Phát triển khoa học, công nghệ: Chuyển mạnh từ chủ trương sang kiến tạo kết quả

Chuyển từ quản lý tiến độ sang quản trị kết quả

Một trong những yêu cầu quan trọng được đặt ra trong thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW giai đoạn tới là chuyển mạnh từ quản lý tiến độ sang quản trị kết quả. Đây là bước chuyển nhằm bảo đảm các chủ trương, chương trình, kế hoạch và nhiệm vụ đã được xác định phải thực sự đi vào cuộc sống, tạo ra những sản phẩm cụ thể và hiệu quả có thể đo lường, kiểm chứng.

Theo đó, mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ vấn đề cần giải quyết, sản phẩm cuối cùng, đối tượng sử dụng, cơ quan, người chịu trách nhiệm, điều kiện thực hiện và tiêu chí đánh giá. Những nhiệm vụ đã đủ điều kiện phải triển khai ngay, làm đến cùng; những nhiệm vụ còn vướng mắc phải xác định rõ nguyên nhân, thẩm quyền và thời hạn xử lý.

Đối với những nội dung mới, chưa có tiền lệ, yêu cầu đặt ra là chủ động nghiên cứu, thử nghiệm có kiểm soát. Cách tiếp cận này tạo điều kiện để những vấn đề mới được giải quyết linh hoạt, đồng thời bảo đảm việc thử nghiệm gắn với mục tiêu, phạm vi và kết quả cụ thể.

Một trong những yêu cầu quan trọng được đặt ra trong thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW giai đoạn tới là chuyển mạnh từ quản lý tiến độ sang quản trị kết quả. Ảnh minh họa.

Chuyển sang quản trị kết quả cũng đồng nghĩa với việc đề cao hơn trách nhiệm của cơ quan và người đứng đầu. Mỗi nhiệm vụ phải có địa chỉ rõ ràng, có người chịu trách nhiệm và có tiêu chí đánh giá cụ thể, qua đó tạo chuyển biến thực chất trong tổ chức thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Chuyển từ lao động giản đơn sang lao động sáng tạo

Một định hướng lớn được nhấn mạnh là chuyển căn bản từ lao động giản đơn sang lao động sáng tạo, gắn với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia. Đây được xác định vừa là mục tiêu lớn, vừa là thước đo quan trọng của việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW trong giai đoạn mới.

Theo định hướng này, đất nước từng bước chuyển từ mô hình phát triển chủ yếu dựa vào lao động giản đơn, gia công, lắp ráp và khai thác lợi thế sẵn có sang mô hình phát triển dựa chủ yếu trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nhân lực chất lượng cao.

Sự chuyển đổi đó phải được thể hiện trong từng lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Người nông dân làm chủ công nghệ nông nghiệp hiện đại; người công nhân làm chủ công nghệ và thiết bị tiên tiến; đội ngũ doanh nhân tiên phong trong đổi mới sáng tạo; đội ngũ cán bộ chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển.

Qua đó, lao động sáng tạo phải trở thành nguồn lực quan trọng của quốc gia trong tương lai. Khoa học, công nghệ không chỉ tạo ra những công nghệ mới mà còn góp phần thay đổi phương thức lao động, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tạo ra những giá trị mới cho nền kinh tế.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với quá trình đào tạo, phát triển và sử dụng nguồn nhân lực. Người lao động cần được trang bị năng lực làm chủ công nghệ, khả năng thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của môi trường sản xuất và năng lực sáng tạo, giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Tập trung nguồn lực tạo sản phẩm, thị trường và doanh nghiệp cạnh tranh

Cùng với chuyển đổi phương thức lao động, định hướng phát triển khoa học, công nghệ trong giai đoạn tới là tập trung nguồn lực hình thành sản phẩm, thị trường và doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh.

Theo đó, mọi nhiệm vụ nghiên cứu phải hướng tới ứng dụng, thương mại hóa, tạo giá trị mới cho xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Các ban, bộ, ngành, địa phương phải xác định rõ công nghệ cần phát triển, sản phẩm cần tạo ra, đối tượng phục vụ, thị trường sử dụng và chủ thể chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường.

Nguồn lực cần được ưu tiên cho những nhiệm vụ có tính nền tảng, chiến lược, khả năng lan tỏa cao và có địa chỉ sử dụng rõ ràng. Đây là cách tiếp cận nhằm tăng tính gắn kết giữa hoạt động nghiên cứu với nhu cầu thực tiễn, hạn chế khoảng cách giữa kết quả nghiên cứu và khả năng ứng dụng.

Trong quá trình đó, doanh nghiệp phải tham gia từ khâu xác định bài toán, nghiên cứu, thử nghiệm đến thương mại hóa sản phẩm. Nhà nước tập trung kiến tạo thể chế, đặt hàng, chia sẻ rủi ro và tạo thị trường ban đầu. Các viện nghiên cứu, trường đại học phải gắn chặt với nhu cầu phát triển của đất nước và doanh nghiệp, đồng thời được đánh giá bằng công nghệ, sản phẩm và giá trị thực tế tạo ra.

Mối liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học vì vậy có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong đó, doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh và thị trường.

Đưa đổi mới sáng tạo trở thành động lực của toàn xã hội

Một yêu cầu mang tính mở rộng về phạm vi của đổi mới sáng tạo là chuyển mạnh từ đổi mới sáng tạo trong một số lĩnh vực sang đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội.

Theo tinh thần Kết luận, đổi mới sáng tạo không chỉ là nhiệm vụ của các nhà khoa học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ mà phải trở thành động lực phát triển của toàn xã hội. Mỗi người dân đều có thể trở thành chủ thể đổi mới sáng tạo; mỗi doanh nghiệp phải coi đổi mới sáng tạo là điều kiện sống còn để phát triển; mỗi cán bộ phải có tư duy kiến tạo phát triển; mỗi ban, bộ, ngành, địa phương phải trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực phụ trách.

Để đổi mới sáng tạo thực sự lan tỏa, cần từng bước xây dựng xã hội học tập, xã hội sáng tạo và hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội. Khi đổi mới sáng tạo trở thành một phần của hoạt động thường xuyên trong cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, trường học, viện nghiên cứu và cộng đồng, nguồn lực sáng tạo của xã hội sẽ được phát huy rộng rãi hơn.

Đây cũng là sự thay đổi về nhận thức: đổi mới sáng tạo không phải một hoạt động riêng biệt mà phải trở thành phương thức để giải quyết các vấn đề phát triển, nâng cao hiệu quả công việc và tạo ra những giá trị mới.

Tập trung nguồn lực, tổ chức thực hiện đến cùng

Để những định hướng trên được triển khai thực chất, Kết luận yêu cầu khẩn trương hoàn thiện các điều kiện để Ban Chỉ đạo Trung ương sau kiện toàn đi vào hoạt động, bảo đảm tinh gọn, hiệu quả; đồng thời phân định rõ chức năng định hướng, điều phối, kiểm tra của Ban Chỉ đạo với chức năng quản lý nhà nước và trách nhiệm tổ chức thực hiện của Chính phủ, các ban, bộ, ngành.

Ban Chỉ đạo tập trung chỉ đạo, xử lý những vấn đề lớn, khó, liên ngành, vượt thẩm quyền của từng cơ quan, không làm thay nhiệm vụ thường xuyên của các cơ quan. Việc bàn giao công việc của Cơ quan Thường trực cũng phải được hoàn thành, bảo đảm dữ liệu, hồ sơ và công việc được tiếp nối đầy đủ, liên tục, không gián đoạn.

Đặc biệt, các nhiệm vụ trọng tâm, chiến lược phải được tập trung nguồn lực thực hiện. Đối với những nhiệm vụ có tính nền tảng, đột phá, lan tỏa, phải xác định rõ sản phẩm, nguồn lực, thời hạn, cơ quan và người chịu trách nhiệm; đồng thời theo dõi thống nhất tiến độ, sản phẩm và kết quả trên môi trường số.

Yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn tới rất cao, trong đó nhiều nhiệm vụ vừa có tính chiến lược, lâu dài, vừa cấp bách. Vì vậy, việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW phải đóng góp trực tiếp vào các mục tiêu trước mắt, đồng thời kiến tạo mô hình phát triển mới của đất nước; không được chậm trễ trong tổ chức thực hiện.

Tinh thần được nhấn mạnh là đã nói phải làm, đã cam kết phải có kết quả; nhiệm vụ đã xác định là trọng tâm, chiến lược phải được thực hiện đến cùng, không để Nghị quyết dừng lại ở khẩu hiệu hoặc phong trào thi đua.

Với những định hướng rõ ràng về quản trị kết quả, phát triển lao động sáng tạo, hình thành sản phẩm và doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh, cùng với việc đưa đổi mới sáng tạo trở thành động lực của toàn xã hội, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW trong giai đoạn mới hướng tới tạo chuyển biến thực chất về năng suất, năng lực cạnh tranh và phát triển nhanh, bền vững đất nước./.

Minh Hiền