Một năm vận hành mô hình chính quyền 3 cấp: Từ đổi mới tổ chức bộ máy đến nâng cao hiệu lực quản trị

Từ đổi mới tổ chức bộ máy đến đổi mới tư duy quản trị

Năm 2025 được xem là dấu mốc quan trọng trong tiến trình tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị khi cả nước đồng thời triển khai sắp xếp tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền 3 cấp. Đây là cuộc cải cách có quy mô lớn, tác động đến toàn bộ nền hành chính nhà nước, đặt ra yêu cầu vừa tổ chức lại bộ máy, vừa bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước diễn ra liên tục, thông suốt, không làm gián đoạn việc giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp.

Sau một năm triển khai, kết quả đạt được không chỉ thể hiện ở việc bộ máy mới vận hành ổn định mà còn cho thấy sự chuyển biến trong tư duy quản trị và phương thức điều hành của nền hành chính nhà nước. Nếu như trước đây việc sắp xếp tổ chức bộ máy chủ yếu hướng tới tinh gọn đầu mối thì nay trọng tâm được mở rộng sang nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, phân định rõ hơn chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của từng cấp, đồng thời phát huy tính chủ động, trách nhiệm trong thực thi công vụ.

Cùng với việc vận hành mô hình chính quyền 3 cấp, phương thức điều hành của nền hành chính nhà nước cũng từng bước được đổi mới. Nhiều nhiệm vụ được phân định rõ giữa các cấp chính quyền, giảm bớt khâu trung gian trong giải quyết công việc, qua đó nâng cao tính chủ động của chính quyền địa phương và trách nhiệm của người đứng đầu. Đây là tiền đề quan trọng để tiếp tục hoàn thiện nền hành chính theo hướng hiện đại, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ tốt hơn yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Hoàn thiện thể chế, phân cấp, phân quyền - động lực của mô hình quản trị mới

Một trong những kết quả nổi bật sau một năm triển khai là Chính phủ đã đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ lớn: vừa bảo đảm bộ máy hành chính nhà nước hoạt động ổn định trong điều kiện chuyển đổi mô hình, vừa khẩn trương hoàn thiện thể chế để tạo hành lang pháp lý cho phương thức quản trị mới.

Khối lượng công việc được triển khai trong thời gian ngắn cho thấy quyết tâm rất lớn trong việc tạo lập nền tảng pháp lý cho mô hình mới. Việc rà soát 5.076 văn bản quy phạm pháp luật, trình Quốc hội ban hành 116 luật, nghị quyết và ban hành 467 nghị định không chỉ nhằm tháo gỡ các vướng mắc pháp lý, mà còn tạo lập khuôn khổ thể chế đồng bộ để bộ máy chính quyền 3 cấp vận hành thống nhất, liên thông và hiệu quả.

Sau một năm vận hành, mô hình chính quyền 3 cấp từng bước phát huy hiệu quả, tạo chuyển biến trong tổ chức bộ máy và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp (Ảnh minh họa).

Song hành với hoàn thiện thể chế là quá trình đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Chính phủ và các bộ, ngành đã phân cấp cho địa phương 1.461 nhiệm vụ, trong đó có 1.382 nhiệm vụ giao cấp tỉnh và 79 nhiệm vụ giao trực tiếp cho cấp xã. Đặc biệt, sau khi kết thúc hoạt động của cấp huyện, 859 trong tổng số 1.164 nhiệm vụ của cấp huyện (chiếm 73,8%) được chuyển giao cho cấp xã, 188 nhiệm vụ chuyển lên cấp tỉnh và 117 nhiệm vụ được điều chỉnh hoặc bãi bỏ.

Điều đáng chú ý là đằng sau những con số về phân cấp, phân quyền không chỉ là sự dịch chuyển thẩm quyền giữa các cấp chính quyền, mà còn là sự thay đổi trong phương thức quản trị. Khi nhiều nhiệm vụ được chuyển giao trực tiếp cho cấp xã, khoảng cách giữa chính quyền với người dân được rút ngắn, đồng thời tạo điều kiện để nhiều công việc được giải quyết ngay từ cơ sở thay vì phải qua nhiều tầng nấc trung gian như trước.

Cùng với việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, Chính phủ và các bộ, ngành cũng tăng cường hướng dẫn, tập huấn, chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, góp phần nâng cao năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ, công chức ở địa phương. Qua đó góp phần bảo đảm việc phân cấp, phân quyền được thực hiện đồng bộ, hiệu quả, gắn với trách nhiệm trong tổ chức thực hiện.

Hiệu quả của cải cách được phản ánh qua chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp

Nếu hoàn thiện thể chế và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền là điều kiện để mô hình chính quyền 3 cấp vận hành thông suốt thì chất lượng giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp là một trong những tiêu chí quan trọng phản ánh hiệu quả của quá trình cải cách. Bởi mục tiêu cuối cùng của việc sắp xếp tổ chức bộ máy không chỉ là tinh gọn đầu mối mà còn hướng tới nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công, tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

Sau một năm vận hành mô hình mới, cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh và đạt nhiều kết quả tích cực. Các bộ, ngành, địa phương đã hoàn thành việc rà soát, công bố và công khai 5.136 thủ tục hành chính theo quy định mới; đồng thời cắt giảm, đơn giản hóa 3.486 quy định kinh doanh, góp phần giảm khoảng 53% thời gian giải quyết thủ tục, tiết kiệm cho người dân và doanh nghiệp hơn 23 nghìn tỷ đồng mỗi năm. Kết quả này không chỉ góp phần giảm chi phí tuân thủ mà còn tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Cùng với cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số tiếp tục được đẩy mạnh, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước từng bước được hoàn thiện; Cổng Dịch vụ công quốc gia và hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của các bộ, ngành, địa phương tiếp tục được nâng cấp theo hướng đồng bộ, liên thông. Nhiều dịch vụ công trực tuyến toàn trình được đưa vào vận hành, giúp người dân và doanh nghiệp thuận tiện hơn trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

Hiệu quả bước đầu của quá trình cải cách cũng được thể hiện qua kết quả giải quyết thủ tục hành chính. Trong năm đầu triển khai mô hình mới, các cơ quan hành chính đã tiếp nhận và xử lý hơn 42,5 triệu hồ sơ, trong đó 91,74% hồ sơ được thực hiện trực tuyến và trên 95% hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn. Những kết quả này cho thấy chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp từng bước được nâng lên, đồng thời phản ánh những chuyển biến tích cực trong hoạt động của nền hành chính nhà nước sau một năm vận hành mô hình chính quyền 3 cấp.

Bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình vận hành mô hình chính quyền 3 cấp cũng đặt ra một số vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện, như: Chất lượng hạ tầng số giữa các địa phương chưa đồng đều; năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ ở một số nơi còn hạn chế; việc khai thác, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống thông tin chưa thực sự thông suốt. Những khó khăn này cũng cho thấy, việc hoàn thiện mô hình chính quyền 3 cấp cần được thực hiện đồng bộ với hoàn thiện thể chế, đầu tư hạ tầng số, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức và tiếp tục đổi mới phương thức quản trị.

Một năm là khoảng thời gian chưa đủ dài để đánh giá đầy đủ hiệu quả của mô hình tổ chức bộ máy mới. Tuy nhiên, những kết quả bước đầu đạt được về hoàn thiện thể chế, phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính và chuyển đổi số đã tạo nền tảng quan trọng để tiếp tục hoàn thiện mô hình trong thời gian tới. Trong giai đoạn tiếp theo, cùng với việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường kiểm soát quyền lực, mô hình chính quyền 3 cấp sẽ tiếp tục được hoàn thiện, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp./.

Minh Hiền