Ứng dụng AI trong hành chính công: Bước chuyển từ công nghệ đến hiệu quả phục vụ

Đưa chủ trương chuyển đổi số vào từng quy trình công vụ

Chuyển đổi số không còn là một khái niệm mang tính định hướng, mà đang từng bước trở thành phương thức vận hành mới của nền hành chính nhà nước. Trong bối cảnh cả nước đẩy mạnh xây dựng Chính phủ số, chính quyền số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhiều địa phương đã chủ động tìm kiếm những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn để nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Gia Lai là một trong những địa phương đang cho thấy cách tiếp cận mới trong hiện thực hóa chủ trương này. Thay vì chờ đợi các phần mềm được xây dựng từ trung ương hay thuê các giải pháp thương mại với chi phí lớn, tỉnh đã chủ động phát triển công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính về đất đai ngay từ yêu cầu thực tiễn phát sinh tại cơ sở.

Mô hình được triển khai trong bối cảnh địa phương vừa thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, khối lượng hồ sơ đất đai tại cấp xã tăng mạnh trong khi đội ngũ cán bộ còn mỏng. Đây cũng là lĩnh vực vốn có hệ thống quy định pháp luật phức tạp, thường xuyên được sửa đổi, bổ sung, đòi hỏi cán bộ phải tra cứu nhiều văn bản, đồng thời yêu cầu tính chính xác rất cao trong quá trình giải quyết hồ sơ.

Việc ứng dụng AI vì vậy không chỉ là giải pháp công nghệ, mà còn là cách thức đổi mới phương pháp tổ chức công việc, góp phần cụ thể hóa mục tiêu xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch và lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Giảm áp lực cho cán bộ, rút ngắn thời gian phục vụ người dân

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Ia Hrung, những thay đổi đã thể hiện khá rõ sau hơn hai tháng triển khai công cụ AI đất đai.

Thay vì phải kiểm tra thủ công từng thành phần hồ sơ, đối chiếu với nhiều quy định pháp luật khác nhau, cán bộ tiếp nhận chỉ cần quét hồ sơ lên hệ thống. AI sẽ tự động rà soát, phát hiện những giấy tờ còn thiếu hoặc những nội dung cần bổ sung để cán bộ hướng dẫn người dân hoàn thiện ngay trong lần nộp đầu tiên.

Đối với người dân, điều này đồng nghĩa với việc giảm đáng kể số lần đi lại, hạn chế tình trạng hồ sơ bị trả về nhiều lần vì thiếu giấy tờ hoặc chưa đúng quy định.

Cán bộ tiếp nhận ở Trung tâm hành chính công xã Ia Hrung hướng dẫn người dân làm thủ tục đất đai.

Không chỉ hỗ trợ khâu tiếp nhận, AI còn trở thành "trợ lý nghiệp vụ" cho đội ngũ chuyên môn. Nếu trước đây một cán bộ mỗi ngày chỉ có thể nghiên cứu khoảng 4-5 hồ sơ thì sau khi có AI hỗ trợ sàng lọc, năng suất xử lý tăng lên khoảng 15-20 hồ sơ/ngày. Phần lớn thời gian trước đây dành cho việc đọc, đối chiếu văn bản nay được chuyển sang kiểm tra hiện trạng sử dụng đất, xác minh nguồn gốc và các nội dung chuyên môn đòi hỏi đánh giá thực tế.

Đây chính là điểm khác biệt của ứng dụng AI trong khu vực công. Công nghệ không thay thế năng lực chuyên môn hay trách nhiệm của cán bộ, mà đảm nhận những công việc mang tính lặp lại, hỗ trợ tra cứu, tổng hợp thông tin để cán bộ tập trung vào những nội dung cần kinh nghiệm, kỹ năng và trách nhiệm pháp lý.

Điều đáng chú ý là kết quả của mô hình không chỉ được thể hiện qua cảm nhận của cán bộ hay người dân mà đã phản ánh bằng những con số cụ thể.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, xã Ia Hrung tiếp nhận gần 4.800 hồ sơ hành chính, trong đó hơn 3.100 hồ sơ thuộc thẩm quyền giải quyết. Đây là địa phương từng nhiều lần bị nhắc nhở do tỷ lệ hồ sơ giải quyết quá hạn ở mức cao.

Sau hai tháng đưa AI vào hỗ trợ xử lý hồ sơ đất đai, tỷ lệ hồ sơ trễ hẹn của xã giảm hơn 62% - mức giảm cao nhất toàn tỉnh. Ia Hrung cũng trở thành một trong 10 xã, phường được UBND tỉnh Gia Lai biểu dương vì khai thác hiệu quả công cụ AI trong giải quyết thủ tục hành chính.

Trên phạm vi toàn tỉnh, công cụ AI được triển khai đồng loạt tại 135 xã, phường và hiện hỗ trợ khoảng 80% các thủ tục hành chính đất đai thông thường. Từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 7/2026, đã có hàng trăm hồ sơ được xử lý với sự hỗ trợ của AI; nhiều địa phương như Chư Pưh, Bình Phú, Quy Nhơn Tây, Ia Sao, An Bình, Canh Vinh đều ghi nhận tỷ lệ hồ sơ trễ hẹn giảm mạnh. Bình quân, nhóm 10 địa phương triển khai hiệu quả nhất đều giảm trên 30% số hồ sơ quá hạn.

Quan trọng hơn, những kết quả này không đến từ việc đơn giản hóa quy trình hay cắt giảm khâu kiểm tra, mà từ việc tối ưu hóa quá trình xử lý hồ sơ, giúp cán bộ giảm thời gian tra cứu, tổng hợp thông tin, đồng thời nâng cao tính thống nhất trong việc áp dụng các quy định pháp luật.

Gợi mở hướng đi mới cho cải cách hành chính

Từ kinh nghiệm của Gia Lai có thể rút ra một số bài học đáng chú ý. Trước hết, chuyển đổi số phải bắt đầu từ nhu cầu thực tế của người dân và của chính đội ngũ cán bộ thực thi công vụ. Thứ hai, dữ liệu là nền tảng quyết định hiệu quả của AI, do đó cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành, bảo đảm tính đầy đủ, chính xác và được cập nhật thường xuyên. Thứ ba, cùng với đầu tư công nghệ, cần chú trọng đào tạo kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức để khai thác hiệu quả các công cụ mới, đồng thời xây dựng cơ chế kiểm soát, giám sát nhằm bảo đảm việc ứng dụng AI luôn tuân thủ quy định pháp luật và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Trong tiến trình xây dựng nền hành chính hiện đại, AI không phải là đích đến mà là phương tiện. Giá trị lớn nhất của công nghệ không nằm ở khả năng xử lý dữ liệu nhanh hơn, mà ở việc giúp bộ máy hành chính phục vụ người dân tốt hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn. Những kết quả bước đầu tại Gia Lai cho thấy, khi chủ trương đúng được cụ thể hóa bằng cách làm sáng tạo và phù hợp với điều kiện thực tiễn, chuyển đổi số sẽ không còn là khẩu hiệu mà trở thành động lực trực tiếp nâng cao chất lượng quản trị địa phương, góp phần xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới./.

Anh Minh