Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã trong vận hành chính quyền địa phương 02 cấp

Phương thức bồi dưỡng, tập huấn cụ thể, sát với từng nhóm đối tượng, thông qua việc học viên được thảo luận, xử lý tình huống giả định đặt ra (Nguồn: https://data.hcma.vn/)

Đổi mới nhận thức và xây dựng kế hoạch bồi dưỡng sát thực tiễn

Việc triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp không chỉ làm thay đổi cơ cấu tổ chức, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã. Trong bối cảnh đó, Quyết định số 700/QĐ-TTg xác định rõ tăng cường bồi dưỡng là giải pháp quan trọng để trang bị, nâng cao năng lực lãnh đạo, điều hành, tham mưu và thực hiện chức năng quản lý nhà nước ở cấp xã, góp phần thực hiện quản trị địa phương hiệu lực, hiệu quả. Hệ thống nhiệm vụ, giải pháp được Đề án thiết kế theo hướng vừa giải quyết yêu cầu cấp bách trước mắt, vừa bảo đảm tính bền vững, lâu dài.

Giải pháp đầu tiên mà Đề án đặt ra là nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy và hành động, gắn với việc tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo và trách nhiệm của các bộ, ngành liên quan, của các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương trong triển khai và tổ chức thực hiện. Đây là điểm xuất phát có ý nghĩa nền tảng, bởi chỉ khi công tác bồi dưỡng được nhìn nhận đúng là khâu đột phá trong việc nâng cao năng lực đội ngũ, các giải pháp tiếp theo mới có thể được thực hiện một cách quyết liệt.

Trên cơ sở đó, Đề án yêu cầu xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, tập huấn cụ thể, sát với từng nhóm đối tượng, nội dung, chương trình. Các địa phương khẩn trương rà soát, đánh giá thực trạng trình độ, năng lực của đội ngũ; tổng hợp nhu cầu, xây dựng và ban hành kế hoạch bồi dưỡng chi tiết cho giai đoạn 2026 - 2031; đồng thời lập danh sách cán bộ, công chức cần bồi dưỡng ngay, đặc biệt là nhóm chịu sự tác động của việc sắp xếp tổ chức bộ máy, để cử đi bồi dưỡng trong thời gian sớm nhất. Đối với các khóa bồi dưỡng kiến thức chuyên môn chuyên ngành kéo dài 03 tháng, Đề án chủ trương xây dựng kế hoạch tổ chức linh hoạt, có thể trong giờ hành chính, ngoài giờ hành chính hoặc buổi tối - để kịp thời trang bị kiến thức mà vẫn duy trì hoạt động của cơ quan. Cách tiếp cận này thể hiện rõ tinh thần thực tiễn, ưu tiên tổ chức bồi dưỡng theo đợt, gắn với từng địa bàn và nhóm nội dung, tạo thuận lợi cho việc bố trí, sắp xếp công việc của cán bộ, công chức cấp xã.

Theo dõi, đánh giá và quản lý chất lượng gắn với sử dụng cán bộ

Một trong những điểm đáng chú ý của Đề án là yêu cầu thực hiện theo dõi, đánh giá, quản lý chất lượng bồi dưỡng một cách bài bản. Việc theo dõi được tổ chức theo các nội dung như số lượng cán bộ, công chức được cử đi, nội dung chương trình, thời gian, kết quả và hiệu quả sau bồi dưỡng. Đặc biệt, 100% cán bộ, công chức cấp xã được cử đi bồi dưỡng theo Đề án phải thực hiện báo cáo kết quả thông qua cập nhật vào Phần mềm đánh giá và quản lý chất lượng bồi dưỡng do Bộ Nội vụ xây dựng và chuyển giao cho các địa phương. Đây là công cụ quan trọng để chuyển từ quản lý hành chính sang quản lý dựa trên dữ liệu, bảo đảm tính minh bạch và khả năng giám sát.

Quan trọng hơn, Đề án không dừng lại ở việc “học xong là xong”, mà yêu cầu các cơ quan quản lý, sử dụng cán bộ đánh giá kết quả, hiệu quả sau bồi dưỡng theo hướng đa chiều, thực hiện ít nhất từ 03 tháng trở lên, gắn với kết quả thực thi công vụ, mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp, năng lực phối hợp liên ngành, kỷ luật, kỷ cương, liêm chính, công vụ. Kết quả đánh giá được sử dụng trong đánh giá, xếp loại hàng năm và làm căn cứ để quy hoạch, bổ nhiệm, luân chuyển hoặc tinh giản biên chế. Cơ chế “đầu vào - quá trình - đầu ra” này tạo ra động lực thực chất, gắn chặt việc bồi dưỡng với hiệu quả công việc và con đường phát triển của mỗi cán bộ, công chức.

Hoàn thiện chương trình, tài liệu và đa dạng hóa phương thức tổ chức

Để bảo đảm chất lượng bồi dưỡng, Đề án đặt yêu cầu khẩn trương hoàn thành việc biên soạn, phê duyệt đầy đủ các bộ chương trình, tài liệu. Nội dung chương trình, tài liệu được thiết kế gọn, súc tích, trọng tâm, không trùng lặp, gắn với bối cảnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin. Đáng lưu ý, đối với chương trình, tài liệu bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ theo các lĩnh vực chuyên môn, Đề án yêu cầu bảo đảm tối thiểu 60% thời lượng dành cho thực hành, thảo luận tình huống, mô phỏng quy trình, thực hành xử lý vụ việc. Đây là định hướng quan trọng nhằm khắc phục tình trạng nặng lý thuyết, gắn bồi dưỡng với năng lực giải quyết công việc thực tế.

Đề án cũng chú trọng tính đặc thù của từng địa bàn: đô thị lớn ưu tiên năng lực quản trị đô thị, cải cách thủ tục; nông thôn ưu tiên tổ chức sản xuất, liên kết chuỗi, quản trị đất đai, xây dựng nông thôn mới; miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số ưu tiên dân vận, hiểu biết văn hóa địa phương, an sinh, giảm nghèo bền vững; biên giới, hải đảo ưu tiên phối hợp quốc phòng - an ninh - dân sinh, ứng phó thiên tai và sinh kế bền vững. Cùng với đó là việc xây dựng các video hướng dẫn nghiệp vụ theo hướng mô phỏng quy trình, tình huống cụ thể và hệ thống học liệu số dùng chung toàn quốc.

Về phương thức, Đề án chủ trương áp dụng linh hoạt, đa dạng các hình thức tổ chức: bồi dưỡng tại chỗ, theo cụm, liên xã; trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp. Đặc biệt, hình thức tổ chức lớp theo cụm xã (liên xã) được chú trọng nhằm giúp cán bộ, công chức các địa phương lân cận trao đổi kinh nghiệm thực tiễn, tiết kiệm chi phí và tăng tính tương tác. Bên cạnh đó, việc hỗ trợ tại chỗ giữa cán bộ, công chức giàu kinh nghiệm và cán bộ, công chức trẻ cũng được khuyến khích như một kênh nâng cao năng lực thiết thực.

Bảo đảm nguồn lực và phân định rõ trách nhiệm thực hiện

Đề án xác định kinh phí thực hiện được bố trí từ nguồn ngân sách nhà nước theo phân cấp ngân sách hiện hành, phù hợp với khả năng cân đối và từ nguồn tài trợ của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo quy định. Ngân sách trung ương được bố trí để hỗ trợ biên soạn chương trình, tài liệu, tổ chức bồi dưỡng kiến thức chuyên môn chuyên ngành, xây dựng video, học liệu số dùng chung và việc đưa giảng viên, báo cáo viên về địa phương; đối với các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách thì ngân sách trung ương bảo đảm. Các địa phương tự cân đối ngân sách, chịu trách nhiệm bố trí kinh phí cho việc xây dựng kế hoạch, tổ chức các khóa bồi dưỡng kỹ năng bổ trợ và hỗ trợ cán bộ, công chức tham gia.

Về tổ chức thực hiện, Đề án phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể. Bộ Nội vụ xây dựng hệ thống học liệu số dùng chung, phần mềm đánh giá và quản lý chất lượng bồi dưỡng, đồng thời theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn và định kỳ sơ kết, tổng kết, báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chủ trì nghiên cứu, ban hành kế hoạch tổng thể, dài hạn và chủ trì các nội dung về kỷ nguyên mới, phương thức sản xuất số, quản trị công hiện đại. Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì biên soạn, tổ chức bồi dưỡng kiến thức chuyên môn chuyên ngành; Bộ Tài chính tổng hợp, cân đối, bố trí kinh phí. Các bộ, cơ quan ngang bộ và chính quyền địa phương các cấp, đến tận Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu, đều được giao những nhiệm vụ cụ thể, trong đó người đứng đầu chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả thực hiện. Sự phân định trách nhiệm rõ ràng cùng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa địa phương với các cơ quan trung ương và cơ sở giáo dục đại học là điều kiện then chốt để các giải pháp đi vào thực chất.

Hệ thống nhiệm vụ, giải pháp được đề ra cho thấy một cách tiếp cận đồng bộ và thực tiễn: từ đổi mới nhận thức, xây dựng kế hoạch sát thực tế, quản lý chất lượng dựa trên dữ liệu và gắn với sử dụng cán bộ, đến hoàn thiện chương trình, tài liệu, đa dạng hóa phương thức tổ chức, bảo đảm nguồn lực và phân định rõ trách nhiệm. Thành công của Đề án phụ thuộc trước hết vào quyết tâm và sự chủ động của từng địa phương, người đứng đầu. Nếu được tổ chức thực hiện nghiêm túc, đây sẽ là tiền đề quan trọng để xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương 02 cấp trong giai đoạn phát triển mới./.

Đức Anh