Tuyên Quang lấy chất lượng sống của người dân làm thước đo xây dựng nông thôn mới

Huy động nguồn lực, nâng cao chất lượng đời sống nông thôn

Xây dựng NTM được Tuyên Quang xác định là nhiệm vụ lâu dài, thường xuyên, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự tham gia chủ động của người dân. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh chủ động kiện toàn bộ máy chỉ đạo, điều phối Chương trình xây dựng NTM theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bảo đảm sự thống nhất, thông suốt từ tỉnh đến cơ sở. Hệ thống văn bản chỉ đạo, kế hoạch triển khai và phân bổ vốn được ban hành kịp thời, sát yêu cầu thực tiễn.

Công tác tuyên truyền cũng được đổi mới theo hướng đi vào chiều sâu, đa dạng hóa hình thức, phát huy vai trò của báo chí, truyền thông cơ sở và các nền tảng số. Qua đó, nhận thức của người dân từng bước được nâng lên, tạo sự đồng thuận và huy động sức dân tham gia xây dựng NTM.

Một trong những điểm nhấn là việc huy động, lồng ghép các nguồn lực đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn. Trong giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh đã phân bổ hơn 284 tỷ đồng để đầu tư các công trình giao thông; bê tông hóa trên 1.200 km đường giao thông nông thôn; kiên cố hóa 3.363 km kênh mương; đồng thời đầu tư hàng trăm công trình phục vụ văn hóa, giáo dục, y tế và thương mại khu vực nông thôn.

Những công trình hạ tầng được đầu tư đã góp phần tạo diện mạo mới cho khu vực nông thôn, đồng thời mở rộng không gian phát triển sản xuất, giao thương và nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu của người dân.

Người dân Na Hang thu hái chè Shan Tuyết, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm đặc sản địa phương.

Đến hết năm 2025, tỷ lệ xã đạt tiêu chí thủy lợi và phòng, chống thiên tai đạt gần 83%; tiêu chí y tế và tiêu chí thông tin - truyền thông đều đạt trên 84%. Đặc biệt, hạ tầng số tiếp tục được quan tâm đầu tư, với 100% trung tâm xã có cáp quang, gần 3.000 trạm BTS hoạt động, tạo nền tảng thúc đẩy chuyển đổi số ở khu vực nông thôn.

Song song với đầu tư hạ tầng, Tuyên Quang tập trung tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa, phát huy lợi thế sản phẩm chủ lực, đặc sản địa phương gắn với xây dựng NTM. Toàn tỉnh đã hình thành trên 118 chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản; nhiều mô hình kinh tế hợp tác, hợp tác xã hoạt động hiệu quả, từng bước nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp.

Chương trình OCOP tiếp tục khẳng định vai trò là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn. Toàn tỉnh hiện có 42 sản phẩm nông nghiệp, 4 sản phẩm thủ công mỹ nghệ, 2 sản phẩm sinh vật cảnh và 7 sản phẩm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái. Trên 97/124 xã, phường đã có sản phẩm OCOP.

Với tổng số 454 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 2 sản phẩm đạt 5 sao cấp quốc gia, chương trình đã góp phần nâng tầm nông sản địa phương, hình thành các chuỗi giá trị gắn sản xuất với chế biến, tiêu thụ và phát triển du lịch. Đáng chú ý, sản phẩm chè Shan Tuyết “1 tôm 1 lá” của Hợp tác xã Sơn Trà, xã Na Hang đang được đề xuất công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia.

Cùng với phát triển kinh tế, các nội dung về an sinh xã hội, văn hóa và môi trường được triển khai đồng bộ. Năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều toàn tỉnh ước giảm 3,7%, đạt mục tiêu đề ra. Các chính sách hỗ trợ nhà ở, xóa nhà tạm, nhà dột nát được triển khai quyết liệt; mạng lưới giáo dục, y tế tiếp tục được củng cố, từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ ở khu vực nông thôn.

Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” gắn với xây dựng NTM ngày càng đi vào chiều sâu, góp phần gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Nhiều lễ hội truyền thống, làng nghề và mô hình du lịch cộng đồng được khôi phục, phát triển, tạo thêm sinh kế cho người dân. Các tuyến đường hoa, hàng rào xanh, mô hình phân loại rác tại nguồn cũng ngày càng phổ biến, góp phần hình thành không gian sống xanh, sạch, bền vững.

Chuyển từ “đạt chuẩn” sang “nâng chuẩn”, phát triển nông thôn hiện đại

Trên cơ sở những kết quả đạt được, Tuyên Quang xác định xây dựng NTM trong giai đoạn mới phải chuyển mạnh từ mở rộng số lượng sang nâng cao chất lượng, từ chú trọng hoàn thành tiêu chí sang duy trì, củng cố và nâng cao chất lượng các tiêu chí đã đạt. Trọng tâm là xây dựng NTM theo hướng hiện đại, sinh thái, gắn với chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh; lấy nâng cao thu nhập và chất lượng sống của người dân làm thước đo trung tâm.

Theo định hướng giai đoạn 2026 - 2030, Tuyên Quang phấn đấu có khoảng 51,2% số xã được công nhận đạt chuẩn NTM, tương đương 60/117 xã; trong đó khoảng 3,3% số xã được công nhận đạt NTM hiện đại, tương đương 2 xã. Tỉnh đồng thời đặt mục tiêu tăng thu nhập bình quân của người dân nông thôn gấp 2,5 lần so với năm 2020; thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số bằng 1/2 mức bình quân chung của tỉnh; tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo quốc gia giảm bình quân 3 - 4%/năm.

Trước mắt, năm 2026, tỉnh phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều 3,5%, đồng thời có 12 xã đạt chuẩn NTM. Để thực hiện các mục tiêu này, tỉnh tập trung rà soát giảm nghèo và an sinh, đánh giá chính xác thực trạng giảm nghèo; tiếp tục triển khai chiến dịch xóa nhà tạm, nhà dột nát và chương trình nước sạch nông thôn; đồng thời xây dựng lộ trình nâng cấp cụ thể cho các xã chưa đáp ứng tiêu chí theo bộ tiêu chí mới.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, tỉnh đã giải ngân 484,6 tỷ đồng nguồn vốn chuyển tiếp từ giai đoạn trước, đạt 31% kế hoạch. Tỉnh cũng đã kiện toàn Ban Chỉ đạo cấp tỉnh, trình HĐND tỉnh ban hành các nghị quyết về phân cấp quản lý, nguyên tắc phân bổ vốn và cơ chế hỗ trợ thực hiện Chương trình; đồng thời khẩn trương xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn và kế hoạch thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030.

Với đặc thù địa bàn rộng, tỷ lệ xã khó khăn cao, tỉnh xác định cần tiếp tục phát huy tính chủ động, sáng tạo, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải; tập trung nguồn lực cho các công trình hạ tầng thiết yếu có tính kết nối vùng. Cùng với đó là rà soát danh mục dự án, phương án chuyển nguồn, bảo đảm hiệu quả, minh bạch trong sử dụng ngân sách.

Các sản phẩm OCOP của Tuyên Quang ngày càng đa dạng, từng bước nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Trong quá trình đó, OCOP tiếp tục được xác định là một trong những động lực thúc đẩy kinh tế nông thôn. Tỉnh định hướng chuyển mạnh từ gia tăng số lượng sang nâng cao chất lượng và thăng hạng sản phẩm; hỗ trợ các chủ thể chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Chuyển đổi số được xác định là trục xuyên suốt để nâng cao chất lượng OCOP. Văn phòng Điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM đang tham mưu xây dựng kịch bản quản lý tích hợp lên hệ thống Giám sát, điều hành thông minh (IOC) của tỉnh, hướng tới quản lý, minh bạch hóa thông tin sản phẩm trên nền tảng số, cập nhật tình trạng sản phẩm, sản lượng, vùng nguyên liệu và thông tin chủ thể.

Các chủ thể OCOP được định hướng chuẩn hóa quy trình sản xuất, áp dụng truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, nâng cao năng lực kinh doanh trên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử, qua đó rút ngắn khâu trung gian, mở rộng thị trường tiêu thụ. Tỉnh cũng ưu tiên nâng hạng những sản phẩm có lợi thế cạnh tranh rõ nét như thịt bò Mông, lợn đen, mật ong bạc hà, bưởi Soi Hà..., từng bước hoàn thiện tiêu chuẩn để hướng tới 4 - 5 sao cấp quốc gia.

Cùng với nguồn lực ngân sách, Tuyên Quang tiếp tục lồng ghép các chương trình, dự án, tăng cường xã hội hóa, phát huy tinh thần tự lực, tự cường của người dân theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân thụ hưởng”.

Từ đầu tư hạ tầng đến phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập, bảo đảm an sinh xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo vệ môi trường, xây dựng NTM ở Tuyên Quang đang ngày càng đi vào chiều sâu. Sự chuyển biến không chỉ thể hiện ở những công trình được đầu tư hay số lượng xã đạt chuẩn mà quan trọng hơn là từng bước tạo dựng một không gian nông thôn hiện đại, sinh thái, giàu bản sắc, nơi người dân thực sự là chủ thể và được thụ hưởng những thành quả của quá trình phát triển.

Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự chủ động của người dân và cách tiếp cận ngày càng thực chất, Tuyên Quang đang từng bước chuyển từ “đạt chuẩn” sang “nâng chuẩn”, từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển chiều sâu. Đây là nền tảng để khu vực nông thôn phát triển hài hòa, bền vững, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới./.

Hưng Cảnh