Quảng Ngãi nâng cao hiệu quả quản lý, tôn tạo các công trình ghi công liệt sĩ

Chăm lo các công trình ghi công liệt sĩ bằng trách nhiệm và sự tri ân

Công tác quản lý các công trình ghi công liệt sĩ trên địa bàn tỉnh được triển khai theo quy định của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng năm 2020 và các văn bản hướng dẫn thi hành. UBND tỉnh đã phân công rõ trách nhiệm của các cơ quan chuyên môn, địa phương trong việc quản lý, bảo vệ, tu bổ và phát huy giá trị các công trình ghi công liệt sĩ, bảo đảm các nghĩa trang, đài tưởng niệm luôn được chăm sóc chu đáo, khang trang, sạch đẹp.

Bên cạnh việc thường xuyên chỉnh trang cảnh quan, các địa phương chú trọng chuẩn hóa thông tin phần mộ liệt sĩ, lập sơ đồ nghĩa trang, quản lý hồ sơ mộ, đồng thời huy động các nguồn lực để sửa chữa, tôn tạo và nâng cấp hệ thống nghĩa trang liệt sĩ, đài tưởng niệm, nhà bia ghi tên liệt sĩ.

Sự quan tâm đó được thể hiện bằng nhiều kết quả cụ thể trong công tác đầu tư, sửa chữa và tôn tạo các công trình ghi công liệt sĩ trên địa bàn tỉnh. Tại địa bàn tỉnh Quảng Ngãi (trước khi sắp xếp đơn vị hành chính), địa phương đã xây dựng mới 21 nhà bia tưởng niệm liệt sĩ tại 21 xã chưa có nghĩa trang liệt sĩ hoặc công trình ghi công; đồng thời sửa chữa, nâng cấp gần 16.000 phần mộ liệt sĩ cùng nhiều hạng mục như tường rào, cổng, đài tưởng niệm, nhà bia ghi tên liệt sĩ, đường nội bộ và sân hành lễ tại 62 nghĩa trang liệt sĩ các cấp.

Trong khi đó, khu vực tỉnh Kon Tum (cũ), nay thuộc địa bàn tỉnh Quảng Ngãi sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, cũng đã đầu tư sửa chữa, nâng cấp 10 nghĩa trang liệt sĩ; xây mới và nâng cấp 28 nhà bia tưởng niệm; thay mới hơn 3.000 bia mộ liệt sĩ tại 10 nghĩa trang liệt sĩ. Những kết quả này góp phần nâng cao chất lượng các công trình ghi công, tạo không gian tưởng niệm trang nghiêm, đáp ứng nhu cầu thăm viếng của thân nhân liệt sĩ và Nhân dân.

Không chỉ là nơi yên nghỉ của các anh hùng liệt sĩ, các công trình ghi công trên địa bàn tỉnh còn trở thành những "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống cách mạng. Mỗi dịp lễ, Tết, đặc biệt là Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7), lãnh đạo tỉnh, các sở, ban, ngành, địa phương cùng đông đảo cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân đều tổ chức các đoàn đến dâng hoa, dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Song song với đó, đoàn viên, thanh niên thường xuyên tham gia vệ sinh, chỉnh trang khuôn viên nghĩa trang, chăm sóc các phần mộ liệt sĩ, tổ chức chương trình "Thắp nến tri ân", góp phần giữ gìn không gian tưởng niệm luôn xanh, sạch, đẹp và trang nghiêm. Nhiều trường học cũng đưa học sinh đến các nghĩa trang, đài tưởng niệm để dâng hương, tìm hiểu lịch sử, nghe kể chuyện truyền thống, qua đó bồi đắp lòng yêu nước, giáo dục đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Hoàn thiện cơ chế quản lý phù hợp với mô hình chính quyền địa phương mới

Tuy nhiên, cùng với việc tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình mới, một số quy định trước đây về quản lý công trình ghi công liệt sĩ đã bộc lộ những điểm không còn phù hợp. Việc phân công trách nhiệm giữa các cơ quan, đơn vị cần được điều chỉnh theo tổ chức bộ máy mới để bảo đảm công tác quản lý được thống nhất, thông suốt, nhất là ở cấp xã.

Xuất phát từ yêu cầu đó, ngày 17/4/2026, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã ban hành Quyết định số 31/2026/QĐ-UBND về Quy chế quản lý các công trình ghi công liệt sĩ, mộ liệt sĩ trên địa bàn tỉnh. Quy chế là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương trong công tác bảo vệ, quản lý và phát huy giá trị các công trình ghi công liệt sĩ.

Theo Quy chế, UBND tỉnh thống nhất quản lý các công trình ghi công liệt sĩ, mộ liệt sĩ trên địa bàn toàn tỉnh. Sở Nội vụ là cơ quan tham mưu, giúp UBND tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với các công trình ghi công liệt sĩ, mộ liệt sĩ theo phân cấp trên địa bàn tỉnh; đồng thời trực tiếp quản lý Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi tại xã Nghĩa Giang và Nghĩa trang liệt sĩ Kon Tum tại phường Đắk Cấm.

Ở địa phương, UBND cấp xã chịu trách nhiệm quản lý nhà nước đối với các công trình ghi công liệt sĩ trên địa bàn; Phòng Văn hóa - Xã hội tham mưu tổ chức thực hiện các nhiệm vụ quản lý, chăm sóc, bảo vệ và phát huy giá trị các công trình. Việc phân định rõ trách nhiệm góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cấp, các ngành, bảo đảm các công trình luôn được quản lý chặt chẽ, thường xuyên.

Quy chế đồng thời quy định rõ nội dung quản lý đối với từng loại công trình ghi công liệt sĩ. Đối với nghĩa trang liệt sĩ, các địa phương phải lập sơ đồ nghĩa trang, quản lý hồ sơ phần mộ, tổ chức lễ đón nhận, cải táng hài cốt liệt sĩ theo đúng quy định, đồng thời duy trì cảnh quan xanh, sạch, đẹp, trang nghiêm. Các hoạt động giáo dục truyền thống được tăng cường thông qua sự phối hợp giữa Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức đoàn thể, ngành giáo dục và Đoàn Thanh niên trong việc tổ chức dâng hương, dâng hoa, chăm sóc phần mộ liệt sĩ và khuôn viên nghĩa trang.

Đối với đài tưởng niệm, đền thờ và nhà bia ghi tên liệt sĩ, Quy chế yêu cầu các địa phương thường xuyên quản lý, bảo vệ, tu bổ, phục vụ tốt hoạt động thăm viếng, dâng hương của các tổ chức, cá nhân và Nhân dân. Riêng các phần mộ liệt sĩ phải được chăm sóc, sửa chữa, tu bổ thường xuyên; việc xây dựng, chỉnh sửa thông tin trên bia mộ được thực hiện thống nhất theo quy định của pháp luật.

Quy chế cũng quy định rõ nguồn kinh phí quản lý, cải tạo, nâng cấp và sửa chữa các công trình ghi công liệt sĩ được bảo đảm từ ngân sách nhà nước theo quy định; đồng thời khuyến khích các tổ chức, cá nhân tự nguyện huy động nguồn lực hợp pháp để tham gia chăm sóc, bảo vệ các công trình, không vì mục đích lợi nhuận.

Việc ban hành Quy chế quản lý các công trình ghi công liệt sĩ, mộ liệt sĩ là bước hoàn thiện quan trọng trong cơ chế quản lý, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương mới. Không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị các công trình ghi công liệt sĩ, Quy chế còn tạo cơ sở để các cấp, các ngành và toàn xã hội tiếp tục chung tay thực hiện phong trào "Đền ơn đáp nghĩa", gìn giữ các địa chỉ đỏ, bồi đắp truyền thống yêu nước và lòng biết ơn đối với các anh hùng liệt sĩ cho các thế hệ hôm nay và mai sau./.

Huyền Thu