Từ khóa: Cán bộ, giảng viên; năng lực số; nhà trường thông minh, hiện đại; Trường Sĩ quan Đặc công.
Abstract: The Fourth Industrial Revolution, the national digital transformation process, and the requirement to build smart and modern military educational institutions are creating new demands for officers and lecturers in military schools. This article clarifies the necessity of enhancing digital competence, analyzes the current situation, and proposes several fundamental solutions to improve the digital capabilities of officers and lecturers at the Special Forces Officer School in the current context.
Keywords: Officers and lecturers; digital competence; smart and modern educational institutions; Special Forces Officer School.
1. Đặt vấn đề
Chuyển đổi số đang trở thành xu thế phát triển tất yếu của giáo dục và đào tạo trên phạm vi toàn cầu. Đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là một trong những nhiệm vụ đột phá nhằm xây dựng Quân đội hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới. Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định: “Đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”, đồng thời “nâng cao trình độ công nghệ thông tin cho cán bộ, chiến sĩ, xây dựng mỗi cán bộ, chiến sĩ là một “chiến sĩ số”, có kỹ năng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ”. Trước yêu cầu đó, đội ngũ cán bộ, giảng viên Trường Sĩ quan Đặc công không chỉ cần vững vàng về phẩm chất chính trị, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm mà còn phải có tư duy số, kỹ năng số và khả năng ứng dụng hiệu quả công nghệ số trong quản lý, giảng dạy, nghiên cứu khoa học và huấn luyện. Vì vậy, nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, giảng viên vừa là yêu cầu cấp thiết trước mắt, vừa là nhiệm vụ chiến lược lâu dài đối với Trường Sĩ quan Đặc công hiện nay.
2. Sự cần thiết nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, giảng viên ở Trường Sĩ quan Đặc công
Nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, giảng viên ở Trường Sĩ quan Đặc công hiện nay không chỉ là yêu cầu trước mắt nhằm thích ứng với xu thế chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo, mà còn là đòi hỏi khách quan xuất phát từ sự phát triển của khoa học, công nghệ quân sự hiện đại, yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và nhiệm vụ xây dựng nhà trường quân đội thông minh, hiện đại. Sự cần thiết đó được thể hiện trên những phương diện cơ bản sau:
Xuất phát từ yêu cầu thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước và Quân đội về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hiện nay, chuyển đổi số đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển đất nước và nâng cao sức mạnh quốc phòng. Các nghị quyết của Đảng, Quân ủy Trung ương đều xác định phát triển nguồn nhân lực số là khâu then chốt trong quá trình chuyển đổi số. Là lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học, đội ngũ cán bộ, giảng viên phải đi đầu trong làm chủ công nghệ số, ứng dụng công nghệ số và lan tỏa văn hóa số trong Nhà trường. Vì vậy, nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, giảng viên là yêu cầu trực tiếp nhằm hiện thực hóa các mục tiêu, nhiệm vụ chuyển đổi số trong Quân đội.
Xuất phát từ yêu cầu xây dựng nhà trường quân đội thông minh, hiện đại. Nhà trường thông minh, hiện đại không chỉ được đặc trưng bởi hạ tầng kỹ thuật hiện đại mà còn được quyết định bởi chất lượng nguồn nhân lực có khả năng khai thác, vận hành và phát triển hệ sinh thái số. Trong quá trình xây dựng nhà trường thông minh, hiện đại, đội ngũ cán bộ, giảng viên giữ vai trò trung tâm, trực tiếp tham gia thiết kế học liệu số, tổ chức dạy học trên môi trường số, khai thác dữ liệu và ứng dụng các công nghệ mới vào giảng dạy, nghiên cứu khoa học. Do đó, năng lực số trở thành một trong những năng lực cốt lõi của đội ngũ cán bộ, giảng viên hiện nay.
Xuất phát từ yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo trong Quân đội. Sự phát triển của công nghệ số đang làm thay đổi phương thức tổ chức dạy học và tiếp cận tri thức. Giảng viên không chỉ truyền thụ kiến thức mà còn là người tổ chức, định hướng và hỗ trợ học viên học tập trên môi trường số. Điều đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ, giảng viên phải có khả năng ứng dụng công nghệ số trong thiết kế bài giảng, quản lý học tập, đánh giá kết quả đào tạo và nghiên cứu khoa học. Nâng cao năng lực số vì thế là điều kiện quan trọng để đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo của Nhà trường.
Xuất phát từ yêu cầu đào tạo cán bộ đặc công đáp ứng yêu cầu tác chiến hiện đại. Sự phát triển của chiến tranh công nghệ cao, chiến tranh điện tử, tác chiến không gian mạng và các phương thức tác chiến mới đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác đào tạo cán bộ đặc công. Điều đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ, giảng viên không chỉ giỏi chuyên môn quân sự mà còn phải làm chủ các công nghệ số, hệ thống mô phỏng, phần mềm chuyên ngành và môi trường huấn luyện hiện đại. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng Đặc công cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
3. Thực trạng nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, giảng viên ở Trường Sĩ quan Đặc công
Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường, sự hướng dẫn của các cơ quan chức năng và nỗ lực của đội ngũ cán bộ, giảng viên, năng lực số của đội ngũ cán bộ, giảng viên ở Trường Sĩ quan Đặc công đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tạo nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi số và xây dựng nhà trường thông minh, hiện đại.
Nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì và đội ngũ cán bộ, giảng viên về vị trí, vai trò của năng lực số trong thực hiện nhiệm vụ giáo dục và đào tạo, nghiên cứu khoa học có sự chuyển biến rõ nét. Nếu trước đây ứng dụng công nghệ thông tin chủ yếu được xem là công cụ hỗ trợ hoạt động chuyên môn thì hiện nay đa số cán bộ, giảng viên đã nhận thức sâu sắc rằng năng lực số là một trong những năng lực nghề nghiệp cốt lõi của nhà giáo quân đội trong thời đại chuyển đổi số. Từ đó, xuất hiện sự thay đổi tích cực trong tư duy, phương pháp làm việc và ý thức tự học tập, tự bồi dưỡng nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ giáo dục và đào tạo trong môi trường số.
Trình độ và khả năng ứng dụng công nghệ số của đội ngũ cán bộ, giảng viên từng bước được nâng lên. Phần lớn cán bộ, giảng viên đã sử dụng thành thạo các phần mềm văn phòng, hệ thống quản lý đào tạo, phương tiện trình chiếu hiện đại và các nền tảng hỗ trợ dạy học trực tuyến. Nhiều giảng viên chủ động xây dựng bài giảng điện tử, số hóa tài liệu học tập, khai thác các nguồn học liệu số phục vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Việc ứng dụng công nghệ số đã góp phần đổi mới phương pháp truyền thụ kiến thức theo hướng tăng cường tính trực quan, tương tác và phát huy tính tích cực, chủ động của người học.
Năng lực khai thác môi trường số phục vụ nghiên cứu khoa học của đội ngũ cán bộ, giảng viên có bước phát triển tích cực. Nhiều cán bộ, giảng viên đã chủ động sử dụng các cơ sở dữ liệu điện tử, thư viện số, phần mềm xử lý dữ liệu và các công cụ hỗ trợ nghiên cứu trong tìm kiếm, phân tích, tổng hợp tài liệu khoa học. Điều đó không chỉ góp phần nâng cao chất lượng các đề tài, bài báo khoa học mà còn từng bước hình thành phương thức nghiên cứu hiện đại, phù hợp với xu thế phát triển của khoa học và công nghệ.
Nhà trường đã quan tâm đầu tư, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, trang thiết bị phục vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học và quản lý giáo dục, tạo điều kiện thuận lợi để đội ngũ cán bộ, giảng viên tiếp cận, ứng dụng và phát triển năng lực số. Việc triển khai các chương trình tập huấn, bồi dưỡng kiến thức công nghệ thông tin, chuyển đổi số và kỹ năng khai thác các nền tảng số đã góp phần nâng cao khả năng thích ứng của đội ngũ cán bộ, giảng viên trước yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo.
Những kết quả đạt được đã góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu khoa học, quản lý giáo dục và từng bước hình thành môi trường làm việc số trong Nhà trường. Đồng thời, tạo tiền đề quan trọng để Trường Sĩ quan Đặc công tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng nhà trường thông minh, hiện đại, đáp ứng yêu cầu đào tạo cán bộ Đặc công trong tình hình mới.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, giảng viên ở Trường Sĩ quan Đặc công vẫn còn những hạn chế nhất định: một bộ phận cán bộ, giảng viên chưa nhận thức đầy đủ về vai trò, ý nghĩa của chuyển đổi số và yêu cầu phát triển năng lực số trong giai đoạn hiện nay; ứng dụng công nghệ số vào đổi mới phương pháp dạy học, nghiên cứu khoa học và quản lý đào tạo ở một số cơ quan, khoa giáo viên chưa thực sự đồng bộ, hiệu quả chưa cao; công tác bồi dưỡng năng lực số cho cán bộ, giảng viên Nhà trường có mặt chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn.
Đây là giải pháp có ý nghĩa nền tảng, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong quá trình nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, giảng viên. Các cấp ủy, tổ chức đảng, chỉ huy, cơ quan chức năng cần tăng cường quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chương trình về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Đảng, Nhà nước, Quân đội; làm cho mọi cán bộ, giảng viên nhận thức rõ năng lực số không chỉ là kỹ năng hỗ trợ mà đã trở thành năng lực nghề nghiệp thiết yếu của nhà giáo quân đội trong thời đại số. Cần gắn trách nhiệm nâng cao năng lực số với trách nhiệm thực hiện chức trách, nhiệm vụ của từng cá nhân; đưa kết quả học tập, bồi dưỡng và ứng dụng công nghệ số vào tiêu chí đánh giá chất lượng cán bộ, giảng viên, bình xét thi đua, khen thưởng hàng năm. Thông qua đó, tạo động lực thúc đẩy mỗi cán bộ, giảng viên chủ động học tập, rèn luyện và nâng cao năng lực số đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Nhà trường cần xây dựng chương trình bồi dưỡng năng lực số theo hướng toàn diện, hệ thống và phù hợp với đặc thù đào tạo cán bộ đặc công. Nội dung bồi dưỡng không chỉ tập trung vào kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin cơ bản mà cần chú trọng các năng lực thiết yếu trong môi trường giáo dục số như: khai thác và quản trị dữ liệu số; thiết kế học liệu số; xây dựng bài giảng điện tử; ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học; sử dụng các nền tảng quản lý học tập; bảo đảm an toàn thông tin và an ninh mạng. Đa dạng hóa các hình thức bồi dưỡng thông qua tập huấn chuyên đề, hội thảo khoa học, sinh hoạt chuyên môn, tự học có hướng dẫn, học tập trực tuyến và trao đổi kinh nghiệm thực tiễn. Kết hợp chặt chẽ giữa bồi dưỡng tập trung với tự bồi dưỡng; giữa trang bị kiến thức với rèn luyện kỹ năng thực hành trên môi trường số, bảo đảm đội ngũ cán bộ, giảng viên có khả năng vận dụng hiệu quả công nghệ số vào thực hiện nhiệm vụ.
Năng lực số chỉ có thể được hình thành và phát triển bền vững thông qua quá trình thường xuyên tiếp cận, khai thác và sử dụng công nghệ số trong thực tiễn công tác. Vì vậy, Nhà trường cần tiếp tục đầu tư, hoàn thiện hạ tầng số, hệ thống dữ liệu số, thư viện số, phòng học thông minh, hệ thống mô phỏng huấn luyện và các nền tảng quản trị giáo dục hiện đại. Đẩy mạnh số hóa các hoạt động quản lý, điều hành, giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học; tạo môi trường làm việc số đồng bộ để đội ngũ cán bộ, giảng viên thường xuyên sử dụng các công cụ, nền tảng số trong thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời, khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ mới như: trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thực tế ảo vào hoạt động giảng dạy, huấn luyện và nghiên cứu khoa học, từng bước hình thành văn hóa số trong Nhà trường.
Trong điều kiện khoa học, công nghệ phát triển nhanh chóng, các chương trình đào tạo, bồi dưỡng chính quy khó có thể đáp ứng đầy đủ yêu cầu cập nhật tri thức mới. Vì vậy, mỗi cán bộ, giảng viên cần xác định tự học tập, tự nghiên cứu và tự nâng cao năng lực số là yêu cầu thường xuyên, lâu dài của quá trình phát triển nghề nghiệp. Mỗi cán bộ, giảng viên cần chủ động xây dựng kế hoạch tự học tập, cập nhật kiến thức mới về công nghệ số, phương pháp dạy học hiện đại và các công cụ hỗ trợ nghiên cứu khoa học; tích cực tham gia các diễn đàn học thuật, cộng đồng học tập số và hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ. Phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo, mạnh dạn thử nghiệm các phương pháp giảng dạy mới, các giải pháp công nghệ mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học.
Đây là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm quá trình nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, giảng viên được tiến hành thường xuyên, thực chất và hiệu quả. Trường Sĩ quan Đặc công cần xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá năng lực số phù hợp với yêu cầu xây dựng nhà trường thông minh, hiện đại và đặc điểm hoạt động của từng đối tượng cán bộ, giảng viên. Nội dung đánh giá cần tập trung vào khả năng ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giảng dạy, nghiên cứu khoa học và thực hiện nhiệm vụ chuyên môn. Cần gắn kết quả phát triển năng lực số với công tác đánh giá, phân loại, thi đua, khen thưởng, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ. Có cơ chế khuyến khích, động viên kịp thời các tập thể, cá nhân tích cực nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số, đổi mới sáng tạo và tham gia hiệu quả các hoạt động chuyển đổi số của Nhà trường. Qua đó, tạo động lực để đội ngũ cán bộ, giảng viên không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao năng lực số, đáp ứng yêu cầu xây dựng Trường Sĩ quan Đặc công thông minh, hiện đại.
4. Kết luận
Nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, giảng viên ở Trường Sĩ quan Đặc công là yêu cầu tất yếu nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, đổi mới giáo dục, đào tạo và xây dựng nhà trường quân đội thông minh, hiện đại. Đây vừa là điều kiện quan trọng nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu khoa học, vừa là yếu tố trực tiếp góp phần đào tạo nguồn nhân lực quân sự chất lượng cao trong tình hình mới. Để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này, cần tiến hành đồng bộ các giải pháp về nâng cao nhận thức, đổi mới hoạt động bồi dưỡng, xây dựng môi trường số, phát huy vai trò tự học tập của đội ngũ cán bộ, giảng viên và hoàn thiện cơ chế đánh giá, tạo động lực phát triển năng lực số. Qua đó, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên có năng lực số đáp ứng yêu cầu xây dựng Trường Sĩ quan Đặc công thông minh, hiện đại./.
------------------------------------------
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Chính trị, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
2. Bộ Tổng Tham mưu, Kế hoạch số 588/KH-TM ngày 04/3/2022 về Chuyển đổi số lĩnh vực giáo dục và đào tạo trong các nhà trường Quân đội giai đoạn 2022-2025, định hướng đến năm 2030.
3. Lê Văn Cường, Nâng cao năng lực số của đội ngũ giảng viên các nhà trường Quân đội hiện nay, Tạp chí Quốc phòng toàn dân điện tử, ngày 11/5/2026.
4. Đảng bộ Quân đội, Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 - 2030 ngày 02/10/2025.
5. Quân ủy Trung ương, Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW ngày 29/1/2025 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quân đội.
Trung tá Bùi Hương Thơm - Trường Sĩ quan Đặc công
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
