Từ khóa: Học viên đào tạo tiểu đội trưởng; trang bị kỹ thuật; Trường Quân sự Quân khu 3; ý thức giữ gìn; vũ khí.
Abstract: Awareness of preserving weapons and technical equipment reflects service members’ responsibility in the management, use, and maintenance of military assets. It also contributes to the development of political qualities, organizational discipline, and managerial capabilities among future small-unit commanders. Therefore, enhancing awareness of preserving weapons and technical equipment among squad leader trainees at Military Region 3 Military School is of significant importance for improving training quality, strengthening military standardization and discipline, and ensuring safety within units.
Keywords: Squad leader trainees; technical equipment; Military Region 3 Military School; preservation awareness; weapons.
(Nguồn: https://www.tqsqk7.edu.vn/)
1. Vai trò của ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật của học viên đào tạo tiểu đội trưởng ở Trường Quân sự Quân khu 3
Vũ khí, trang bị kỹ thuật là bộ phận vật chất đặc biệt quan trọng, trực tiếp cấu thành sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong bối cảnh khoa học và công nghệ quân sự phát triển nhanh chóng, yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam “tinh, gọn, mạnh”, tiến lên hiện đại đang đặt ra ngày càng cao đối với công tác quản lý, khai thác, sử dụng và bảo quản vũ khí, trang bị kỹ thuật. Do đó, Quân ủy Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 382-NQ/ĐUQSTW về lãnh đạo công tác kỹ thuật trong tình hình mới, xác định rõ nhiệm vụ nâng cao chất lượng bảo đảm kỹ thuật, quản lý chặt chẽ và sử dụng hiệu quả vũ khí, trang bị kỹ thuật trong toàn quân nhằm đáp ứng yêu cầu huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và xây dựng quân đội trong tình hình mới.
Theo quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen: “Ý thức không bao giờ có thể là cái gì khác hơn là sự tồn tại được ý thức”(1). Nghĩa là ý thức của con người nói chung và ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật của học viên nói riêng không hình thành một cách tự phát mà được quy định bởi điều kiện hoạt động thực tiễn, môi trường giáo dục, yêu cầu nhiệm vụ quân sự và các quan hệ xã hội cụ thể.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Mỗi viên đạn, mỗi khẩu súng là mồ hôi nước mắt của đồng bào mình”(2). Theo đó, cần phải biết tiết kiệm, quý trọng tài sản quốc gia và xây dựng trách nhiệm của quân nhân trong quản lý, sử dụng phương tiện chiến đấu. Trong điều kiện hiện nay, giáo dục ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật cho học viên quân đội không chỉ là yêu cầu của công tác kỹ thuật mà còn là nội dung quan trọng trong giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức và kỷ luật quân đội.
Ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật của học viên đào tạo tiểu đội trưởng ở Trường Quân sự Quân khu 3 là sự thống nhất giữa nhận thức, thái độ, trách nhiệm và hành vi của học viên trong quản lý, khai thác, sử dụng, bảo quản vũ khí, trang bị kỹ thuật theo đúng điều lệnh, chế độ và quy định của Quân đội, nhằm bảo đảm vũ khí, trang bị kỹ thuật luôn duy trì trạng thái kỹ thuật tốt, an toàn, đáp ứng yêu cầu huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu. Ý thức đó được biểu hiện ở nhận thức đúng đắn về vị trí, vai trò của công tác kỹ thuật; tinh thần trách nhiệm trong quản lý, sử dụng vũ khí, trang bị kỹ thuật; thái độ trân trọng, tiết kiệm tài sản quân đội; đồng thời thể hiện ở tính tự giác trong thực hiện các chế độ bảo quản, bảo dưỡng, kiểm tra kỹ thuật và chấp hành nghiêm các quy định về an toàn trong huấn luyện.
Đối với học viên đào tạo tiểu đội trưởng, ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật có vai trò đặc biệt quan trọng, bởi đây là lực lượng trực tiếp được đào tạo để đảm nhiệm cương vị chỉ huy tiểu đội, tổ đội ở đơn vị cơ sở sau khi tốt nghiệp. Trong quá trình học tập và rèn luyện, học viên thường xuyên tiếp xúc, quản lý và sử dụng nhiều loại vũ khí, khí tài, trang bị phục vụ huấn luyện kỹ thuật, chiến thuật, bắn súng, điều lệnh và diễn tập. Vì vậy, nếu thiếu tinh thần trách nhiệm hoặc không chấp hành nghiêm các quy định kỹ thuật sẽ dễ dẫn đến mất an toàn, hư hỏng vũ khí, trang bị kỹ thuật, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng huấn luyện và kết quả thực hiện nhiệm vụ của nhà trường.
Mặt khác, ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật còn góp phần quan trọng hình thành phẩm chất chính trị, đạo đức, tác phong công tác và ý thức tổ chức kỷ luật của học viên. Sau khi ra trường, tiểu đội trưởng là lực lượng trực tiếp quản lý bộ đội, quản lý vũ khí, trang bị kỹ thuật và duy trì nền nếp chính quy ở đơn vị cơ sở. Do đó, nâng cao ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật ngay trong quá trình đào tạo không chỉ có ý nghĩa đối với nâng cao chất lượng huấn luyện ở nhà trường mà còn góp phần xây dựng năng lực quản lý đơn vị, phương pháp tác phong công tác và trách nhiệm nghề nghiệp cho học viên trong quá trình công tác sau này.
2. Thực trạng ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật của học viên đào tạo tiểu đội trưởng ở Trường Quân sự Quân khu 3
Những năm qua, Đảng ủy, Ban Giám hiệu Trường Quân sự Quân khu 3 đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác giáo dục, quản lý và rèn luyện học viên trong giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật. Nhà trường thường xuyên quán triệt các nghị quyết, chỉ thị của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về công tác kỹ thuật, xây dựng chính quy và bảo đảm an toàn trong huấn luyện; đồng thời cụ thể hóa thành các kế hoạch, nội dung và biện pháp phù hợp với đặc điểm nhiệm vụ đào tạo của nhà trường.
Giai đoạn 2021 -2025, 100% học viên duy trì nghiêm chế độ ngày kỹ thuật; tỷ lệ vũ khí, trang bị kỹ thuật phục vụ huấn luyện bảo đảm hệ số kỹ thuật đạt trên 0,98; không để xảy ra cháy nổ kho tàng, mất mát vũ khí trang bị nghiêm trọng. Hàng năm, trên 95% học viên chấp hành tốt các quy định về quản lý, sử dụng và bảo quản vũ khí, trang bị kỹ thuật; nhiều tập thể, cá nhân đạt thành tích tốt trong hội thao kỹ thuật và phong trào “Quản lý, khai thác vũ khí trang bị kỹ thuật tốt, bền, an toàn, tiết kiệm và an toàn giao thông”(3).
Đội ngũ cán bộ quản lý học viên, cán bộ kỹ thuật và giáo viên đã phát huy tốt vai trò trong giáo dục, hướng dẫn và kiểm tra học viên thực hiện chế độ công tác kỹ thuật. Quá trình huấn luyện luôn gắn với thực hiện nghiêm chế độ giao nhận, niêm cất, kiểm tra kỹ thuật và quy định an toàn. Nhiều đơn vị học viên đã xây dựng được nền nếp tự quản, tự rèn luyện trong bảo quản, bảo dưỡng vũ khí trang bị; ý thức trách nhiệm của học viên từng bước được nâng lên. Kết quả khảo sát của Phòng Đào tạo nhà trường năm 2025 đối với 240 học viên cho thấy có 87,5% học viên nhận thức đầy đủ vị trí, vai trò của công tác kỹ thuật; 84,2% học viên thường xuyên tự giác thực hiện đầy đủ chế độ lau chùi, bảo quản vũ khí sau huấn luyện; 82,1% học viên chủ động phát hiện và báo cáo kịp thời các dấu hiệu mất an toàn kỹ thuật(4).
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật của một bộ phận học viên vẫn còn những hạn chế nhất định. Một số học viên chưa nhận thức đầy đủ trách nhiệm của bản thân trong quản lý và sử dụng vũ khí, trang bị kỹ thuật; còn biểu hiện chủ quan, thiếu cẩn trọng trong thao tác kỹ thuật. Việc thực hiện chế độ bảo quản, bảo dưỡng có lúc còn mang tính hình thức; ý thức tiết kiệm, giữ gìn độ bền của trang bị chưa cao.
Những hạn chế trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Trước hết, công tác giáo dục ở một số thời điểm chưa thật sự sâu sắc; nội dung giáo dục có lúc còn thiên về phổ biến quy định, thiếu liên hệ thực tiễn nên sức thuyết phục chưa cao. Việc kiểm tra, đôn đốc và xử lý vi phạm ở một số đơn vị chưa thật sự thường xuyên; chưa phát huy đầy đủ vai trò tự quản của học viên trong duy trì nền nếp kỹ thuật. Bên cạnh đó, tác động của mặt trái kinh tế thị trường, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội và lối sống thực dụng cũng ảnh hưởng nhất định đến nhận thức, thái độ và trách nhiệm của một bộ phận học viên hiện nay.
3. Yêu cầu đặt ra đối với việc nâng cao ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật cho học viên đào tạo tiểu đội trưởng
Hiện nay, nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng công tác kỹ thuật và chất lượng đội ngũ quân nhân. Quân ủy Trung ương xác định công tác kỹ thuật phải bảo đảm cho quân đội quản lý, khai thác hiệu quả vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện có, đồng thời từng bước làm chủ các loại vũ khí, trang bị kỹ thuật mới. Do đó, đòi hỏi học viên đào tạo tiểu đội trưởng không chỉ nắm vững tính năng, cấu tạo và quy trình sử dụng vũ khí, trang bị kỹ thuật mà còn phải hình thành ý thức trách nhiệm cao trong quản lý, khai thác, sử dụng và bảo quản trang bị ở đơn vị cơ sở.
Trong điều kiện yêu cầu nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và xây dựng chính quy của quân đội ngày càng cao, nâng cao ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật cho học viên phải được tiến hành toàn diện, đồng bộ trên cả phương diện nhận thức, thái độ và hành vi thực tiễn. Quá trình giáo dục không chỉ dừng lại ở truyền đạt kiến thức, quy định và chế độ công tác kỹ thuật mà cần hướng tới hình thành cho học viên phẩm chất cẩn trọng, tác phong chính quy, tính tỉ mỉ, tinh thần trách nhiệm và ý thức tự giác trong mọi hoạt động liên quan đến quản lý, sử dụng và bảo quản vũ khí, trang bị kỹ thuật.
Bên cạnh đó, nâng cao ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật cho học viên phải gắn chặt với xây dựng nền nếp chính quy, quản lý kỷ luật và bảo đảm an toàn trong huấn luyện. Đây vừa là yêu cầu trực tiếp của công tác kỹ thuật, vừa là điều kiện quan trọng để hạn chế mất an toàn, ngăn ngừa hư hỏng, xuống cấp vũ khí, trang bị kỹ thuật trong quá trình sử dụng. Thực tiễn cho thấy, ở những đơn vị duy trì nghiêm nền nếp chính quy, chế độ ngày kỹ thuật và chế độ kiểm tra an toàn thì nhận thức, trách nhiệm và tính tự giác của học viên trong giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật thường được nâng lên rõ rệt.
Mặt khác, yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh và phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ đặt ra ngày càng cấp thiết. Học viên đào tạo tiểu đội trưởng phần lớn là thanh niên trẻ, kinh nghiệm thực tiễn và khả năng tự quản còn hạn chế, nên quá trình hình thành ý thức trách nhiệm chịu ảnh hưởng trực tiếp từ công tác giáo dục, quản lý và rèn luyện của đội ngũ cán bộ các cấp. Nếu cán bộ thiếu gương mẫu, buông lỏng quản lý hoặc không thường xuyên kiểm tra, đôn đốc thì rất khó hình thành tính tự giác, tinh thần trách nhiệm và nền nếp chính quy bền vững trong học viên. Vì vậy, nâng cao ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật cho học viên hiện nay đòi hỏi phải phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, lực lượng trong nhà trường, bảo đảm sự kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục, quản lý, rèn luyện và xây dựng môi trường văn hóa quân sự chính quy, kỷ luật.
4. Một số giải pháp nâng cao ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật cho học viên đào tạo tiểu đội trưởng ở Trường Quân sự Quân khu 3
Một là, tăng cường giáo dục nâng cao nhận thức và trách nhiệm của học viên đối với công tác quản lý, sử dụng và bảo quản vũ khí, trang bị kỹ thuật.
Đây là giải pháp giữ vai trò nền tảng, tác động trực tiếp đến quá trình hình thành nhận thức, thái độ và hành vi của học viên trong thực hiện công tác kỹ thuật. Nội dung giáo dục cần quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về công tác kỹ thuật, xây dựng chính quy và bảo đảm an toàn trong huấn luyện; đồng thời làm rõ vị trí, vai trò của vũ khí, trang bị kỹ thuật đối với sức mạnh chiến đấu của quân đội. Qua đó, hình thành cho học viên nhận thức đúng đắn về trách nhiệm quản lý, khai thác, sử dụng và bảo quản vũ khí, trang bị kỹ thuật được giao. Quá trình giáo dục cần kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục chính trị, tư tưởng với giáo dục pháp luật, điều lệnh và quy định chuyên ngành kỹ thuật. Đồng thời, tăng cường liên hệ thực tiễn thông qua các vụ việc mất an toàn, hư hỏng vũ khí, trang bị kỹ thuật hoặc những mô hình, điển hình tiêu biểu trong thực hiện công tác kỹ thuật nhằm nâng cao tính thuyết phục và hiệu quả giáo dục. Bên cạnh đó, cần chú trọng phát huy tính tích cực, chủ động của học viên trong tự học tập, tự nghiên cứu và tự rèn luyện ý thức trách nhiệm đối với công tác kỹ thuật.
Hai là, phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên và cán bộ kỹ thuật trong giáo dục, quản lý và rèn luyện học viên.
Đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên và cán bộ kỹ thuật là lực lượng trực tiếp tổ chức, hướng dẫn và kiểm tra quá trình học tập, rèn luyện của học viên; vì vậy, có vai trò quan trọng trong hình thành ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật cho học viên. Để thực hiện tốt yêu cầu đó, cán bộ các cấp phải thực sự gương mẫu trong quản lý, khai thác, sử dụng và bảo quản vũ khí, trang bị kỹ thuật; duy trì nghiêm nền nếp, chế độ công tác kỹ thuật; đồng thời thường xuyên kiểm tra, uốn nắn học viên trong từng nội dung, thao tác cụ thể. Cùng với đó, cần kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục, thuyết phục với duy trì kỷ luật nghiêm minh trong thực hiện công tác kỹ thuật. Các trường hợp vi phạm quy trình kỹ thuật, vi phạm quy định an toàn phải được xem xét, xử lý nghiêm túc nhằm nâng cao tính giáo dục và ý thức chấp hành của học viên. Ngược lại, những tập thể, cá nhân thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý, sử dụng và bảo quản vũ khí, trang bị kỹ thuật cần được biểu dương, khen thưởng kịp thời để tạo động lực thi đua trong đơn vị.
Ba là, đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật cho học viên.
Nội dung giáo dục cần bảo đảm tính thiết thực, sát đặc điểm đối tượng và yêu cầu nhiệm vụ huấn luyện của nhà trường. Bên cạnh việc trang bị kiến thức về chế độ, quy định kỹ thuật, cần chú trọng bồi dưỡng kỹ năng thực hành, kỹ năng xử lý tình huống và phương pháp bảo quản, bảo dưỡng vũ khí, trang bị kỹ thuật trong các điều kiện cụ thể. Đồng thời, gắn giáo dục ý thức trách nhiệm với rèn luyện tác phong chính quy, tính cẩn trọng và tinh thần tự giác của học viên trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Hình thức và phương pháp giáo dục cần đổi mới theo hướng đa dạng, linh hoạt, kết hợp giữa giáo dục trên lớp với hoạt động thực tiễn, hội thao kỹ thuật, diễn đàn thanh niên và các hoạt động thi đua trong đơn vị. Cùng với đó, nhà trường cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục kỹ thuật thông qua hệ thống bài giảng điện tử, video mô phỏng thao tác kỹ thuật và các hình thức kiểm tra trực tuyến nhằm nâng cao tính trực quan, khả năng tiếp thu và hiệu quả rèn luyện của học viên.
Bốn là, xây dựng môi trường chính quy, kỷ luật và phát huy tính tích cực, tự giác của học viên trong tự học tập, tự rèn luyện.
Xây dựng môi trường chính quy, kỷ luật là điều kiện quan trọng để hình thành và củng cố ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật cho học viên. Vì vậy, nhà trường cần duy trì nghiêm chế độ ngày kỹ thuật, chế độ bảo quản, bảo dưỡng và kiểm tra an toàn theo quy định; đồng thời gắn kết quả thực hiện công tác kỹ thuật với đánh giá kết quả học tập, rèn luyện và bình xét thi đua của học viên. Mỗi học viên cần xây dựng động cơ, trách nhiệm đúng đắn trong học tập và thực hiện công tác kỹ thuật; chủ động nghiên cứu, nắm vững tính năng, cấu tạo và quy tắc sử dụng các loại vũ khí, trang bị kỹ thuật được biên chế. Đồng thời, thường xuyên tự kiểm tra, tự đánh giá quá trình thực hiện nhiệm vụ của bản thân; tích cực đấu tranh với các biểu hiện chủ quan, cẩu thả, thiếu trách nhiệm trong quản lý, sử dụng và bảo quản vũ khí, trang bị kỹ thuật. Thông qua đó, từng bước hình thành tính tự giác, nền nếp chính quy và ý thức trách nhiệm bền vững trong thực hiện công tác kỹ thuật của học viên.
Nâng cao ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật cho học viên đào tạo tiểu đội trưởng ở Trường Quân sự Quân khu 3 là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, xây dựng chính quy và bảo đảm an toàn trong nhà trường quân đội hiện nay. Ý thức giữ gìn vũ khí, trang bị kỹ thuật không chỉ thể hiện trách nhiệm của quân nhân đối với tài sản quân đội mà còn phản ánh phẩm chất chính trị, ý thức tổ chức kỷ luật và năng lực quản lý của người chỉ huy phân đội tương lai. Vì vậy, cần triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm hình thành ý thức trách nhiệm và tính tự giác bền vững cho học viên trong quản lý, sử dụng và bảo quản vũ khí, trang bị kỹ thuật./.
----------------------------------------
Tài liệu tham khảo:
1. C.Mác và Ph.Ăngghen, Toàn tập, tập 3, Nxb CTQG-ST, H.1995, tr.37.
2. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 8, Nxb CTQG-ST, H.2011, tr.37.
3, 4. Trường Quân sự Quân khu 3, Báo cáo tổng kết công tác giáo dục, đào tạo và công tác kỹ thuật giai đoạn 2021 - 2025, Hải Phòng, 2025.
Thượng úy Nguyễn Xuân Hiệp - Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
