Bồi dưỡng kiến thức dân tộc, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Bồi dưỡng kiến thức dân tộc - yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn mới

Trong bối cảnh đất nước tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số, yêu cầu về chất lượng nguồn nhân lực ngày càng trở nên cấp thiết. Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đây vừa là cơ hội, vừa là thách thức khi chất lượng lao động còn thấp, tỷ lệ lao động qua đào tạo chưa cao, nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề và năng lực quản lý còn thiếu.

Bên cạnh những hạn chế về trình độ chuyên môn, thực tiễn cho thấy một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức làm việc tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về đặc điểm văn hóa, phong tục, tập quán, ngôn ngữ cũng như đời sống xã hội của từng cộng đồng dân tộc. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tham mưu, tổ chức thực hiện chính sách, công tác tuyên truyền, vận động quần chúng và giải quyết các vấn đề phát sinh ở cơ sở.

Do đó, bồi dưỡng kiến thức dân tộc không chỉ đáp ứng yêu cầu nâng cao năng lực chuyên môn mà còn góp phần hình thành phong cách làm việc gần dân, hiểu dân, tôn trọng bản sắc văn hóa của đồng bào, từ đó nâng cao hiệu quả thực thi công vụ và củng cố niềm tin của nhân dân đối với hệ thống chính trị.

Xuất phát từ yêu cầu đó, Chương trình mục tiêu quốc gia đã đặt mục tiêu trong giai đoạn 2021-2025 bồi dưỡng kiến thức về công tác dân tộc, chính sách dân tộc cho hơn 224.900 cán bộ, công chức, viên chức. Nội dung đào tạo tập trung vào chủ trương, đường lối của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc; kiến thức về văn hóa, lịch sử, phong tục, tập quán của các dân tộc; kỹ năng tuyên truyền, vận động quần chúng và xử lý các tình huống phát sinh trong cộng đồng.

Việc trang bị đầy đủ kiến thức dân tộc giúp đội ngũ cán bộ nâng cao năng lực quản lý, tổ chức thực hiện chính sách, đồng thời góp phần xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy người dân làm trung tâm, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Chú trọng đào tạo, phát triển nguồn nhân lực người dân tộc thiểu số

Song hành với công tác bồi dưỡng kiến thức dân tộc, Chương trình đặc biệt quan tâm phát triển nguồn nhân lực là người dân tộc thiểu số nhằm tạo nguồn cán bộ tại chỗ, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương.

Mục tiêu được đặt ra là từng bước bảo đảm tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức là người dân tộc thiểu số phù hợp với cơ cấu dân cư ở từng địa bàn; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn, phẩm chất chính trị và năng lực quản lý đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, nhiều giải pháp đã được triển khai đồng bộ như thực hiện chế độ cử tuyển đối với học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số; hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn; tăng cường bồi dưỡng cán bộ nữ người dân tộc thiểu số; ưu tiên tuyển dụng, sử dụng người dân tộc thiểu số trong các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và hệ thống chính trị ở cơ sở.

Các chính sách này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn tạo điều kiện để đồng bào dân tộc thiểu số trực tiếp tham gia vào quá trình quản lý, điều hành và hoạch định chính sách tại địa phương, phát huy vai trò chủ thể trong phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở

Qua gần 5 năm triển khai Chương trình, công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực và kiến thức dân tộc đã đạt nhiều kết quả tích cực. Hàng trăm nghìn lượt cán bộ, công chức, viên chức đã được tham gia các lớp bồi dưỡng về công tác dân tộc, góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng quản lý và năng lực tổ chức thực hiện chính sách ở cơ sở.

Chất lượng đội ngũ cán bộ vùng đồng bào dân tộc thiểu số từng bước được cải thiện, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng cung cấp dịch vụ công tại địa phương. Tỷ lệ cán bộ, công chức là người dân tộc thiểu số trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục được nâng lên ở nhiều địa phương; nhiều cán bộ trẻ người dân tộc thiểu số được quy hoạch, đào tạo và bổ nhiệm vào các vị trí lãnh đạo, quản lý, đóng góp tích cực vào sự phát triển của địa phương.

Cùng với đó, việc hỗ trợ ứng dụng công nghệ thông tin cho khoảng 30.000 cán bộ trong hệ thống chính trị ở cơ sở đã tạo điều kiện để đội ngũ cán bộ vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận môi trường số, nâng cao năng lực khai thác dữ liệu, phục vụ công tác quản lý, điều hành và cải cách hành chính.

Những kết quả này đã góp phần quan trọng vào việc xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở ngày càng chuyên nghiệp, am hiểu thực tiễn địa phương, có khả năng tổ chức thực hiện hiệu quả các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn quốc phòng, an ninh và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Tiếp tục đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng trong giai đoạn 2026-2030

Bên cạnh những kết quả đạt được, chất lượng nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi vẫn còn nhiều hạn chế. Tỷ lệ lao động qua đào tạo, nhất là đào tạo chất lượng cao, còn thấp; nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn sâu chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Một số cán bộ người dân tộc thiểu số sau khi được đào tạo chưa trở về địa phương công tác; công tác bồi dưỡng kiến thức dân tộc ở một số nơi còn hình thức, chưa gắn chặt với yêu cầu thực tiễn.

Trong giai đoạn II của Chương trình (2026-2030), cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực theo hướng gắn đào tạo với nhu cầu sử dụng, lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo chất lượng. Nội dung đào tạo cần kết hợp giữa nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề với bồi dưỡng kiến thức về văn hóa, lịch sử, phong tục, tập quán của các dân tộc; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, phát triển các hình thức đào tạo trực tuyến, đào tạo từ xa phù hợp với điều kiện của vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Cùng với đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về tạo nguồn, tuyển dụng, sử dụng và quy hoạch cán bộ người dân tộc thiểu số; có chính sách đãi ngộ, thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao công tác lâu dài tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đồng thời, tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện để bảo đảm các chính sách phát huy hiệu quả thực chất.

Đầu tư cho con người luôn là giải pháp căn cơ và bền vững nhất đối với sự phát triển của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Việc tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng đội ngũ cán bộ am hiểu địa bàn, có trình độ chuyên môn, bản lĩnh chính trị và năng lực quản lý sẽ tạo nền tảng quan trọng để thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn phát triển mới.

Thu Hà