Hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành trong công tác an toàn, vệ sinh lao động tại Hà Nội

Những vấn đề đặt ra đối với cơ chế phối hợp liên ngành

Thực tiễn triển khai công tác ATVSLĐ tại Hà Nội thời gian qua cho thấy, mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, song cơ chế phối hợp giữa các ngành, các cấp vẫn còn những hạn chế nhất định. Năm 2025, toàn Thành phố xảy ra 217 vụ tai nạn lao động, trong đó đáng chú ý là số người tử vong vẫn ở mức cao, đặc biệt tập trung ở khu vực lao động không có quan hệ hợp đồng. Điều này phản ánh rõ những “khoảng trống” trong quản lý, nhất là đối với khu vực phi chính thức.

Một trong những nguyên nhân quan trọng là sự phối hợp liên ngành chưa thật sự đồng bộ, hiệu quả. Trong bối cảnh chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc phân cấp, phân quyền có lúc còn lúng túng; hệ thống thông tin, dữ liệu chưa liên thông giữa các cơ quan như Sở Nội vụ, Sở Y tế, Công an Thành phố và chính quyền cơ sở. Điều này dẫn đến hạn chế trong việc chia sẻ thông tin, dự báo rủi ro và tổ chức kiểm tra, giám sát kịp thời.

Bên cạnh đó, công tác phối hợp trong tuyên truyền, huấn luyện và thanh tra, kiểm tra vẫn còn phân tán, thiếu tính hệ thống. Một số hoạt động còn mang tính phong trào, chưa đi vào chiều sâu; chưa tạo được sự gắn kết chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức công đoàn, doanh nghiệp và người lao động.

Vai trò của cơ chế phối hợp liên ngành trong bối cảnh mới

Trong bối cảnh hiện nay, ATVSLĐ không còn là nhiệm vụ riêng lẻ của một ngành mà đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của nhiều chủ thể: cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và cộng đồng dân cư. Do đó, cơ chế phối hợp liên ngành đóng vai trò then chốt trong việc:

Thứ nhất, bảo đảm tính thống nhất trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Các chủ trương, chính sách về ATVSLĐ chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai đồng bộ từ cấp Thành phố đến cơ sở, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành liên quan.

Thứ hai, nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro. Việc chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan giúp nhận diện sớm các nguy cơ, từ đó tổ chức thanh tra, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, chuyển từ “xử lý sự cố” sang “phòng ngừa chủ động”.

Thứ ba, mở rộng phạm vi quản lý đến khu vực phi chính thức. Đây là khu vực tiềm ẩn nhiều rủi ro nhưng khó kiểm soát, đòi hỏi sự phối hợp linh hoạt giữa chính quyền cơ sở, tổ chức đoàn thể và các ngành chức năng.

Thứ tư, nâng cao hiệu quả truyền thông và huấn luyện. Sự phối hợp giữa các ngành: Nội vụ, công đoàn, y tế và chính quyền địa phương cùng cơ quan báo chí đã giúp đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, phù hợp với từng nhóm đối tượng lao động.

Thực tiễn triển khai và những điểm sáng trong phối hợp liên ngành

Thời gian qua, Hà Nội đã có nhiều nỗ lực trong tăng cường phối hợp liên ngành. Sở Nội vụ với vai trò cơ quan thường trực đã chủ động tham mưu UBND Thành phố ban hành các kế hoạch, chương trình hành động; đồng thời phối hợp với các sở, ngành tổ chức thanh tra, kiểm tra liên ngành, đặc biệt trong các lĩnh vực có nguy cơ cao như xây dựng, công nghiệp, hóa chất.

Sự phối hợp giữa Sở Nội vụ và Sở Y tế trong công tác chăm sóc sức khỏe người lao động, phòng chống bệnh nghề nghiệp ngày càng được tăng cường. Các hoạt động quan trắc môi trường lao động, khám sức khỏe định kỳ, tập huấn sơ cấp cứu đã được triển khai rộng rãi.

Lực lượng Công an Thành phố cũng đóng vai trò quan trọng trong việc gắn kết công tác ATVSLĐ với phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ. Các đợt kiểm tra liên ngành đã góp phần phát hiện và xử lý kịp thời nhiều vi phạm, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của doanh nghiệp.

Đặc biệt, tổ chức Công đoàn với mạng lưới hơn 64.000 an toàn vệ sinh viên đã trở thành “cánh tay nối dài” trong giám sát an toàn tại cơ sở. Hoạt động tự kiểm tra của hơn 4.000 công đoàn cơ sở đã góp phần phát hiện sớm và khắc phục nhiều nguy cơ mất an toàn.

Bên cạnh đó, công tác đối thoại giữa chính quyền với doanh nghiệp và người lao động được duy trì thường xuyên, tạo kênh thông tin hai chiều hiệu quả, góp phần tháo gỡ khó khăn và nâng cao trách nhiệm của các bên liên quan.

Định hướng hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành hướng tới xây dựng văn hóa an toàn bền vững

Để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành theo hướng đồng bộ, hiện đại và hiệu quả hơn.

Một là, cần hoàn thiện khung thể chế và quy chế phối hợp giữa các ngành. Xác định rõ vai trò, trách nhiệm của từng cơ quan, tránh chồng chéo, đồng thời tăng cường cơ chế giám sát, đánh giá kết quả phối hợp.

Hai là, đẩy mạnh xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu liên thông về ATVSLĐ. Việc kết nối dữ liệu giữa Sở Nội vụ, Công an, Sở Y tế và chính quyền cơ sở sẽ tạo nền tảng cho quản lý hiện đại, hỗ trợ phân tích, dự báo và ra quyết định kịp thời.

Ba là, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, đặc biệt tại cấp xã, phường. Đây là cấp trực tiếp triển khai các hoạt động ATVSLĐ, do đó cần được đào tạo bài bản về chuyên môn và kỹ năng phối hợp liên ngành.

Bốn là, đổi mới phương thức phối hợp trong tuyên truyền và huấn luyện. Tăng cường ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo để tiếp cận hiệu quả hơn với người lao động, nhất là lao động tự do.

Năm là, tăng cường phối hợp trong thanh tra, kiểm tra theo hướng liên ngành, có trọng tâm, trọng điểm. Đồng thời, đẩy mạnh hậu kiểm, giám sát việc khắc phục vi phạm, bảo đảm tính răn đe và hiệu quả thực chất.

Sáu là, phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng. Xây dựng các mô hình “khu dân cư an toàn”, “doanh nghiệp an toàn”, tạo sự lan tỏa rộng rãi trong xã hội.

Hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn hướng tới mục tiêu sâu xa hơn: xây dựng văn hóa an toàn trong lao động. Khi mỗi cơ quan, mỗi doanh nghiệp và mỗi người lao động đều nhận thức rõ vai trò và trách nhiệm của mình, công tác ATVSLĐ sẽ trở thành một phần tự nhiên trong đời sống kinh tế - xã hội.

Trong kỷ nguyên số, Hà Nội đang từng bước chuyển đổi từ mô hình quản lý truyền thống sang quản trị thông minh, dựa trên dữ liệu và công nghệ. Việc hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành chính là “chìa khóa” để hiện thực hóa mục tiêu này, góp phần giảm thiểu tai nạn lao động, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và khẳng định vị thế của Thủ đô trong tiến trình phát triển bền vững.

Có thể khẳng định, với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, Hà Nội hoàn toàn có cơ sở để xây dựng một môi trường lao động an toàn, nhân văn và hiện đại, nơi mỗi người lao động được bảo vệ, tôn trọng và phát triển toàn diện.

Vân Anh