Chủ trương này được thể hiện rõ qua hệ thống văn bản chỉ đạo xuyên suốt về công tác ATVSLĐ trong 2025 và năm 2026, hướng tới xây dựng môi trường làm việc an toàn, bảo vệ sức khỏe, tính mạng người lao động và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong kỷ nguyên số.
Số liệu cảnh báo và những thách thức đặt ra trong bối cảnh mới
Thời gian qua, công tác ATVSLĐ của Hà Nội diễn ra trong bối cảnh kinh tế - xã hội đan xen thuận lợi và khó khăn. Sự phục hồi mạnh mẽ của nền kinh tế cùng với việc thực thi các luật mới về đất đai, kinh doanh bất động sản đã thúc đẩy làn sóng đầu tư vào hạ tầng, xây dựng. Tuy nhiên, áp lực tiến độ thi công, cùng với sự đa dạng của thị trường lao động, đặc biệt là sự bùng nổ của khu vực phi chính thức (lao động nền tảng số, lao động tự do), đã đặt ra nhiều thách thức cho công tác quản lý.
Năm 2025, toàn thành phố xảy ra 217 vụ tai nạn lao động, làm 96 người tử vong. Đáng chú ý, có tới 55 người tử vong (chiếm 57,3%) thuộc khu vực lao động không có hợp đồng, tập trung chủ yếu trong các lĩnh vực xây dựng dân dụng nhỏ lẻ, sửa chữa cơ khí và các làng nghề. Thực tế này phản ánh một “vùng trũng” về an toàn lao động trong khu vực phi chính thức, nơi các quy định pháp luật khó được thực thi đầy đủ.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc người lao động chưa được huấn luyện bài bản, thiếu phương tiện bảo vệ cá nhân, tâm lý chủ quan; trong khi đó, người sử dụng lao động (thường là các hộ gia đình, chủ thầu nhỏ) chưa nhận thức đầy đủ trách nhiệm và nghĩa vụ pháp lý.
Trước thực trạng này, Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp quyết liệt. Tháng hành động về ATVSLĐ năm 2025 được tổ chức quy mô tại huyện Thạch Thất, tạo sức lan tỏa rộng rãi. Các hoạt động chăm lo, hỗ trợ người lao động được thực hiện kịp thời với 200 suất quà và hơn 500 lượt khám sức khỏe miễn phí. Công tác thanh tra, kiểm tra được tăng cường, các đoàn liên ngành đã kiểm tra 25 đơn vị, ban hành 267 kiến nghị khắc phục sai phạm, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và cải thiện điều kiện làm việc.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy, để giải quyết tận gốc vấn đề, không thể chỉ dựa vào các đợt cao điểm. Một cơ chế giám sát thường xuyên, bền bỉ, gắn với chế tài đủ mạnh thông qua hậu kiểm là yêu cầu cấp thiết.
Tháng hành động về ATVSLĐ năm 2026: Cao điểm của đổi mới và bước chuyển trong tư duy quản lý
Kế thừa những kết quả đạt được, Tháng hành động về ATVSLĐ và Tháng Công nhân năm 2026 được Hà Nội xác định là đợt cao điểm mang tính bước ngoặt, với tư duy và phương pháp tiếp cận đổi mới toàn diện.
Chủ đề “Đổi mới quản lý và nâng cao hiệu quả công tác an toàn, vệ sinh lao động trong kỷ nguyên số” thể hiện rõ tầm nhìn chiến lược của Thành phố trong việc tích hợp chuyển đổi số vào công tác ATVSLĐ. Mục tiêu là chuyển từ phương thức quản lý truyền thống, bị động sang chủ động phòng ngừa “từ sớm, từ xa” dựa trên phân tích dữ liệu và ứng dụng công nghệ.
Theo đó, các hoạt động trọng tâm trong Tháng hành động 2026 được triển khai đồng bộ, như:
- Tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm: Thành phố thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành, tập trung vào những lĩnh vực có nguy cơ cao như xây dựng, khai khoáng, hóa chất, điện. Không chỉ dừng ở phát hiện sai phạm, các cơ quan chức năng kiên quyết xử lý nghiêm, công khai danh sách đơn vị vi phạm nhằm nâng cao tính răn đe. Sở Nội vụ Hà Nội đã chủ động xây dựng kế hoạch kiểm tra 30 đơn vị, công trình ngay từ tháng 4/2026, thể hiện sự vào cuộc sớm và quyết liệt.
- Việc ứng dụng công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số cũng là điểm nhấn nổi bật của năm 2026. Thành phố khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn trong nhận diện, dự báo và kiểm soát rủi ro. Các hội thảo chuyên đề, cuộc thi sáng kiến “Đổi mới quản lý ATVSLĐ trong kỷ nguyên số” được tổ chức nhằm tìm kiếm các giải pháp công nghệ, công cụ giám sát thông minh, góp phần tự động hóa quy trình và cảnh báo sớm nguy cơ.
- Đổi mới công tác tuyên truyền, huấn luyện: Thay vì dàn trải, công tác tuyên truyền năm 2026 tập trung vào các hình thức trực quan, sinh động như video tình huống, trailer cảnh báo, huấn luyện thực hành kỹ năng ứng phó sự cố. Nội dung được thiết kế phù hợp với từng nhóm đối tượng, đặc biệt là lao động trẻ và lao động khu vực phi chính thức, thông qua các nền tảng mạng xã hội như Zalo, Facebook, TikTok.
- Hướng mạnh về cơ sở, lấy người lao động làm trung tâm: Các hoạt động được triển khai sâu rộng tới cấp phường, xã. Nhiều địa phương như phường Cửa Nam, Bạch Mai, Đống Đa đã chủ động thành lập đoàn kiểm tra liên ngành, tổ chức đối thoại, tư vấn pháp luật, khám sức khỏe và hỗ trợ người lao động. Mô hình “Cổng tư vấn trực tuyến” tại phường Cửa Nam là điểm sáng, góp phần đưa chính sách đến gần hơn với người lao động.
Tháng hành động năm 2026 không chỉ là một chiến dịch truyền thông, mà còn là bước thử nghiệm quan trọng cho mô hình quản lý mới, tạo nền tảng cho cơ chế giám sát thường xuyên.
Xây dựng cơ chế hậu kiểm: Chấm dứt tình trạng “phát nhưng không động”
Một hạn chế phổ biến của các chiến dịch trước đây là hiệu ứng ngắn hạn, dễ dẫn tới tình trạng “bắt cóc bỏ đĩa” hay “phát nhưng không động” sau khi các đoàn kiểm tra rút đi. Rút kinh nghiệm từ thực tế này, Hà Nội xác định hậu kiểm là khâu then chốt, là thước đo hiệu quả thực chất của quản lý nhà nước.
Theo đó, trước, trong và sau Tháng hành động, Thành phố yêu cầu các doanh nghiệp phải thường xuyên rà soát, nhận diện nguy cơ, tổ chức tự kiểm tra định kỳ, không được lơ là sau cao điểm. Các đoàn kiểm tra liên ngành từ thành phố tới cơ sở sẽ chủ động giám sát việc khắc phục tồn tại, kiên quyết xử lý các đơn vị chậm khắc phục hoặc tái vi phạm, bảo đảm tính nghiêm minh.
Đặc biệt, thành phố cũng tổ chức đánh giá chuyên sâu các mô hình quản lý, sáng kiến ứng dụng công nghệ đã triển khai; từ đó xây dựng lộ trình nhân rộng các mô hình hiệu quả trên toàn thành phố.
Kết quả công tác ATVSLĐ cũng gắn kết chặt chẽ với trách nhiệm người đứng đầu, đặc biệt là việc khắc phục sau kiểm tra. Đây cũng sẽ là tiêu chí quan trọng trong đánh giá, xếp loại thi đua của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp.
Việc thiết lập cơ chế hậu kiểm chặt chẽ cho thấy thông điệp rõ ràng của Hà Nội: an toàn lao động không phải là lựa chọn mà là nghĩa vụ bắt buộc, cần được duy trì liên tục và nghiêm túc.
Công tác ATVSLĐ là hành trình dài, đòi hỏi sự kiên trì và quyết tâm. Việc chuyển trọng tâm từ các đợt cao điểm sang xây dựng cơ chế giám sát thường xuyên, minh bạch, với hậu kiểm làm trung tâm, cho thấy tư duy quản lý hiện đại, thực chất và có tầm nhìn của Hà Nội. Sự kết hợp giữa siết chặt kỷ cương, ứng dụng công nghệ và lấy người lao động làm trung tâm sẽ là chìa khóa giúp Thành phố giảm thiểu tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, đồng thời hình thành “văn hóa an toàn” bền vững trong cộng đồng doanh nghiệp. Đây chính là nền tảng vững chắc để Hà Nội thực hiện thành công các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, xứng đáng với vị thế Thủ đô ngàn năm văn hiến, văn minh và an toàn.
Vân Anh
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
