Vận hành chính quyền địa phương 2 cấp tại phường Dương Nội (Hà Nội): Kết quả, kinh nghiệm và những vấn đề đặt ra

Tạo chuyển biến trong tổ chức và phương thức hoạt động

Phường Dương Nội được thành lập trên cơ sở sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Phường có diện tích 7,77 km², dân số 65.819 người, gồm 21 tổ dân phố, 54 tổ chức đảng và hơn 6.000 doanh nghiệp, hộ kinh doanh đang hoạt động. Là địa bàn cửa ngõ phía Tây của Thủ đô, có tốc độ đô thị hóa nhanh, nhiều khu đô thị mới, dân số cơ học tăng cao, thương mại - dịch vụ phát triển mạnh, Dương Nội đồng thời phải đối mặt với yêu cầu ngày càng lớn về quản lý đô thị, dân cư, cải cách hành chính, chuyển đổi số, an sinh xã hội và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu nhanh chóng ổn định tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ, công chức và đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị. Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân phường Dương Nội đã tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ theo chỉ đạo của Trung ương và Thành phố, từng bước đưa mô hình mới vào vận hành ổn định.

Một trong những kết quả nổi bật là tổ chức bộ máy được kiện toàn theo hướng tinh gọn, hoạt động thông suốt. Ngay sau khi đi vào hoạt động, phường hoàn thiện quy chế làm việc, phân công nhiệm vụ theo phương châm “6 rõ, 1 xuyên suốt”, bảo đảm sự phối hợp giữa cấp ủy, HĐND, UBND, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội. Đáng chú ý, phường tiếp nhận 999 nhiệm vụ và 423 thủ tục hành chính, trong đó có nhiều nhiệm vụ mới được chuyển giao từ cấp huyện và cấp tỉnh, nhưng vẫn duy trì hoạt động liên tục, không để gián đoạn việc giải quyết công việc của người dân và doanh nghiệp.

Việc phân cấp, phân quyền được triển khai đồng bộ cũng tạo điều kiện để nhiều công việc trước đây phải giải quyết qua nhiều cấp nay được xử lý trực tiếp tại phường. Qua đó, thời gian giải quyết công việc được rút ngắn, trách nhiệm giải trình của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu được xác định rõ hơn. Đảng ủy phường đã ban hành 12 đề án, chương trình và kế hoạch để cụ thể hóa chủ trương của Trung ương và Thành phố; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ

Một chỉ dấu quan trọng phản ánh hiệu quả vận hành của mô hình chính quyền mới là chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Trong năm đầu vận hành, phường Dương Nội đã tiếp nhận và giải quyết trên 13.000 hồ sơ hành chính, đạt 100% đúng và trước hạn; đồng thời được ủy quyền giải quyết 84 thủ tục hành chính cấp tỉnh và xử lý gần 53.000 hồ sơ thuộc lĩnh vực tư pháp - hộ tịch.

Cùng với việc nâng cao năng lực giải quyết thủ tục hành chính, phường chủ động triển khai nhiều cách làm nhằm đưa dịch vụ công đến gần người dân hơn. Tiêu biểu là “Tổ xung kích hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính tại nhà”, Chatbot trợ lý ảo tại Bộ phận Một cửa, mô hình “Mỗi đoàn viên - một trợ lý số cho đảng viên”, các điểm hỗ trợ chuyển đổi số cộng đồng và “Tổ ứng cứu công nghệ”. Những cách làm này góp phần hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công, nhất là trong bối cảnh nhiều quy trình được số hóa và yêu cầu sử dụng các nền tảng điện tử ngày càng cao.

Từ thực tiễn đó, có thể thấy yêu cầu xây dựng nền hành chính phục vụ không chỉ nằm ở việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, mà còn ở khả năng hỗ trợ người dân tiếp cận chính sách, thủ tục và dịch vụ công một cách thuận tiện. Sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp từng bước trở thành một trong những thước đo quan trọng đối với chất lượng hoạt động của chính quyền cơ sở.

Chuyển đổi số tạo động lực cho đổi mới quản trị

Một điểm đáng chú ý trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Dương Nội là việc gắn đổi mới tổ chức bộ máy với đổi mới quản trị và chuyển đổi số.

Theo báo cáo của phường Dương Nội, năm 2025, thu ngân sách của phường đạt gần 300% dự toán Thành phố giao; 6 tháng đầu năm 2026 đạt 2.327 tỷ đồng, bằng 93% dự toán năm. Nguồn lực này tạo điều kiện cho địa phương đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, giáo dục, y tế và an sinh xã hội.

Trong quản trị nội bộ, 100% cán bộ, công chức được đào tạo kỹ năng số; 100% văn bản, trừ văn bản mật, được xử lý trên môi trường điện tử. Phường đã hoàn thành số hóa 11.252 thửa đất và kết nối với cơ sở dữ liệu chuyên ngành; đồng thời áp dụng KPI, OKR trong theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ. Đây là những bước đi nhằm chuyển phương thức quản trị từ dựa nhiều vào kinh nghiệm sang tăng cường quản trị dựa trên dữ liệu, qua đó hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành và sử dụng nguồn lực công hiệu quả hơn.

Thực tiễn này cho thấy chuyển đổi số chỉ thực sự phát huy tác dụng khi được đặt trong tổng thể cải cách phương thức quản trị. Công nghệ không chỉ phục vụ giải quyết thủ tục hành chính mà còn phải trở thành công cụ hỗ trợ lãnh đạo, điều hành, giám sát tiến độ công việc, phân tích dữ liệu và dự báo các vấn đề phát sinh tại cơ sở.

Những hạn chế, vướng mắc cần tiếp tục tháo gỡ

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình vận hành mô hình cũng bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc. Đây chủ yếu là những vấn đề mang tính chuyển tiếp trong giai đoạn đầu triển khai, khi phạm vi nhiệm vụ, thẩm quyền của chính quyền cấp xã được mở rộng nhanh, trong khi thể chế, quy trình nghiệp vụ, cơ chế phối hợp, dữ liệu dùng chung, nguồn nhân lực và các điều kiện bảo đảm thực hiện vẫn đang được hoàn thiện.

Thứ nhất, việc mở rộng thẩm quyền đã nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở, nhưng ở một số lĩnh vực, khối lượng nhiệm vụ tăng nhanh hơn khả năng đáp ứng về nhân lực, hướng dẫn chuyên môn, dữ liệu và hạ tầng kỹ thuật. Đây là vấn đề cần được quan tâm trong quá trình hoàn thiện mô hình, bởi phân cấp, phân quyền chỉ có thể phát huy đầy đủ hiệu quả khi đi kèm với các điều kiện bảo đảm tương ứng.

Thứ hai, mặc dù chuyển đổi số được triển khai trên nhiều lĩnh vực, việc xây dựng, kết nối, chia sẻ và khai thác các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa thật sự đồng bộ, thông suốt. Một số quy trình vẫn được xử lý trên nhiều nền tảng khác nhau, làm hạn chế hiệu quả khai thác dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành và cung cấp dịch vụ công.

Thứ ba, đặc thù của một địa bàn đô thị hóa nhanh đặt ra yêu cầu quản lý ngày càng cao về dân cư, trật tự đô thị, đất đai, hạ tầng và an sinh xã hội. Trong khi đó, mô hình tổ chức mới vẫn tiếp tục được hoàn thiện. Vì vậy, việc tổng kết thực tiễn, điều chỉnh cơ chế, chính sách và bảo đảm các điều kiện cần thiết cho chính quyền cơ sở là yêu cầu có tính thường xuyên.

Bốn bài học kinh nghiệm từ thực tiễn Dương Nội

Từ quá trình vận hành, phường Dương Nội rút ra một số bài học có giá trị tham khảo đối với các địa phương có điều kiện tương đồng.

Một là, bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của cấp ủy, phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu. Khi cấp ủy tập trung lãnh đạo bằng chủ trương, định hướng; phân công rõ trách nhiệm; tăng cường kiểm tra, giám sát và đề cao trách nhiệm người đứng đầu, bộ máy có điều kiện vận hành đồng bộ, thống nhất.

Hai là, phân cấp, phân quyền phải đi đôi với phân bổ nguồn lực và điều kiện bảo đảm. Cùng với thẩm quyền, chính quyền cơ sở cần được bảo đảm về thể chế, quy trình nghiệp vụ, dữ liệu, hạ tầng số, đội ngũ cán bộ và cơ chế phối hợp. Đây là tiền đề để cấp xã chủ động, tự tin và thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.

Ba là, đổi mới quản trị phải gắn với chuyển đổi số và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Việc ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu, chuẩn hóa quy trình không chỉ nâng cao hiệu quả quản trị mà còn tăng tính công khai, minh bạch, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ.

Bốn là, hoàn thiện mô hình phải bắt đầu từ tổng kết thực tiễn và đổi mới từ cơ sở. Những khó khăn, vướng mắc trong quá trình vận hành cần được xem là nguồn thông tin thực tiễn để hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách; đồng thời những mô hình, sáng kiến hiệu quả cần được phát hiện, đánh giá và nhân rộng.

Tiếp tục nâng cao năng lực quản trị, hoàn thiện điều kiện vận hành

Trong thời gian tới, phường Dương Nội xác định trước hết cần tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành theo hướng quản trị hiện đại, lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm thước đo; hoàn thiện quy chế làm việc, chuẩn hóa quy trình đối với các nhóm công việc thường xuyên; tăng cường theo dõi tiến độ và kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ.

Địa phương cũng cần chủ động rà soát những lĩnh vực có áp lực quản lý lớn như dân cư, trật tự xây dựng, đất đai, hạ tầng đô thị và an sinh xã hội; xây dựng cơ chế phối hợp giữa chính quyền với MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ dân phố và ban quản trị các khu chung cư, nhằm phát hiện sớm và xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.

Cùng với đó, phát triển chính quyền số trên nền tảng dữ liệu cần tiếp tục được coi là một nhiệm vụ trọng tâm. Phường xác định tiếp tục chuẩn hóa, cập nhật, khai thác các cơ sở dữ liệu hiện có; mở rộng ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các công cụ hỗ trợ điều hành; đồng thời tăng cường phân tích, dự báo để chủ động nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Đối với những vấn đề vượt quá thẩm quyền, cần có sự phối hợp của các cơ quan có thẩm quyền để hoàn thiện cơ chế phân cấp gắn với điều kiện bảo đảm. Những khó khăn phát sinh trong thực tiễn cần được tổng hợp, phối hợp với các cơ quan chuyên môn rà soát quy trình nghiệp vụ, hướng dẫn chuyên môn và cơ chế phối hợp, bảo đảm việc phân cấp đi đôi với nguồn lực, dữ liệu và điều kiện thực hiện.

Từ thực tiễn vận hành, phường Dương Nội kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền gắn với các điều kiện bảo đảm thực hiện. Theo đó, cần tiếp tục rà soát các quy định về phân cấp, phân quyền theo hướng đồng bộ giữa thẩm quyền, vị trí việc làm, quy trình nghiệp vụ, nguồn nhân lực, hạ tầng số và cơ chế kiểm tra, giám sát, qua đó bảo đảm chính quyền cấp xã có đủ điều kiện thực hiện hiệu quả nhiệm vụ được giao.

Đối với các địa bàn đô thị có tốc độ phát triển nhanh, cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các tiêu chí về vị trí việc làm, phân bổ biên chế, cơ chế phân bổ nguồn lực và tiêu chuẩn hạ tầng quản trị theo quy mô dân số, mức độ đô thị hóa, khối lượng công việc và đặc điểm của từng loại hình xã, phường.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục chỉ đạo tổng kết toàn diện quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên phạm vi cả nước; kịp thời phát hiện, xử lý những bất cập trong thực tiễn; đồng thời xây dựng cơ chế phát hiện, đánh giá và nhân rộng các mô hình, sáng kiến, cách làm hiệu quả từ cơ sở.

Thu Hà