Ứng dụng công nghệ thông tin trong phát triển kinh tế - xã hội bảo đảm an ninh chính trị vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Tiếp tục có cơ chế, chính sách ưu đãi cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được tiếp cận công nghệ, chuyển đổi số.

Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã nhận thức sâu sắc vai trò của chuyển đổi số trong việc thu hẹp khoảng cách phát triển, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm an ninh chính trị tại địa bàn chiến lược này. Giai đoạn II của Chương trình, với thiết kế tinh gọn và định hướng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong quản lý, giám sát và truyền thông, đang mở ra cơ hội đột phá để công nghệ số thực sự trở thành "cây cầu" kết nối vùng đồng bào dân tộc thiểu số với sự phát triển chung của cả nước.

Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi chiếm gần 3/4 diện tích cả nước, là địa bàn sinh sống của 53 dân tộc thiểu số với trên 14 triệu người. Đây cũng là khu vực có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và bảo vệ môi trường sinh thái. Tuy nhiên, như Báo cáo của Chính phủ đã thẳng thắn chỉ ra, đây cũng là nơi "điều kiện cơ sở hạ tầng khó khăn nhất, chất lượng nhân lực thấp nhất, kinh tế - xã hội chậm phát triển nhất, tiếp cận dịch vụ khó khăn nhất và tỷ lệ hộ nghèo cao nhất". Trong bối cảnh đó, ứng dụng công nghệ thông tin không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa chính trị - xã hội sâu sắc, giúp người dân tiếp cận thông tin chính thống, ngăn chặn sự xâm nhập của các luận điệu xuyên tạc, thông tin sai lệch - những yếu tố có thể đe dọa đến ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội tại khu vực này.

Giai đoạn I (2021-2025) của Chương trình đã đặt nền móng quan trọng cho chuyển đổi số tại vùng dân tộc thiểu số thông qua đầu tư hạ tầng viễn thông, phủ sóng điện thoại di động và internet đến các thôn, bản vùng sâu, vùng xa. Tổng vốn ngân sách trung ương đã giao thực hiện Chương trình đạt 89.731,414 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư đạt 49.163,505 tỷ đồng (đạt 98,3% kế hoạch) - nguồn lực đáng kể được dành cho phát triển hạ tầng, bao gồm hạ tầng thông tin. Kết quả giải ngân vốn đầu tư giai đoạn 2022-2024 đạt 29.977,455 tỷ đồng (đạt 85,6%), cho thấy cam kết mạnh mẽ trong việc đưa nguồn lực đến đúng địa bàn. Song song với đầu tư hạ tầng cứng, Chương trình cũng đã chú trọng phát triển hạ tầng mềm thông qua hỗ trợ đào tạo nghề cho 238.958 lao động là người dân tộc thiểu số, tổ chức 4.752 lớp xóa mù chữ cho 95.033 người dân - những bước đi nền tảng để đồng bào có thể tiếp cận và làm chủ công nghệ thông tin trong cuộc sống hàng ngày cũng như trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Giai đoạn II (2026-2030), Chương trình được thiết kế lại với 05 nội dung thành phần, trong đó Nội dung thành phần số 5 về công tác truyền thông, tuyên truyền, kiểm tra giám sát và chế độ thông tin báo cáo sẽ là trụ cột cho ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và bảo đảm an ninh chính trị. Với tổng mức vốn dự kiến 158.314 tỷ đồng, tăng khoảng 15% so với giai đoạn I, cùng cơ chế phân cấp triệt để cho địa phương, mỗi tỉnh sẽ chủ động đầu tư hạ tầng số phù hợp với điều kiện của mình. Đặc biệt, việc cắt giảm đến gần 70% đầu mối nội dung Chương trình sẽ giúp nguồn lực được tập trung hơn, tránh dàn trải, trong đó ưu tiên cho các giải pháp công nghệ thiết thực như hệ thống cảnh báo thiên tai sớm qua điện thoại di động, nền tảng thương mại điện tử cho nông sản vùng cao, ứng dụng y tế từ xa cho đồng bào vùng sâu và các kênh thông tin đa ngữ bằng tiếng dân tộc thiểu số./.

Hữu Bắc