Tinh thần chủ động từ Trung ương
Thực hiện Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình và Nghị quyết số 424/NQ-CP của Chính phủ, công tác hoàn thiện thể chế phục vụ Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 đã đạt được những kết quả rất ấn tượng. Đến tháng 6/2026, các Bộ, ngành, trong đó có Bộ Nội vụ và các cơ quan liên quan đã tham mưu trình cấp có thẩm quyền ban hành tổng cộng 54 văn bản hướng dẫn, trong đó có 16 văn bản quy phạm pháp luật (chiếm 30%). Tiến độ hoàn thành hệ thống cơ chế, chính sách quản lý đã vượt 01 tháng so với kế hoạch Chính phủ giao, tạo dựng một hành lang pháp lý thống nhất, toàn diện từ Trung ương đến cơ sở.
Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, nhiều địa phương đã hình thành, phát triển hiệu quả các mô hình du lịch nông thôn.
Không dừng lại ở việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Trung ương đã chú trọng tính thực thi thông qua việc phát hành Sổ tay hướng dẫn chi tiết, tổ chức ngay 14 lớp tập huấn nghiệp vụ cho khoảng 13.500 cán bộ các cấp. Việc làm này giúp thống nhất nhận thức, chuẩn hóa quy trình triển khai Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn mới. Song song đó, công tác kiện toàn bộ máy chỉ đạo điều hành cũng được triển khai quyết liệt theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia đã được thành lập và đi vào hoạt động ổn định; Văn phòng Điều phối Quốc gia được kiện toàn, đóng vai trò đầu mối tham mưu, phối hợp liên ngành chặt chẽ.Trên nền tảng khung chính sách của Trung ương, các tỉnh, thành phố trên cả nước đã tích cực bắt tay vào việc cụ thể hóa quy định phù hợp với tình hình thực tiễn. Tính đến tháng 7/2026, đã có 33/34 tỉnh, thành phố hoàn thành việc phân loại nhóm xã; 17/34 địa phương ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình giai đoạn 2026 - 2030; 14/34 địa phương ban hành Bộ tiêu chí xã nông thôn mới và 09/34 địa phương xây dựng quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách. Nhiều địa phương đã phát huy tính chủ động, sáng tạo trong việc ban hành các chính sách tháo gỡ khó khăn về đất ở, đất sản xuất, hay thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn, phát triển sản phẩm OCOP và du lịch nông thôn.
Về công tác rà soát hiện trạng, cả nước có 2.627 xã, phường, đặc khu triển khai xây dựng nông thôn mới. Trong đó, có 77,16% số xã (2.027 xã) đăng ký đạt chuẩn nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 và 9,78% số xã (266 xã) hướng tới nông thôn mới hiện đại.
Những kết quả bước đầu trong việc phát triển kinh tế nông thôn cũng rất đáng ghi nhận. Cụ thể, tính đến tháng 6/2026, cả nước có 21.028 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên (tăng 1.986 sản phẩm so với cuối năm 2025), trong đó có 166 sản phẩm đạt 5 sao cấp quốc gia. Nguồn vốn tín dụng chính sách do Ngân hàng Chính sách xã hội triển khai với tổng dư nợ cho vay hộ nghèo, cận nghèo đạt khoảng 115.866 tỷ đồng đã trở thành bệ đỡ tài chính quan trọng, giúp người dân phát triển sinh kế và vươn lên thoát nghèo.
Tháo gỡ vướng mắc trong quá trình chuyển tiếp
Mặc dù công tác hoàn thiện thể chế ở Trung ương đạt tiến độ tốt, nhưng tốc độ cụ thể hóa văn bản tại một số địa phương còn chưa đồng đều; chuyển biến thực tế tại một số địa bàn cơ sở còn chậm, mới dừng lại ở khâu chuẩn bị kế hoạch - đây chính là những “điểm nghẽn” cần tập trung giải quyết.
Đáng chú ý, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công và kinh phí thường xuyên giai đoạn 2021 - 2025 kéo dài sang năm 2026 tính đến ngày 30/6/2026 của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thông mới còn khá thấp. Cụ thể, mới đạt 18,9% kế hoạch đối với vốn ngân sách Trung ương kéo dài, tương ứng khoảng 214,57 tỷ đồng và đạt 11,6% đối với dự toán kinh phí thường xuyên kéo dài, tương đương khoảng 105,02 tỷ đồng.
Nguyên nhân của những tồn tại này xuất phát từ nhiều yếu tố khách quan lẫn chủ quan. Năm 2026 là năm đầu tiên vận hành Chương trình tích hợp với phạm vi rộng, khối lượng công việc lớn và yêu cầu kỹ thuật cao. Quá trình triển khai diễn ra đồng thời với việc sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, khiến một số nơi còn lúng túng trong việc phân công trách nhiệm, bàn giao hồ sơ, dữ liệu...
Để hoàn thành thắng lợi các mục tiêu đề ra, Chính phủ xác định nhiệm vụ trọng tâm những tháng cuối năm 2026 là chuyển mạnh từ khâu chuẩn bị sang tổ chức thực hiện thực chất, quyết liệt tại cơ sở. Nguyên tắc chỉ đạo xuyên suốt là “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và rõ kết quả”, lấy tỷ lệ giải ngân và mức độ cải thiện đời sống nhân dân làm thước đo đánh giá cán bộ. Toàn hệ thống phấn đấu giải ngân 100% vốn ngân sách Trung ương được giao trong năm 2026, bao gồm cả nguồn vốn kéo dài từ giai đoạn trước.
Cùng với đó, các Bộ, ngành Trung ương, trong đó có Bộ Nội vụ tiếp tục tăng cường phối hợp liên ngành, chủ động tháo gỡ khó khăn cho địa phương, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng đùn đẩy trách nhiệm. Đối với các địa phương, nhiệm vụ khẩn cấp là hoàn thành việc phân bổ chi tiết vốn đầu tư công và kinh phí thường xuyên ngay sau khi được giao; bố trí đủ vốn đối ứng; tập trung tháo gỡ vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và xác định đúng đối tượng thụ hưởng.
Định hướng xuyên suốt của các Chương trình mục tiêu quốc gia là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo tinh thần “địa phương quyết - địa phương làm - địa phương chịu trách nhiệm”. Trong khi Trung ương giữ vai trò kiến tạo, điều phối, kiểm tra và giám sát, các địa phương cần tập trung rà soát, dồn lực hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới còn thiếu hụt, đặc biệt là các tiêu chí có tỷ lệ đạt thấp hiện nay như phát triển kinh tế nông thôn, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và bảo vệ môi trường cảnh quan./.
Chí Tâm
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
