Bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã - nền tảng nhân lực cho vận hành chính quyền địa phương 02 cấp trong kỷ nguyên mới

Bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã - nền tảng nhân lực cho vận hành chính quyền địa phương 02 cấp trong kỷ nguyên mới

Học viên lớp bồi dưỡng thảo luận, xử lý tình huống giả định đặt ra (Nguồn: https://data.hcma.vn/)

Quan điểm chỉ đạo: gắn bồi dưỡng với thực tiễn và chức trách công vụ

Việc tổ chức lại đơn vị hành chính và chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 02 cấp đã làm thay đổi căn bản vị trí, vai trò của cấp xã. Xã, phường, đặc khu trở thành cấp trực tiếp tổ chức thực hiện nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước, cung ứng dịch vụ công và tiếp xúc thường xuyên với người dân, doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, năng lực thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã trở thành yếu tố quyết định hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cả hệ thống. Quyết định số 700/QĐ-TTg được ban hành nhằm đáp ứng đòi hỏi cấp bách này, với cách tiếp cận coi bồi dưỡng không chỉ là việc trang bị kiến thức, mà còn là khâu đột phá trong việc nâng cao năng lực quản trị địa phương.

Tinh thần xuyên suốt của Đề án là tập trung bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ và các kỹ năng nhằm nâng cao năng lực thực thi công vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, kịp thời đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm mới và hoạt động của mô hình tổ chức bộ máy hai cấp. Bồi dưỡng được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với việc tổ chức triển khai nhiệm vụ của chính quyền cấp xã và với chức trách, nhiệm vụ của từng cán bộ, công chức, thay vì được hiểu như một hoạt động hành chính tách rời.

Đáng chú ý, Đề án nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm duy trì hoạt động liên tục, bình thường của các cơ quan, đơn vị khi cử cán bộ, công chức tham gia bồi dưỡng; đồng thời khuyến khích tinh thần tự học và áp dụng đa dạng, linh hoạt hình thức, thời gian bồi dưỡng phù hợp với đặc thù công việc của cơ sở. Phương châm "thiếu gì học nấy" và “vừa học vừa làm” thể hiện cách tiếp cận thực tiễn, lấy nhu cầu công việc làm xuất phát điểm. Cùng với đó, Đề án chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và lựa chọn ưu tiên trong công tác bồi dưỡng, thực hiện theo dõi, đánh giá hiệu quả sau bồi dưỡng gắn với bố trí, sử dụng cán bộ. Trách nhiệm được phân định rõ: các bộ, ngành chịu trách nhiệm xây dựng chương trình, biên soạn tài liệu và tổ chức bồi dưỡng chuyên môn theo ngành, lĩnh vực; còn địa phương chịu trách nhiệm kịp thời trang bị kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ cho cán bộ, công chức thuộc thẩm quyền quản lý.

Đối tượng và phạm vi: bao quát đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã trên toàn quốc

Đề án xác định đối tượng là cán bộ, công chức đang công tác trong cơ quan của Đảng, của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân ở xã, phường, đặc khu, áp dụng trên phạm vi toàn quốc. Thời gian thực hiện kéo dài từ năm 2026 đến hết năm 2031, được chia thành hai giai đoạn với những trọng tâm khác nhau. Việc xác định rõ và đầy đủ đối tượng, phạm vi như vậy cho thấy tính hệ thống của Đề án: không chỉ tập trung vào nhóm chịu tác động trực tiếp của việc sắp xếp tổ chức bộ máy, mà còn hướng tới chuẩn hóa năng lực của toàn bộ đội ngũ cấp cơ sở.

Mục tiêu: từ trang bị kiến thức nền tảng đến phát triển năng lực

Về mục tiêu chung, Đề án hướng tới tăng cường bồi dưỡng để kịp thời trang bị kiến thức, kỹ năng, chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ, công chức cấp xã theo yêu cầu của vị trí việc làm mới, đồng thời nâng cao năng lực, tính chuyên nghiệp và ý thức trách nhiệm. Đặc biệt, Đề án đặt yêu cầu phát triển những năng lực mang tính nền tảng cho giai đoạn mới như tư duy chiến lược, tư duy dữ liệu, chuyển đổi số, huy động nguồn lực, phối hợp liên ngành và phản ứng chính sách. Đây chính là những phẩm chất gắn liền với đòi hỏi của một nền hành chính hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Các mục tiêu cụ thể được lượng hóa theo lộ trình. Trong giai đoạn 2026 - 2028, Đề án bảo đảm đến hết năm 2028, 100% cán bộ, công chức cấp xã chưa đáp ứng yêu cầu về chuyên môn của vị trí việc làm được cử đi bồi dưỡng kiến thức chuyên môn chuyên ngành; bảo đảm 50% công chức chuyên môn được bồi dưỡng kiến thức chung về quản lý nhà nước đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương 02 cấp; và 100% cán bộ, công chức được bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ theo ngành, lĩnh vực cùng các kỹ năng bổ trợ. Sang giai đoạn 2029 - 2031, trọng tâm chuyển sang bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng lãnh đạo, quản lý và các kỹ năng chuyên sâu; tiếp tục bảo đảm 50% công chức chuyên môn được bồi dưỡng kiến thức chung về quản lý nhà nước và đến hết năm 2031, 100% cán bộ, công chức cấp xã được bổ sung kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ mới. Lộ trình hai bước này phản ánh tư duy “chuẩn hóa trước, nâng cao sau”, bảo đảm vừa giải quyết nhu cầu cấp bách trước mắt, vừa hướng tới phát triển bền vững đội ngũ.

Nội dung bồi dưỡng đảm bảo thiết thực, theo chức danh, đáp ứng yêu cầu kỷ nguyên mới

Nội dung bồi dưỡng được thiết kế theo hai giai đoạn với mức độ chuyên sâu tăng dần. Trong giai đoạn 2026 - 2028, đối với cán bộ, công chức chưa đáp ứng yêu cầu chuyên môn của vị trí việc làm mới, Đề án bố trí bồi dưỡng kiến thức chuyên môn chuyên ngành với thời gian 03 tháng; người được cử đi và có chứng chỉ được xem là đã đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn đối với vị trí việc làm mới. Bên cạnh đó là các chương trình bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng quản lý nhà nước theo chương trình của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh dành cho chức danh lãnh đạo, quản lý; bồi dưỡng kiến thức chung về quản lý nhà nước cho công chức chuyên môn trong thời gian 02 tuần; và các khóa tập huấn ngắn từ 02 đến 05 ngày về những nội dung mới, khó, trọng tâm theo ngành, lĩnh vực như lập quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quản lý dự án đầu tư công, tài chính, đấu thầu, đất đai, trật tự xây dựng, chính sách an sinh xã hội, du lịch cộng đồng, quản trị rủi ro xã hội, kinh tế số nông nghiệp, nông thôn, khiếu nại, tố cáo. Cùng với đó là các kỹ năng bổ trợ phục vụ tham mưu, thực thi công vụ như ra quyết định tại cơ sở, giải quyết thủ tục hành chính, giao tiếp hành chính, xử lý mâu thuẫn, tương tác với người dân và khai thác, sử dụng dữ liệu, công cụ số trong quản lý công việc.

Sang giai đoạn 2029 - 2031, nội dung bồi dưỡng được nâng lên một bước. Đối với cán bộ, công chức lãnh đạo, quản lý, Đề án ưu tiên cập nhật kiến thức về kỷ nguyên mới, về phương thức sản xuất số, tư duy và kỹ năng quản trị công hiện đại, xây dựng chính quyền số và ứng dụng công nghệ thông tin trong lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành. Đối với công chức chuyên môn, ưu tiên các nội dung về kiến thức pháp luật, đạo đức công vụ, văn hóa công sở, liêm chính, kỹ năng số, công nghệ số hỗ trợ hoạt động công vụ, cùng các nội dung phục vụ doanh nghiệp, kinh tế số nông nghiệp, nông thôn, du lịch cộng đồng, quản trị rủi ro xã hội, kỹ năng truyền thông chính sách và phối hợp liên ngành. Việc lựa chọn nội dung như vậy cho thấy Đề án không dừng lại ở chuẩn hóa kiến thức cơ bản mà chủ động hướng đội ngũ cơ sở tới những yêu cầu của bối cảnh chuyển đổi số và quản trị hiện đại.

Một điểm cần lưu ý là, Đề án không thay thế mà bổ sung cho hoạt động đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên: ngoài các nội dung của Đề án, công tác bồi dưỡng đối với công chức cấp xã vẫn được triển khai theo quy định tại Nghị định số 171/2025/NĐ-CP. Cách tiếp cận này bảo đảm tính kế thừa và thống nhất của thể chế về đào tạo, bồi dưỡng công chức.

Có thể khẳng định, Quyết định số 700/QĐ-TTg đã đưa ra một hệ thống quan điểm, mục tiêu và nội dung bồi dưỡng có tính kết nối chặt chẽ, lấy yêu cầu của vị trí việc làm và thực tiễn vận hành chính quyền địa phương 02 cấp làm trọng tâm. Từ phương châm “thiếu gì học nấy”, “vừa học vừa làm” đến định hướng phát triển tư duy dữ liệu, chuyển đổi số và quản trị hiện đại, Đề án thể hiện rõ tinh thần chuẩn bị nguồn nhân lực cấp xã cho kỷ nguyên mới. Hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào quá trình tổ chức thực hiện ở từng địa phương, song với định hướng tương đối toàn diện và lộ trình rõ ràng, Đề án là cơ sở quan trọng để từng bước xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã chuyên nghiệp, trách nhiệm, đáp ứng yêu cầu quản trị địa phương hiệu lực, hiệu quả./.

Hà Thu