TP.HCM tăng tốc chuyển đổi số, xây dựng nền tảng đô thị thông minh từ dữ liệu số

Ngày 2-6, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được chủ trì buổi làm việc nghe báo cáo kết quả triển khai chuyển đổi số trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp và Đề án xây dựng đô thị thông minh trên địa bàn thành phố.

Báo cáo tại cuộc họp, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Võ Minh Thành cho biết, trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư phát triển mạnh mẽ, chuyển đổi số đã trở thành yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, chất lượng phục vụ người dân và năng lực cạnh tranh của đô thị.

Theo định hướng phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, TP.HCM xác định chuyển đổi số là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải cách hành chính và hiện đại hóa quản trị đô thị. Đặc biệt, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau sắp xếp đơn vị hành chính đặt ra yêu cầu cấp thiết về đồng bộ dữ liệu, hiện đại hóa hạ tầng số và tăng cường kết nối giữa các cơ quan nhà nước.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, TP.HCM đã hoàn thành 18/34 nhiệm vụ trọng tâm về chuyển đổi số, đạt 53% kế hoạch năm. Thành phố cũng ban hành nhiều cơ chế, chính sách và kế hoạch chiến lược nhằm tạo nền tảng pháp lý cho quá trình chuyển đổi số, bao gồm Chiến lược chuyển đổi số đến năm 2030, Khung kiến trúc dữ liệu và kiến trúc số, cùng Kế hoạch chuyển đổi số và phát triển đô thị thông minh năm 2026.

Đến nay, các phần mềm dùng chung đã được triển khai thống nhất trên toàn địa bàn, bảo đảm kết nối liên thông với các hệ thống quốc gia. Hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ chính quyền cơ sở và các trung tâm phục vụ hành chính công tại 168 xã, phường, đặc khu đã được đầu tư, nâng cấp đồng bộ.

Kết quả giải quyết thủ tục hành chính tiếp tục ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Trong hơn 1,48 triệu hồ sơ được tiếp nhận, có gần 1,3 triệu hồ sơ thực hiện trực tuyến. Tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 97,47%, trong khi mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt 96,46%.

Đáng chú ý, thành phố đã cắt giảm, đơn giản hóa 441 thủ tục hành chính, trong đó có 435 thủ tục liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc ứng dụng dữ liệu và công nghệ số đã góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, nâng cao chất lượng phục vụ và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.

Cùng với đó, TP.HCM đẩy mạnh xây dựng các cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ công tác quản lý và điều hành. Thành phố đã hoàn thành số hóa 15,4 triệu dữ liệu hộ tịch; đồng bộ, làm sạch dữ liệu của hơn 13,4 triệu người tham gia bảo hiểm; kết nối 5,7 triệu dữ liệu đất đai với cơ sở dữ liệu quốc gia; chuẩn hóa 7,4 triệu dữ liệu hộ kinh doanh cá thể; tích hợp định danh điện tử VNeID cho hơn 4,1 triệu tài khoản công dân. Hệ thống ký số và xử lý văn bản điện tử cũng đã được triển khai tại 187 cơ quan, đơn vị.

Song song với chuyển đổi số trong hoạt động của chính quyền, TP.HCM đang đẩy nhanh triển khai Đề án phát triển đô thị thông minh với mục tiêu xây dựng môi trường sống hiện đại, bền vững và lấy người dân làm trung tâm.

Theo đó, thành phố tập trung phát triển các lĩnh vực trọng điểm như giao thông thông minh, quản lý đô thị, y tế số, giáo dục thông minh, quản lý môi trường và bảo đảm an ninh trật tự. Trung tâm điều hành thông minh đang từng bước được hoàn thiện để tích hợp dữ liệu từ nhiều lĩnh vực, hỗ trợ công tác giám sát, dự báo và xử lý tình huống theo thời gian thực.

TP.HCM hiện thí điểm mô hình đô thị thông minh cấp xã tại phường Vũng Tàu và phường Phú Nhuận. Các địa phương này đã triển khai hệ thống bảng điều khiển (dashboard) phục vụ điều hành kinh tế - xã hội, kết hợp công nghệ camera, trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống thông tin địa lý (GIS) để giám sát trật tự đô thị, giao thông và an toàn công cộng.

Bên cạnh đó, thành phố đang xây dựng nền tảng AI Platform với các trợ lý AI hỗ trợ giải quyết dịch vụ công, kết nối với kho dữ liệu dùng chung. Hệ thống camera thông minh toàn thành phố cũng được triển khai nhằm hỗ trợ xử lý các vấn đề về ùn tắc giao thông, ngập nước, ô nhiễm môi trường, an ninh trật tự và giám sát công trình xây dựng. Nhiều giải pháp giao thông thông minh như hệ thống điều khiển thích ứng đèn tín hiệu và hệ thống giao thông thông minh (ITS) tiếp tục được mở rộng.

Trong lĩnh vực quy hoạch, TP.HCM đẩy mạnh số hóa dữ liệu và phát triển hệ thống GIS phục vụ quản lý phát triển đô thị. Ngành y tế đã hoàn thành kho dữ liệu dùng chung, hướng tới xây dựng hệ thống điều hành y tế thông minh. Ngành giáo dục cũng đang triển khai số hóa và kết nối dữ liệu giữa các cơ sở giáo dục với cơ quan quản lý.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, chuyển đổi số là động lực then chốt để thành phố giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của cả nước. Vì vậy, nhiệm vụ này phải được đưa vào nghị quyết, chương trình hành động của từng cấp ủy, cơ quan, đơn vị.

Theo Chủ tịch UBND TP.HCM, dữ liệu là yếu tố cốt lõi của chuyển đổi số. Dữ liệu phải bảo đảm "đúng, đủ, sạch, sống", được cập nhật thường xuyên và phản ánh sát thực tiễn. Những dữ liệu không được cập nhật sẽ không có giá trị trong quản trị và điều hành.

Ông Nguyễn Văn Được cũng yêu cầu các sở, ngành và địa phương khắc phục tình trạng "cát cứ dữ liệu", tăng cường kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả dữ liệu dùng chung. Dữ liệu phải được liên thông từ cấp thành phố đến cơ sở, tạo nền tảng cho việc ra quyết định nhanh chóng, chính xác và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Người đứng đầu chính quyền thành phố nhấn mạnh trách nhiệm trực tiếp của bí thư cấp ủy, giám đốc sở, ngành và chủ tịch UBND các xã, phường trong công tác chuyển đổi số. Kết quả thực hiện sẽ là một trong những tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ hằng năm nhằm tránh tình trạng hình thức, chạy theo phong trào.

Trong thời gian tới, TP.HCM tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách và đầu tư hạ tầng số hiện đại, hướng tới xây dựng chính quyền số vận hành hiệu quả, cung cấp dịch vụ công chất lượng cao và hình thành hệ sinh thái đô thị thông minh ngang tầm các đô thị phát triển trong khu vực. Thành phố đặt mục tiêu đưa chuyển đổi số trở thành nền tảng cho phát triển nhanh, bền vững và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Vương Linh