Phiên họp thẩm tra dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng đã cơ bản thống nhất nhiều nội dung quan trọng

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. Ảnh: QH

Trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Pháp lệnh, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà nhấn mạnh, việc xây dựng dự án Pháp lệnh lần này nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng theo Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ XIV, Nghị quyết số 42-NQ/TW, Chỉ thị số 14- NQ/TW, Thông báo kết luận số 46 -TB/VPTW của Văn phòng Trung ương Đảng và triển khai kết luận của đồng chí Tổng Bí thư liên quan đến chính sách ưu đãi người có công. Đồng thời, đây là dịp để tổng kết 5 năm thực hiện Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng năm 2020, kịp thời sửa đổi các quy định không còn phù hợp với cơ cấu tổ chức Chính phủ và mô hình chính quyền địa phương hiện nay, cũng như tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà cho biết, dự án Pháp lệnh lấy người có công làm trung tâm, bảo đảm người có công được thụ hưởng đầy đủ, kịp thời các chế độ ưu đãi của Nhà nước; không để người có công bị thiệt thòi do vướng mắc về thủ tục hành chính.

Dự thảo Pháp lệnh giữ nguyên phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Pháp lệnh hiện hành. Quá trình xây dựng dự án Pháp lệnh đã được rút ngắn thời gian theo chỉ đạo của lãnh đạo Đảng và Nhà nước bảo đảm hoàn thành trước ngày 27/7/2026.

Dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, hoàn thiện 3 nội dung chính gồm: Việc Công nhận liệt sĩ trong trường hợp thương binh chết do vết thương tái phát; Bổ sung đối tượng điều dưỡng hằng năm; Điều kiện, tiêu chuẩn công nhận liệt sĩ, thương binh quy định tại điểm e, g, h khoản 1 Điều 14 và Điều 23 của Pháp lệnh. Ngoài ra, dự thảo Pháp lệnh bổ sung khái niệm “người có công với cách mạng”; bổ sung mở rộng một số đối tượng hưởng chế độ người có công. Bên cạnh đó, dự thảo Pháp lệnh không quy định thủ tục hành chính, các nội dung này được giao Chính phủ quy định chi tiết.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Trần Thị Thanh Lam trình bày tóm tắt thẩm tra dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. Ảnh: QH.

Trình bày tóm tắt thẩm tra dự án Pháp lệnh, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Trần Thị Thanh Lam cho biết, vừa qua Tổ thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội đã khảo sát thực tế tại 02 địa phương (Tây Ninh và Thanh Hóa), phối hợp với Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội rà soát ý kiến của cử tri trong quá trình thực hiện Pháp lệnh ưu đãi người có công, tổ chức họp các chuyên gia về nội dung này.

Về Hồ sơ dự án Pháp lệnh, Tổ thẩm tra nhận thấy đã cơ bản bảo đảm đủ các tài liệu theo quy định Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Dự thảo Pháp lệnh đã bám sát các chủ trương, đường lối của Đảng về ưu đãi người có công với cách mạng; phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính; ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đổi mới công tác xây dựng pháp luật.

Dự thảo Pháp lệnh đã bảo đảm phù hợp với Hiến pháp; cơ bản bảo đảm đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật. Tuy nhiên đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, rà soát kỹ, làm rõ sự thống nhất giữa Pháp lệnh và một số văn bản khác. Đồng thời tiếp tục rà soát, bổ sung đánh giá để đảm bảo nội dung dự thảo Pháp lệnh không trái với các điều ước quốc tế có liên quan (nếu có). 

Tổ thẩm tra đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục làm rõ sự cần thiết của việc bổ sung khái niệm “người có công với cách mạng”; trường hợp thật sự cần thiết thì báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định. Đề nghị thông tin đầy đủ dự kiến nguồn tài chính thực hiện các chính sách sửa đổi tại dự án Pháp lệnh và các chính sách quy định tại các văn bản thuộc thẩm quyền của Chính phủ để Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định; bổ sung số liệu, làm rõ số lượng thủ tục hành chính đã cắt giảm.

Tại Phiên họp, các đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến nhằm hoàn thiện dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh phát biểu kết luận. Ảnh: QH

Phát biểu kết luận Phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh đánh giá cao sự chủ động, trách nhiệm của cơ quan soạn thảo trong việc hoàn thiện Hồ sơ dự án Pháp lệnh. Đồng thời nhấn mạnh, việc sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng phải bám sát chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đặc biệt là chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư; đồng thời tiếp tục rà soát, tiếp thu đầy đủ các ý kiến của các cơ quan, đại biểu để hoàn thiện dự thảo. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh, nội dung khó nhất trong quá trình sửa đổi là bảo đảm sự công bằng, hợp lý giữa các nhóm đối tượng thụ hưởng chính sách, tránh tạo tâm lý so sánh trong xã hội. Việc mở rộng đối tượng là cần thiết, song phải quán triệt nguyên tắc: "Đúng người, đúng đối tượng, không bỏ sót người có công và kiên quyết ngăn ngừa trục lợi chính sách".

Về tổ chức thực hiện, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đề nghị cân nhắc kỹ quy định về áp dụng hồi tố. Trên tinh thần những trường hợp đã có căn cứ rõ ràng thì tạo điều kiện tối đa áp dụng hồi tố phù hợp.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh, Phiên họp đã cơ bản thống nhất nhiều nội dung quan trọng, đề nghị Tổ thẩm tra của Ủy ban và cơ quan soạn thảo của Chính phủ tiếp tục phối hợp chặt chẽ để rà soát, hoàn thiện dự thảo Pháp lệnh. Đồng thời trên cơ sở ý kiến các đại biểu tại Phiên họp, đề nghị cơ quan soạn thảo khẩn trương hoàn thiện báo cáo tiếp thu, giải trình để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét cho ý kiến tại Phiên họp thứ 4 vào tháng 7/2026.

* Trước đó, ngày 01/7/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 172/NQ-CP quyết nghị thông qua dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng số 02/2020/UBTVQH14 theo báo cáo, đề xuất của Bộ Nội vụ tại Tờ trình số 6524/TTr-BNV ngày 24/6/2026, Báo cáo số 6307/BC-BNV ngày 21/6/2026 và Báo cáo số 6727/BC-BNV ngày 29/6/2026.

Chính phủ giao Bộ Nội vụ tiếp tục, rà soát, hoàn thiện nội dung dự thảo Pháp lệnh, Tờ trình của Chính phủ và các tài liệu có liên quan. 

Trên cơ sở đó, giao Bộ trưởng Bộ Nội vụ thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, thay mặt Chính phủ ký Tờ trình, báo cáo, tài liệu gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội; chủ động báo cáo, giải trình với Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội theo quy định; bảo đảm chất lượng và tiến độ theo yêu cầu./.

Đức Văn