Từ kế hoạch tổng thể đến hệ thống chương trình - những nhiệm vụ trọng tâm trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp cơ sở giai đoạn 2026 - 2031

(Nguồn: https://data.hcma.vn/)

Bắt đầu từ một kế hoạch tổng thể, dài hạn

Khác với cách làm cắt khúc, đơn lẻ trước đây, Kế hoạch số 559-KH/HVCTQG ngày 29/4/2026 đặt nhiệm vụ đầu tiên là xây dựng một kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng tổng thể, dài hạn đối với cán bộ, công chức cấp xã đến năm 2031. Đây là “bản thiết kế gốc” định hình toàn bộ các nhiệm vụ tiếp theo.

Để bản thiết kế ấy bám sát thực tiễn, nhiệm vụ khởi đầu là nghiên cứu, tổng kết thực tiễn và khảo sát nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng: vừa khảo sát về năng lực, yêu cầu công tác và những vấn đề đặt ra đối với đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã trong giai đoạn mới, vừa phân tích các khó khăn, vướng mắc trong quản trị địa phương, đặc biệt ở những lĩnh vực phức tạp như quản lý đất đai, tài chính - ngân sách, đầu tư công, công tác xây dựng Đảng và cải cách hành chính. Việc đào tạo, do đó, không xuất phát từ ý chí chủ quan mà từ chính những “điểm nghẽn” mà cán bộ cơ sở đang đối mặt.

Trên cơ sở khảo sát, Kế hoạch xác định xây dựng khung chương trình đào tạo, bồi dưỡng theo chức danh, vị trí việc làm và yêu cầu thực tiễn; xây dựng danh mục các chương trình bồi dưỡng cùng khung thời gian, nội dung, xác định rõ đơn vị xây dựng và đơn vị tổ chức bồi dưỡng. Toàn bộ được tích hợp vào kế hoạch tổng thể giai đoạn 2026 - 2031, xác định rõ quy mô, lộ trình, cơ chế tổ chức và phối hợp giữa Học viện với các đơn vị, địa phương.

Đổi mới căn bản việc biên soạn hệ thống chương trình bồi dưỡng

Nếu kế hoạch tổng thể là “bộ khung”, thì hệ thống chương trình chính là “phần hồn” quyết định chất lượng đào tạo. Kế hoạch số 559-KH/HVCTQG tiếp cận theo hai hướng song song.

Hướng thứ nhất là lồng ghép. Các nội dung về chính quyền địa phương 2 cấp và yêu cầu nâng cao năng lực cán bộ, công chức cấp cơ sở được tích hợp ngay vào hệ thống chương trình hiện có như Cao cấp lý luận chính trị, Trung cấp lý luận chính trị, bồi dưỡng chức danh. Nội dung lồng ghép gắn chặt với thực tiễn quản trị địa phương: tư duy và phương pháp quản trị công hiện đại; kỹ năng lãnh đạo, quản lý ở cơ sở; quản lý đất đai, tài chính - ngân sách, đầu tư công; công tác xây dựng Đảng, Mặt trận, đoàn thể ở cơ sở; chuyển đổi số trong quản lý địa phương; phương pháp phân tích, xử lý tình huống quản trị địa phương.

Hướng thứ hai, đây là điểm nhấn nổi bật nhất, xây dựng mới 45 chương trình bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp cơ sở theo hướng thiết thực, gắn với yêu cầu của từng nhóm đối tượng, tích hợp các nội dung về chuyển đổi số, quản trị hiện đại và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân. Nguyên tắc là căn cứ vào chức danh, vị trí việc làm ở khối Đảng, khối Nhà nước và khối Mặt trận Tổ quốc, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ theo Quy định số 145-QĐ/TW, Nghị định số 171/2025/NĐ-CP, Quyết định số 700/QĐ-TTg và Thông báo số 21-TB/VPTW.

Hệ thống 45 chương trình được cấu trúc theo ba nhóm. Nhóm thứ nhất là chương trình bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp xã với 08 chương trình, gồm 06 chương trình cập nhật kiến thức cho cán bộ lãnh đạo, quản lý theo Quy định số 145-QĐ/TW và 02 chương trình bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng quản lý nhà nước theo Nghị định số 171/2025/NĐ-CP. Nhóm thứ hai là chương trình bồi dưỡng công chức chuyên môn cấp xã với 24 chương trình, bao gồm 04 chương trình cho công chức khối Đảng, 19 chương trình cho công chức khối Nhà nước (01 chương trình chung và 18 chương trình theo lĩnh vực chuyên môn, nghiệp vụ) và 01 chương trình cho công chức khối Mặt trận Tổ quốc. Nhóm thứ ba là chương trình bồi dưỡng ngắn hạn, chuyên sâu theo các lĩnh vực quản trị địa phương theo tinh thần Thông báo số 21-TB/VPTW với 13 chương trình. Việc phân nhóm rõ ràng theo khối và theo chức danh, vị trí việc làm thể hiện tư duy “may đo” - đào tạo đúng người, đúng việc; tham gia biên soạn không chỉ có Học viện, các trường chính trị mà còn nhiều bộ, ngành chuyên môn, bảo đảm nội dung vừa chuẩn về lý luận, vừa sát với nghiệp vụ thực tế.

Thí điểm phương thức mới và đổi mới đánh giá chất lượng

Một chương trình tốt vẫn cần được kiểm chứng trước khi triển khai diện rộng. Vì vậy, Kế hoạch xác định tổ chức thí điểm 05 lớp bồi dưỡng theo phương pháp tình huống và bộ chỉ số phục vụ Nhân dân tại Học viện và một số trường chính trị tỉnh, thành phố đại diện cho các vùng miền. Các lớp được tổ chức tập trung, ngắn hạn, kết hợp nội dung chương trình mới với phương thức đào tạo theo tình huống, qua đó đánh giá tính khả thi, hiệu quả của phương thức mới làm cơ sở để hoàn thiện và nhân rộng.

Đồng hành với thí điểm là nhiệm vụ nghiên cứu đổi mới phương thức đào tạo, bồi dưỡng theo hướng tăng cường tính thực tiễn: xây dựng mô hình đào tạo theo đó giảng viên và học viên cùng đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới; đổi mới phương thức bồi dưỡng theo tình huống gắn với bộ chỉ số phục vụ Nhân dân; đồng thời xây dựng bộ tiêu chí đánh giá mô hình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã theo hướng này, để đổi mới phương thức không dừng ở hình thức mà được đo lường bằng những thước đo cụ thể, khách quan.

Phát triển đội ngũ giảng viên và tổ chức trên phạm vi toàn quốc

Mọi đổi mới về chương trình và phương thức sẽ khó phát huy tác dụng nếu thiếu một đội ngũ giảng viên đủ năng lực. Do đó, Kế hoạch coi việc bồi dưỡng, tập huấn, phát triển đội ngũ giảng viên là nhiệm vụ then chốt: xây dựng và triển khai chương trình tập huấn cho cán bộ, giảng viên của Học viện, các trường chính trị và trường đào tạo, bồi dưỡng của bộ, ngành, tập trung vào kiến thức chuyên môn, kiến thức mới về quản trị công, phát triển địa phương, chuyển đổi số và đặc biệt là phương pháp dạy học theo tình huống. Cùng với đó là xây dựng cơ sở dữ liệu, quản lý đội ngũ giảng viên trong toàn hệ thống và phát triển đội ngũ giảng viên thỉnh giảng là các chuyên gia, nhà quản lý giàu kinh nghiệm thực tiễn ở Trung ương và địa phương, là cách đưa kinh nghiệm quản trị sống động vào giảng đường.

Khâu cuối cùng là tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, sơ kết, tổng kết, đánh giá kết quả trên phạm vi toàn quốc giai đoạn 2026 - 2031. Trên cơ sở kết quả thí điểm và đánh giá chất lượng các chương trình theo phương thức mới, Học viện hoàn thiện chương trình, phương thức bồi dưỡng và hệ thống chỉ số đánh giá, rồi mở rộng các lớp đào tạo, bồi dưỡng trên cả nước theo Kế hoạch tổng thể, dài hạn. Việc triển khai theo phương châm vừa tổ chức đào tạo vừa rút kinh nghiệm, hoàn thiện, bảo đảm tính linh hoạt và hiệu quả, gắn với sơ kết, tổng kết để đánh giá kết quả thực hiện.

Có thể thấy, sáu nhóm nhiệm vụ tại mục V của Kế hoạch số 559-KH/HVCTQG tạo thành một chu trình khép kín: từ khảo sát thực tiễn và hoạch định tổng thể, đến biên soạn chương trình, thí điểm và đánh giá, phát triển đội ngũ giảng viên, và tổ chức diện rộng có tổng kết, nhân rộng. Khi được triển khai đồng bộ, đây sẽ là nền tảng vững chắc để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở, đáp ứng yêu cầu về vận hành hiệu lực, hiệu quả của chính quyền địa phương 02 cấp trong giai đoạn mới./.

Hương Trà