Tinh gọn bộ máy, rõ trách nhiệm - nền tảng của đổi mới
Phát biểu tham luận tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp, đồng chí Nguyễn Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh kết quả nổi bật sau một năm vận hành mô hình mới là việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, đồng thời làm rõ chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan.
Thành phố đã thực hiện đồng bộ việc sắp xếp đơn vị hành chính, kiện toàn tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền, đào tạo đội ngũ cán bộ và chuyển đổi số, qua đó bảo đảm hoạt động của hệ thống chính quyền cơ bản thông suốt. Thành phố đã kết thúc hoạt động của 30 đơn vị hành chính cấp huyện, sắp xếp 526 đơn vị hành chính cấp xã còn 126 xã, phường; đồng thời phân cấp 1.070 trong tổng số 1.311 nhiệm vụ được Trung ương giao cho cấp xã thực hiện và chuẩn hóa toàn bộ quy trình.
Việc chuyển từ mô hình ba cấp sang hai cấp không chỉ là thay đổi về mặt cơ học mà còn kéo theo sự điều chỉnh đồng bộ về phân cấp, phân quyền, ủy quyền. Nhờ đó, nhiều công việc trước đây phải qua nhiều khâu trung gian nay đã được xử lý trực tiếp, rút ngắn thời gian, giảm chi phí hành chính và nâng cao tính linh hoạt trong điều hành.
Thực tiễn tại Hà Nội cho thấy, khi quyền hạn được phân định rõ ràng, trách nhiệm được cá thể hóa, thì vai trò của người đứng đầu được phát huy mạnh mẽ hơn. Đây chính là yếu tố có ý nghĩa quyết định trong việc bảo đảm mô hình mới vận hành thông suốt, hiệu quả.
Chuyển đổi số - “đòn bẩy” thay đổi phương thức quản trị
Một điểm nhấn quan trọng trong quá trình vận hành mô hình chính quyền hai cấp tại Hà Nội là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, điều hành.
Thành phố đã triển khai đồng bộ nhiều nền tảng số phục vụ điều hành như không gian làm việc số, hệ thống giám sát nhiệm vụ, các cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Các hệ thống này cho phép người đứng đầu theo dõi tiến độ công việc theo thời gian thực, từ đó nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả thực thi công vụ. Đáng chú ý, Hà Nội đã đạt được nhiều kết quả cụ thể: Đã số hóa trên 24 triệu trang tài liệu ở cấp xã; hoàn thiện hơn 9,3 triệu hồ sơ sức khỏe điện tử, đạt khoảng 99% dân số; số hóa trên 3,2 triệu thửa đất; cập nhật dữ liệu hơn 543 nghìn tài sản công; định danh 100% học sinh; cập nhật dữ liệu của trên 98% hồ sơ đảng viên và hơn 128 nghìn hồ sơ cán bộ, công chức, viên chức.
Đặc biệt, việc triển khai đánh giá cán bộ theo phương pháp OKR/KPI dựa trên dữ liệu đã đánh dấu bước chuyển quan trọng từ quản lý theo cảm tính sang quản trị dựa trên kết quả. Đây không chỉ là ứng dụng công nghệ đơn thuần mà là sự thay đổi căn bản trong phương thức lãnh đạo - từ “dựa vào báo cáo” sang “dựa vào dữ liệu”, từ bị động sang chủ động dự báo và điều hành.
Lấy người dân làm trung tâm - thước đo của hiệu quả cải cách
Một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá thành công của mô hình chính quyền mới là mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp. Hà Nội đã xác định rõ: mục tiêu cuối cùng của cải cách tổ chức bộ máy không chỉ là tinh gọn mà là xây dựng chính quyền phục vụ, kiến tạo phát triển.
Kết quả khảo sát độc lập cho thấy tỷ lệ người dân “hài lòng” và “rất hài lòng” với mô hình mới đạt tới 98,95% . Đây là con số có ý nghĩa đặc biệt, phản ánh niềm tin xã hội được củng cố khi bộ máy vận hành minh bạch hơn, hiệu quả hơn và gần dân hơn.
Bên cạnh đó, nhiều vấn đề tồn tại kéo dài đã từng bước được tháo gỡ, nhất là trong các lĩnh vực, như: Giải phóng mặt bằng; Giảm ùn tắc giao thông; Khắc phục tình trạng úng ngập; Cải thiện trật tự đô thị; Giảm ô nhiễm môi trường; Bảo đảm an toàn thực phẩm.
Những kết quả này cho thấy mô hình tổ chức bộ máy không chỉ tác động đến hoạt động nội bộ của chính quyền mà còn có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.
Gắn cải cách tổ chức với phát triển kinh tế - xã hội
Một điểm đáng chú ý là quá trình đổi mới tổ chức bộ máy tại Hà Nội không tách rời mà gắn chặt với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Thực tiễn cho thấy cải cách hành chính đã trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, kinh tế Thủ đô tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực: GRDP quý I tăng 7,87%; GRDP quý II ước tăng 8,5%; Thu ngân sách đạt khoảng 410 nghìn tỷ đồng; Thu hút FDI đạt khoảng 3,2 tỷ USD; Giải ngân đầu tư công đạt kết quả khả quan. Cùng với đó, nhiều dự án quy mô lớn đã được triển khai, bao gồm các tuyến đường sắt đô thị, các dự án hạ tầng giao thông, khu đô thị đa chức năng và các công trình trọng điểm khác. Những con số này khẳng định rằng cải cách tổ chức bộ máy không chỉ là yêu cầu về quản trị mà còn là một “đòn bẩy” quan trọng để thúc đẩy phát triển.
Bài học kinh nghiệm và một số kiến nghị
Từ quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hà Nội đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm có giá trị:
Thứ nhất, đổi mới tổ chức bộ máy phải đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng; trong đó vai trò của người đứng đầu mang tính quyết định.
Thứ hai, không thể chỉ dừng ở việc sắp xếp tổ chức mà cần đồng bộ với đổi mới thể chế, phân cấp, phân quyền và cơ chế kiểm soát quyền lực.
Thứ ba, chuyển đổi số phải được nhìn nhận như một cuộc đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị, chứ không chỉ là ứng dụng công nghệ.
Thứ tư, yếu tố con người - đội ngũ cán bộ - vẫn là then chốt. Mô hình mới đòi hỏi cán bộ phải có tư duy đổi mới, năng lực quản trị hiện đại và tinh thần trách nhiệm cao.
Bên cạnh những kết quả tích cực, Hà Nội cũng thẳng thắn nhìn nhận một số hạn chế cần tiếp tục khắc phục: Hệ thống thể chế chưa thực sự đồng bộ; Cơ chế phân cấp, phân quyền chưa gắn chặt với phân bổ nguồn lực; Năng lực thực thi ở cơ sở còn có mặt hạn chế; Hệ sinh thái dữ liệu số cần tiếp tục hoàn thiện.
“Từ thực tiễn Thủ đô, chúng tôi đề nghị Trung ương tiếp tục quan tâm hoàn thiện thể chế về tổ chức chính quyền địa phương, phân cấp, phân quyền; có cơ chế phù hợp đối với các đô thị đặc biệt; hoàn thiện chính sách về biên chế, nguồn lực, dữ liệu số và đội ngũ cán bộ để mô hình mới vận hành ổn định, bền vững hơn. Với trách nhiệm của Thủ đô, Hà Nội xác định sẽ tiếp tục là địa phương tiên phong trong đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, đổi mới quản trị chính quyền và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân. Hà Nội không chỉ thực hiện mô hình mới cho riêng mình, mà còn có trách nhiệm cung cấp thực tiễn, mô hình, kinh nghiệm để Trung ương tiếp tục hoàn thiện lý luận, thể chế và phương thức tổ chức hệ thống chính trị trong giai đoạn mới. 134 Thành phố cam kết tiếp tục xây dựng một hệ thống chính trị tinh gọn, chuyên nghiệp, hiện đại; một chính quyền kiến tạo phát triển, gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân; góp phần cùng cả nước thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới”, đồng chí Trần Đức Thắng nhấn mạnh.
Minh Huệ
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
