Ứng dụng AI trong quản lý cán bộ, công chức, viên chức: Động lực mới cho nền công vụ hiện đại

Ngày 29/12/2022, Bộ Nội vụ chính thức đưa hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức đi vào hoạt động.

Xu hướng tất yếu của nền hành chính số

Trong nhiều năm qua, chuyển đổi số đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy cải cách hành chính. Trong đó, AI đang được xem là bước phát triển cao hơn của tiến trình chuyển đổi số. Trong lĩnh vực quản lý CBCCVC có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi nguồn dữ liệu ngày càng lớn, bao gồm hồ sơ nhân sự, quá trình công tác, kết quả đánh giá, đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch, bổ nhiệm và nhiều thông tin khác.

Trong những năm qua, Bộ Nội vụ đã triển khai xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia (CSDL) về CBCCVC, năm 2022, Bộ Nội vụ chính thức đưa hệ thống CSDL quốc gia về CBCCVC đi vào hoạt động; năm 2023, Bộ trưởng Bộ Nội đã ký ban hành Quyết định số 832/QĐ-BNV ngày 22/10/2023 về Quy chế cập nhật, khai thác và quản lý cơ sở dữ liệu công chức, viên chức của Bộ Nội vụ. Tại Phiên họp lần thứ 8 của Ban Chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ ngày 15/7/2024, Bộ Nội vụ cho biết, đến ngày 30/6/2024, 100% Bộ, ngành, địa phương đã hoàn thành kết nối, đồng bộ dữ liệu với CSDL quốc gia về CBCCVC; tổng số dữ liệu được đồng bộ đạt 2.292.771 hồ sơ. Đồng thời ngày 31/8/2024, Bộ Nội vụ cũng đã ban hành Kế hoạch phát huy giá trị dữ liệu của CSDL quốc gia về CBCCVC trong các cơ quan nhà nước (Quyết định số 621/QĐ-BNV)…

Khi dữ liệu được số hóa đồng bộ, AI có thể hỗ trợ phân tích tổng thể, giúp cơ quan quản lý nhận diện xu hướng phát triển nguồn nhân lực, dự báo nhu cầu đào tạo, phát hiện những điểm nghẽn trong công tác sử dụng và đề xuất các giải pháp phù hợp. Nhưng AI không thay thế vai trò của người làm công tác tổ chức cán bộ, mà đóng vai trò là "trợ lý thông minh", giúp giảm khối lượng công việc thủ công và nâng cao chất lượng tham mưu.

Trong nhiều cơ quan, đơn vị, việc quản lý hồ sơ cán bộ vẫn tiêu tốn nhiều thời gian cho việc cập nhật thông tin, đối chiếu dữ liệu, tổng hợp báo cáo hay thống kê biến động nhân sự. Khi số lượng CBCCVC lên tới hàng nghìn hoặc hàng chục nghìn người, khối lượng công việc càng trở nên phức tạp. Nếu được kết nối với CSDL quốc gia và các hệ thống quản lý chuyên ngành, AI còn có thể giúp giảm đáng kể thời gian xử lý công việc, hạn chế sai sót và nâng cao chất lượng dữ liệu phục vụ quản lý. Một trong những giá trị lớn nhất của AI là khả năng phân tích lượng dữ liệu khổng lồ trong thời gian ngắn, tổng hợp thông tin, tạo ra các báo cáo phân tích đa chiều. Tuy nhiên, AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ, các quyết định về công tác cán bộ vẫn phải dựa trên quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và đánh giá trực tiếp của cấp có thẩm quyền.

Trong công tác đào tạo, bồi dưỡng, AI có thể góp phần đổi mới hoạt động, thay vì tổ chức các chương trình giống nhau cho mọi đối tượng, AI có thể phân tích năng lực, vị trí việc làm và nhu cầu học tập của từng cá nhân để gợi ý lộ trình đào tạo phù hợp. AI cũng có thể hỗ trợ các cơ quan xây dựng trợ lý ảo để hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính, tiếp nhận phản ánh và hỗ trợ cán bộ xử lý hồ sơ nhanh hơn. Qua đó, thời gian giải quyết công việc được rút ngắn, nâng cao tính minh bạch và mức độ hài lòng của người dân cũng được cải thiện.

Việc ứng dụng AI vào quản lý CBCCVC chỉ phát huy hiệu quả khi năng lực số của đội ngũ cán bộ làm công tác tổ chức, nhân sự được nâng cao. Điều này đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ cán bộ quản lý nhân sự trong khu vực công, ngoài kiến thức về pháp luật, nghiệp vụ tổ chức, mỗi cán bộ phải có khả năng thích ứng nhanh với sự thay đổi của công nghệ, được trang bị kỹ năng khai thác dữ liệu, sử dụng các nền tảng số, hiểu biết về AI và có khả năng đánh giá kết quả phân tích do AI cung cấp.

Không để AI thay thế trách nhiệm của con người

Việc ứng dụng AI trong quản lý CBCCVC cũng đặt ra nhiều thách thức cần được nhận diện và giải quyết. Thứ nhất, về chất lượng dữ liệu. AI chỉ có thể đưa ra những phân tích chính xác khi dữ liệu đầu vào đầy đủ, thống nhất và được cập nhật thường xuyên. Nếu dữ liệu phân tán, thiếu đồng bộ, sai lệch, kết quả phân tích sẽ không đúng thực tế, thiếu chính xác; thứ hai, về an toàn, an ninh thông tin. Hồ sơ cán bộ chứa nhiều thông tin quan trọng, việc ứng dụng AI phải đi đôi với các giải pháp bảo vệ dữ liệu, phân quyền truy cập, mã hóa thông tin và tuân thủ nghiêm các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng như bí mật nhà nước.

AI chỉ được sử dụng để hỗ trợ đánh giá hoặc sàng lọc nhân sự, AI không thể thay thế trách nhiệm của người có thẩm quyền trong công tác cán bộ. Những quyết định liên quan đến công tác cán bộ phải được xem xét trên cơ sở các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, kết hợp giữa dữ liệu, kết quả công tác, phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực thực tiễn và sự đánh giá của tập thể.

Một số quốc gia trên thế giới đã sử dụng AI để phân tích dữ liệu nhân sự, dự báo nhu cầu tuyển dụng, hỗ trợ đào tạo trực tuyến hoặc tự động hóa các quy trình hành chính nội bộ. Điểm chung là tập trung xây dựng nền tảng dữ liệu chuẩn hóa, hoàn thiện hành lang pháp lý và nâng cao năng lực số của đội ngũ công chức. Đây là những bài học có giá trị tham khảo đối với Việt Nam. Việc ứng dụng AI cần được triển khai từng bước, có lộ trình phù hợp, gắn với quá trình xây dựng CSDL quốc gia về CBCCVC bảo đảm “đúng - đủ - sạch - sống”; khai thác, sử dụng, phát huy tối đa giá trị dữ liệu của CSDLQG về CBCCVC và các hệ thống thông tin dùng chung. Bên cạnh đó, cần tăng cường hợp tác giữa các cơ quan quản lý nhà nước với các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ để phát triển các giải pháp AI phù hợp với đặc thù của nền công vụ Việt Nam.

Khi được kết nối với các nền tảng quản trị khác, AI còn có thể hỗ trợ đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực, dự báo nhu cầu nhân sự theo từng lĩnh vực, góp phần giúp các cơ quan chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch phát triển đội ngũ, mục tiêu cuối cùng là hình thành một nền quản trị nhân lực công thông minh, trong đó công nghệ hỗ trợ con người làm việc hiệu quả, minh bạch hơn và phục vụ Nhân dân tốt hơn.

Ứng dụng AI không đơn thuần là đầu tư vào một công nghệ mới mà là quá trình đổi mới tư duy quản trị, hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa dữ liệu, phát triển hạ tầng số và nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ. Khi được triển khai đồng bộ, AI mới thực sự trở thành động lực thúc đẩy cải cách hành chính và nâng cao chất lượng quản lý nhà nước.

Trong tương lai, với sự phát triển nhanh của công nghệ và quyết tâm xây dựng Chính phủ số, chính quyền số, việc ứng dụng AI ngày càng sâu rộng, trong đó có việc ứng dụng AI trong quản lý CBCCVC. Đây không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là cơ hội để xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, hiện đại, minh bạch, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả./.

Gia Hưng