Ưu tiên nguồn lực phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 357/TB-VPCP truyền đạt kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại Hội nghị thúc đẩy triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 (giai đoạn I: 2026-2030).

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu tập trung phát triển sinh kế bền vững, từng bước nâng cao chất lượng đời sống đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (Ảnh minh họa).

Theo Thông báo, sau 5 năm triển khai ba Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025, nhiều kết quả quan trọng đã được ghi nhận, tạo chuyển biến rõ nét tại khu vực nông thôn, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Hệ thống kết cấu hạ tầng tiếp tục được đầu tư hoàn thiện; các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, sinh kế, tạo việc làm được triển khai hiệu quả; đời sống vật chất, tinh thần của người dân từng bước được nâng cao.

Đối với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, có 4 trong số 7 chỉ tiêu vượt mục tiêu đề ra, 3 chỉ tiêu cơ bản hoàn thành. Cả nước đã phát triển khoảng 25.000 sản phẩm OCOP, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm đặc trưng của các địa phương và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.

Trong khi đó, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững có 2 trong số 5 chỉ tiêu vượt kế hoạch, 2 chỉ tiêu đạt mục tiêu. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều đến cuối năm 2025 giảm còn 2,95%, trở thành một trong những kết quả nổi bật trong công tác giảm nghèo của cả nước.

Đối với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, có 6 trong số 9 chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch. Nhiều chính sách hỗ trợ về nhà ở, đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt, giáo dục và y tế đã phát huy hiệu quả, góp phần cải thiện điều kiện sống của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng chỉ rõ một số tồn tại, hạn chế trong quá trình thực hiện các chương trình thời gian qua. Trong đó, nội dung, địa bàn và đối tượng hỗ trợ của các chương trình còn có sự giao thoa, dẫn đến nguy cơ phân tán nguồn lực; việc triển khai, cụ thể hóa chính sách ở một số địa phương còn chậm; năng lực tổ chức thực hiện tại cơ sở chưa đồng đều. Bên cạnh đó, công tác xác định nhu cầu, lựa chọn danh mục dự án ưu tiên, giải phóng mặt bằng, lựa chọn nhà thầu và quản lý vật liệu xây dựng tại một số địa phương vẫn còn bất cập.

Đáng chú ý, Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi vẫn còn 3 chỉ tiêu chưa hoàn thành, liên quan đến cải thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; giảm số xã, thôn đặc biệt khó khăn và công tác định canh, định cư. Đây là những nhiệm vụ cần tiếp tục được ưu tiên nguồn lực trong giai đoạn tới.

Nhấn mạnh ý nghĩa của Chương trình giai đoạn 2026-2030, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho rằng việc triển khai hiệu quả chương trình sẽ góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, miền núi, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, đặc biệt là hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số. Thực tiễn cho thấy, những địa phương có sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền thường đạt kết quả cao hơn trong quá trình triển khai.

Để bảo đảm chương trình được thực hiện hiệu quả, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Dân tộc và Tôn giáo chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan tập trung hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn trong triển khai các nội dung thuộc hợp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; bảo đảm chính sách đến đúng địa bàn, đúng đối tượng và đúng nhu cầu cấp thiết của người dân.

Trong đó, cần chú trọng các nhiệm vụ phát triển sinh kế bền vững, ổn định đời sống, giảm nghèo đa chiều; nâng cao năng lực cộng đồng; bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc; đồng thời gắn phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, khu vực biên giới và hải đảo.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố khẩn trương phân bổ chi tiết kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 và kế hoạch vốn ngân sách năm 2026, bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải. Đặc biệt, cần tập trung giải quyết các nhu cầu thiết yếu của người dân như đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt, điện, y tế và giáo dục; ưu tiên tối đa nguồn lực cho các địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo cùng các công trình hạ tầng cấp thiết.

Cùng với đó, các địa phương cần đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn ngân sách trung ương năm 2025 được kéo dài sang năm 2026; tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá định kỳ, bảo đảm việc sử dụng nguồn lực công khai, minh bạch, đúng mục tiêu, đúng đối tượng. Kết quả đầu ra, tiến độ thực hiện, tỷ lệ giải ngân và mức độ cải thiện đời sống người dân sẽ là những tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả triển khai chương trình trong thời gian tới./.

Hưng Cảnh