.

Để thanh niên quân đội thực sự phát huy tốt vai trò tiên phong trong giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” cần tiến hành đồng bộ nhiều nội dung, giải pháp; trong đó phải đặc biệt coi trọng nâng cao nhận thức, bản lĩnh chính trị; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của tổ chức Đoàn; xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh; phát huy vai trò nêu gương và nâng cao năng lực thích ứng với môi trường số, không gian mạng.

Phát huy tốt vai trò tiên phong của thanh niên quân đội không chỉ góp phần giữ gìn và lan tỏa giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong tình hình mới, mà còn trực tiếp góp phần xây dựng nhân tố chính trị - tinh thần, xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới./.

---------------------------------

Tài liệu tham khảo:

1. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb CTQGST, H. 2026.

2. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 14,  Nxb CTQGST, H. 2011.

3. Lương Cường, Phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, tiếp tục xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị trong tình hình mới, Nxb Quân đội nhân dân, H.2023.

4. Trịnh Văn Quyết (2023), “Phát huy giá trị văn hóa ‘Bộ đội Cụ Hồ’ thời kỳ mới”, trong Kỷ yếu Hội thảo khoa học phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong tình hình mới, tr.7.

Thiếu tá Nguyễn Văn Thật, lớp Cao học Xây dựng Đảng 2024, Hệ 5, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng

Đại úy Nguyễn Đình Việt, Bộ môn Công tác đảng, công tác chính trị trong các nhiệm vụ, Khoa Công tác đảng, công tác chính trị thuộc Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng

.