Đặc điểm kinh tế - kỹ thuật dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài: nền tảng để quản lý giá minh bạch, bảo vệ quyền lợi người lao động

Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài. (Ảnh nguồn: https://hr.com.vn/outsourcing/tuyen-dung-lao-dong/lao-dong-xuat-khau)

Cơ sở pháp lý và bối cảnh ban hành

Thông tư số 04/2026/TT-BNV được ban hành trên cơ sở Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng số 69/2020/QH14; Luật Giá số 16/2023/QH15; Nghị định số 85/2024/NĐ-CP ngày 10/7/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Giá; Nghị định số 25/2025/NĐ-CP ngày 21/02/2025 quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Nội vụ. Thông tư được xây dựng theo đề nghị của Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước và do Bộ trưởng Bộ Nội vụ ký ban hành.

Việc ban hành văn bản này gắn liền với yêu cầu triển khai Luật Giá năm 2023. Theo quy định của pháp luật về giá, một số dịch vụ có ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của người dân thuộc diện do Nhà nước định giá; và để thực hiện định giá, cơ quan có thẩm quyền cần xác định rõ đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của dịch vụ làm căn cứ. Đối với dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài và dịch vụ môi giới, đây chính là bước chuẩn hóa nền tảng kỹ thuật để bảo đảm việc quản lý giá được thống nhất, khách quan và có căn cứ.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Điều 1 của Thông tư xác định rõ phạm vi điều chỉnh: quy định đặc điểm kinh tế - kỹ thuật đối với dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, dịch vụ môi giới theo hợp đồng môi giới đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài do Nhà nước định giá tối đa theo quy định tại khoản 2 Điều 28 Nghị định số 85/2024/NĐ-CP.

Điểm cần lưu ý là Thông tư không ấn định mức giá cụ thể, mà quy định đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của các dịch vụ, tức là những dấu hiệu nhận diện, tính chất và cách xác định đơn vị tính của từng loại dịch vụ. Đây là căn cứ để cơ quan có thẩm quyền tiến hành định giá tối đa theo pháp luật về giá. Việc phân định rạch ròi giữa “đặc điểm kinh tế - kỹ thuật” và “mức giá” bảo đảm tính chặt chẽ về mặt pháp lý và tạo cơ sở minh bạch cho toàn bộ quy trình quản lý giá về sau.

Về đối tượng áp dụng, Thông tư áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam và cá nhân có liên quan đến hoạt động dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài. Phạm vi đối tượng này bao quát các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng dịch vụ, từ doanh nghiệp dịch vụ đến các tổ chức, cá nhân trung gian, bảo đảm quy định được thực hiện đồng bộ.

Đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài

Theo khoản 1 Điều 2, đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài do Nhà nước định giá tối đa được quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư. Phụ lục I phân loại dịch vụ theo 11 nhóm gắn với các thị trường lao động, bao gồm: thị trường Nhật Bản; thị trường Đài Loan (Trung Quốc); thị trường Hàn Quốc; thị trường Tây Á, Trung Á, Châu Phi; thị trường Châu Âu; thị trường Châu Đại Dương; thị trường Châu Mỹ; thị trường Trung Quốc, Ma Cao (Trung Quốc); thị trường Đông Nam Á; dịch vụ đưa người lao động đi làm việc trên biển quốc tế; và các thị trường khác.

Điểm chung của các nhóm dịch vụ này là đặc điểm cơ bản được xác định một cách thống nhất: dịch vụ đưa người lao động đi làm việc theo các ngành, nghề, công việc cụ thể theo hợp đồng cung ứng lao động đã được Bộ Nội vụ chấp thuận, tính trên một lượt/một lao động/một hợp đồng đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đã được ký kết. Cách xác định đơn vị tính này bảo đảm tính rõ ràng, cụ thể, thuận lợi cho việc áp dụng và kiểm soát trên thực tế. Việc phân loại theo từng thị trường cũng phản ánh đặc thù khác nhau giữa các khu vực tiếp nhận lao động, tạo cơ sở cho việc định giá phù hợp với từng địa bàn.

Đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của dịch vụ môi giới theo hợp đồng môi giới

Theo khoản 2 Điều 2, đặc điểm kinh tế - kỹ thuật đối với dịch vụ môi giới theo hợp đồng môi giới đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài do Nhà nước định giá tối đa được quy định tại Phụ lục II. Tương ứng với Phụ lục I, Phụ lục II cũng phân loại dịch vụ môi giới theo 11 nhóm thị trường.

Đặc điểm cơ bản của dịch vụ môi giới được xác định là dịch vụ theo văn bản thỏa thuận giữa doanh nghiệp dịch vụ với tổ chức, cá nhân trung gian về việc giới thiệu bên nước ngoài tiếp nhận lao động Việt Nam để giao kết hợp đồng cung ứng lao động theo quy định của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, và được tính theo số lượng người lao động trên mỗi hợp đồng cung ứng lao động. So với dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, dịch vụ môi giới có bản chất là hoạt động trung gian, kết nối doanh nghiệp dịch vụ với đối tác nước ngoài, và vì vậy có cách xác định đơn vị tính riêng phù hợp với đặc thù của loại hình này.

Việc chuẩn hóa đặc điểm kinh tế - kỹ thuật cho cả hai loại dịch vụ nêu trên giúp bảo đảm sự nhất quán trong quản lý, đồng thời tạo điều kiện để người lao động, doanh nghiệp và cơ quan quản lý có cùng một khung nhận diện chung về dịch vụ.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện

Theo Điều 3, Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 15/5/2026. Chánh Văn phòng Bộ, Thủ trưởng các đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ Nội vụ, cùng các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành. Thông tư cũng quy định rõ, trong quá trình triển khai thực hiện, nếu có vướng mắc, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân kịp thời phản ánh về Bộ Nội vụ để tổng hợp, xem xét, giải quyết. Cơ chế tiếp nhận phản ánh này thể hiện tinh thần cầu thị, bảo đảm văn bản được vận hành thông suốt và kịp thời điều chỉnh khi phát sinh bất cập.

Vai trò của Bộ Nội vụ trong quản lý hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài

Thông tư số 04/2026/TT-BNV thể hiện rõ vai trò của Bộ Nội vụ với tư cách là cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài. Trước hết, Bộ Nội vụ là cơ quan có thẩm quyền ban hành Thông tư, thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo Nghị định số 25/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Cục Quản lý lao động ngoài nước, đơn vị trực thuộc Bộ giữ vai trò tham mưu, đề xuất xây dựng văn bản, thể hiện năng lực chuyên môn trong quản lý lĩnh vực này.

Đáng chú ý, đặc điểm cơ bản của các dịch vụ tại Phụ lục I đều gắn với điều kiện hợp đồng cung ứng lao động “đã được Bộ Nội vụ chấp thuận”. Quy định này cho thấy Bộ Nội vụ không chỉ ban hành khung pháp lý mà còn trực tiếp thực hiện chức năng quản lý, chấp thuận hợp đồng cung ứng lao động, một khâu then chốt bảo đảm hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài diễn ra đúng pháp luật, an toàn và có kiểm soát.

Bên cạnh đó, việc chuẩn hóa đặc điểm kinh tế - kỹ thuật làm căn cứ định giá tối đa là một bước cụ thể hóa vai trò của Bộ Nội vụ trong bảo vệ quyền lợi người lao động. Khi giá dịch vụ được quản lý minh bạch, có căn cứ và trần giá rõ ràng, người lao động được bảo vệ tốt hơn trước nguy cơ bị thu phí bất hợp lý, đồng thời môi trường hoạt động của các doanh nghiệp dịch vụ chân chính cũng được lành mạnh hóa. Đây là sự kết nối chặt chẽ giữa công tác quản lý nhà nước về lao động với mục tiêu bảo đảm an sinh và quyền lợi chính đáng của công dân.

Thông tư số 04/2026/TT-BNV là một văn bản mang tính kỹ thuật nhưng có ý nghĩa thiết thực, đặt nền tảng cho việc Nhà nước định giá tối đa đối với dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài và dịch vụ môi giới. Thông qua việc phân loại rõ ràng theo từng thị trường và chuẩn hóa cách xác định đơn vị tính, Thông tư góp phần bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong quản lý giá. Với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực này, Bộ Nội vụ tiếp tục khẳng định trách nhiệm trong việc hoàn thiện thể chế, bảo vệ quyền lợi người lao động và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài./.

Minh Thu