Tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về thanh niên và bình đẳng giới trong giai đoạn mới

Tham dự Hội nghị có ông Doãn Đức Hảo, Vụ trưởng Vụ Công tác thanh niên và Bình đẳng giới; đại diện các bộ, cơ quan ngang bộ;  đại diện Sở Nội vụ các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc và công chức trực tiếp thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về thanh niên, bình đẳng giới ở cấp xã; đại diện Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam (UNFPA) cùng các cơ quan thông tấn, báo chí.

Hội nghị được tổ chức trong thời điểm công tác quản lý nhà nước về thanh niên đang đứng trước yêu cầu thích ứng với những thay đổi lớn về tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng thời, việc triển khai các chính sách mới về bình đẳng giới, vì sự tiến bộ của phụ nữ và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ cán bộ làm công tác này ở Trung ương và địa phương.

Khẩn trương kiện toàn công tác quản lý nhà nước về thanh niên và bình đẳng giới phù hợp với tổ chức bộ máy mới

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà nhấn mạnh, hệ thống chính sách, pháp luật về thanh niên và bình đẳng giới thời gian qua từng bước được hoàn thiện, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để các cấp, các ngành triển khai thực hiện. Việc ban hành Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2021-2030, Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới cùng các chương trình, chính sách liên quan đã tạo chuyển biến tích cực trong phát triển thanh niên, thúc đẩy bình đẳng giới và bảo vệ hiệu quả các nhóm dễ bị tổn thương.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà ghi nhận và đánh giá cao sự hỗ trợ, đồng hành của Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam (UNFPA) trong hơn một thập kỷ qua. Sự hợp tác này đã góp phần cùng Chính phủ và Bộ Nội vụ hiện thực hóa các mục tiêu phát triển toàn diện cho thanh niên với phương châm “không để ai bị bỏ lại phía sau”, đóng góp tích cực vào việc thực hiện thành công các Mục tiêu phát triển bền vững (SDGs).

Tại Hội nghị, Thứ trưởng nêu 3 định hướng cho các cấp, các ngành tập trung thực hiện: đổi mới tư duy phát triển; chuyển mạnh phương thức quản lý nhà nước từ "triển khai nhiệm vụ" sang "quản lý bằng kết quả và tác động chính sách"; xác định đầu tư cho thanh niên và thúc đẩy bình đẳng giới là đầu tư cho tương lai phát triển và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Để những định hướng trên thực sự đi vào cuộc sống, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà đề nghị các bộ, ngành, địa phương tập trung thực hiện tốt 5 nhiệm vụ trọng tâm: khẩn trương kiện toàn, tổ chức lại công tác quản lý nhà nước về thanh niên và bình đẳng giới phù hợp với tổ chức bộ máy mới; lồng ghép mục tiêu phát triển thanh niên và bình đẳng giới trong chính sách phát triển của từng ngành, từng địa phương; cụ thể hóa Chiến lược phát triển thanh niên và Chương trình phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới thành chương trình, kế hoạch của từng bộ, ngành, địa phương; quan tâm khâu tổ chức thực hiện tại cơ sở, xác định rõ nhiệm vụ, đầu mối và cơ chế phối hợp ở cấp xã nhằm bảo đảm cán bộ, công chức có đủ năng lực tham mưu, nắm bắt tình hình và kết nối các dịch vụ hỗ trợ; tăng cường quản lý bằng dữ liệu, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm của Người đứng đầu.

Thứ trưởng tin tưởng với quyết tâm chính trị cao và sự vào cuộc chủ động của các cấp, các ngành, công tác quản lý nhà nước về thanh niên và bình đẳng giới sẽ tạo được bước chuyển thực chất, góp phần xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam giàu khát vọng, bản lĩnh, sáng tạo, xây dựng xã hội công bằng, bao trùm, an toàn và nhân văn, thực hiện tốt Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới, đóng góp quan trọng vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.

Một trong những nội dung có ý nghĩa trực tiếp đối với công tác quản lý nhà nước tại Hội nghị là việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ sau sắp xếp tổ chức bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo Vụ Công tác thanh niên và Bình đẳng giới, sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, từ ngày 1/7/2025 cả nước còn 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; đồng thời thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp với 3.321 xã, phường, đặc khu. Theo quy định về tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh và cấp xã, chức năng tham mưu quản lý nhà nước về thanh niên cho UBND tỉnh tiếp tục giao Sở Nội vụ, còn ở cấp xã giao Phòng Văn hóa - Xã hội.

Sự thay đổi về tổ chức bộ máy đặt ra yêu cầu phải nhanh chóng làm rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan; đồng thời bảo đảm công việc quản lý nhà nước về thanh niên không bị gián đoạn trong quá trình chuyển tiếp.

Đây cũng là lý do nội dung tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ cho đội ngũ công chức được đặt ở vị trí quan trọng trong chương trình Hội nghị. Đại diện Vụ Công tác thanh niên và Bình đẳng giới cho biết, trong năm 2025, các bộ, ngành và địa phương đã tổ chức nhiều hình thức hướng dẫn, tập huấn cho cán bộ, công chức làm công tác quản lý nhà nước về thanh niên, trong đó có tập huấn trực tuyến, cung cấp tài liệu tự nghiên cứu và bồi dưỡng theo hướng “cầm tay chỉ việc”. Năm 2026, Bộ Nội vụ tổ chức 2 lớp tập huấn cho cán bộ, công chức làm công tác quản lý nhà nước về thanh niên và bình đẳng giới tại các bộ, ngành và 34 tỉnh, thành phố, với gần 250 học viên tham dự tại Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Nghệ An.

Từ thực tiễn triển khai, vai trò của Sở Nội vụ tiếp tục được xác định là đầu mối quan trọng trong tham mưu UBND cấp tỉnh tổ chức thực hiện chính sách thanh niên. Cùng với đó, sự phối hợp giữa Sở Nội vụ với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và các sở, ban, ngành có liên quan được duy trì nhằm giải quyết những vấn đề liên ngành như dạy nghề, tư vấn và giải quyết việc làm, sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục thanh thiếu niên và thiết chế văn hóa dành cho thanh niên.

Tạo chuyển biến trong thực hiện Chiến lược phát triển thanh niên

Theo Vụ Công tác thanh niên và Bình đẳng giới, năm 2025, Việt Nam có 20.041.000 thanh niên trong độ tuổi từ đủ 16 đến 30, chiếm 19,8% dân số cả nước. Trong đó, nam thanh niên chiếm 50,9%, nữ thanh niên chiếm 49,1%; thanh niên khu vực nông thôn chiếm 60,1% và khu vực thành thị chiếm 39,9%.

Những con số trên cho thấy thanh niên tiếp tục là một bộ phận dân số có quy mô lớn và là nguồn lực quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Tài liệu của Bộ Nội vụ đánh giá lực lượng thanh niên có tư duy năng động, sáng tạo, có ý chí vươn lên, tích cực tham gia phát triển kinh tế, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và các hoạt động xã hội.

Tuy nhiên, công tác thanh niên vẫn đứng trước không ít vấn đề cần tiếp tục giải quyết. Một bộ phận thanh niên còn hạn chế về tính độc lập, chủ động, năng lực và kỹ năng thực hành; tình trạng thất nghiệp, thiếu việc làm vẫn cần được quan tâm; thanh niên ở vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi còn thiếu một số kỹ năng cần thiết cho quá trình hội nhập như ngoại ngữ, tin học và kỹ năng giao tiếp.

Trong bối cảnh đó, chính sách đối với thanh niên không chỉ hướng tới hỗ trợ một nhóm dân số mà còn phải tạo môi trường để thanh niên phát huy năng lực, tham gia tích cực vào đời sống kinh tế - xã hội và đóng góp vào quá trình phát triển đất nước.

Theo đó, công tác quản lý nhà nước về thanh niên những năm qua đã từng bước đi vào nền nếp. Tính đến ngày 31/12/2025, 100% các bộ và địa phương trước khi thực hiện sắp xếp cơ quan ở Trung ương và địa phương đã ban hành kế hoạch triển khai các nội dung quản lý nhà nước về thanh niên theo thẩm quyền; các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã ban hành nghị quyết về phát triển thanh niên.

Các bộ, ngành, địa phương cũng đã từng bước lồng ghép các chỉ tiêu phát triển thanh niên vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; triển khai các chính sách về đào tạo nghề, việc làm, khởi nghiệp, thu hút và trọng dụng nhân tài trẻ, chăm lo đời sống văn hóa, thể chất và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của thanh niên.

Đáng chú ý, theo báo cáo của 28/34 địa phương, tính đến ngày 31/12/2025, cả nước có 429.362 thanh niên được đào tạo nghề, 733.908 thanh niên được giải quyết việc làm và 32.853 thanh niên đi xuất khẩu lao động.

Tại Hội nghị, bà Lương Thị Hải Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác thanh niên và Bình đẳng giới đã phổ biến, triển khai Quyết định số 1184/QĐ-TTg ngày 1/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh, bổ sung Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2021-2030, tập trung vào mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ và giải pháp thực hiện trong giai đoạn 2026-2030.

Đây là bước triển khai quan trọng sau khi các bộ, ngành, địa phương đã tổ chức sơ kết 5 năm thực hiện Chiến lược. Trong năm 2025, các bộ, ngành và địa phương tiếp tục rà soát mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ; xây dựng chương trình phát triển thanh niên phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của từng ngành, địa phương.

Từ kết quả giai đoạn 2021-2025, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn 2026-2030 là chuyển mạnh từ việc ban hành kế hoạch sang tổ chức thực hiện có hiệu quả, gắn mục tiêu phát triển thanh niên với các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời tăng cường kiểm tra, đánh giá và trách nhiệm của cơ quan chủ trì.

Thực tế cho thấy, nhiều địa phương đã có cách làm phù hợp trong hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, thu hút nhân lực trẻ và xây dựng các thiết chế văn hóa, thể thao. Công tác kiểm tra ở địa phương cũng được xác định không chỉ nhằm đánh giá việc chấp hành mà còn để phát hiện khó khăn, tháo gỡ vướng mắc và đề xuất cơ chế, chính sách phù hợp với điều kiện thực tế.

Bình đẳng giới cần được lồng ghép ngay từ khâu hoạch định chính sách

Cùng với công tác thanh niên, bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ là một trụ cột quan trọng của Hội nghị.

Hội nghị dành nhiều thời gian để phổ biến, quán triệt và thảo luận về kết quả công tác bình đẳng giới, vì sự tiến bộ của phụ nữ, tập trung vào nhiệm vụ quản lý nhà nước về bình đẳng giới, phối hợp liên ngành và kết quả thực hiện pháp luật, chính sách về bình đẳng giới; giới thiệu những chính sách mới ban hành, trong đó có Nghị định số 76/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 125/2021/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bình đẳng giới; Chương trình Phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới giai đoạn 2026-2030 và quyết định kiện toàn Ủy ban quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam.

Đặc biệt, Hội nghị dành thời lượng cho chuyên đề về kỹ năng lồng ghép giới trong hoạch định chính sách. Nội dung tập trung vào kiến thức chung về bình đẳng giới, tầm quan trọng của lồng ghép giới trong hoạch định chính sách và các quy định liên quan.

UNFPA: Thanh niên không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách

Phát biểu tại Hội nghị, bà Nguyễn Thị Huyền, Trưởng nhóm Thanh thiếu niên của UNFPA tại Việt Nam, khẳng định UNFPA coi việc thúc đẩy sự tham gia toàn diện và bảo vệ quyền lợi của thanh thiếu niên là một trong những ưu tiên. UNFPA đồng thời nhấn mạnh vai trò của các chính sách dựa trên quyền con người và có lồng ghép bình đẳng giới.

Theo đại diện UNFPA, thanh niên không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là những đối tác quan trọng và lực lượng nòng cốt quyết định sự thịnh vượng trong tương lai. Những thách thức đối với người trẻ trải rộng từ giáo dục, việc làm, cơ hội phát triển đến các rào cản về định kiến giới.

Đại diện UNFPA cũng lưu ý những khác biệt về rào cản mà thanh niên nam và nữ có thể gặp phải, từ nguy cơ mang thai ngoài ý muốn, việc làm bấp bênh, gánh nặng việc nhà đối với nữ thanh niên đến những áp lực từ khuôn mẫu giới đối với nam thanh niên. Theo đó, bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng với thông tin, dịch vụ sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục toàn diện và cơ hội việc làm là nền tảng để người trẻ có thể chủ động định hình tương lai.

Một vấn đề khác được đại diện UNFPA nhấn mạnh là bối cảnh chuyển đổi dân số. Theo bài phát biểu, thanh niên hiện chiếm khoảng 20% dân số Việt Nam, trong khi thời kỳ cơ cấu dân số vàng sẽ không kéo dài mãi. Dự kiến trong giai đoạn 2036-2039, Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn dân số già; quá trình già hóa cũng đặt ra những thách thức đáng kể về giới, đặc biệt đối với phụ nữ cao tuổi.

Từ góc độ này, đầu tư cho bình đẳng giới ngay trong thời kỳ dân số vàng được UNFPA nhìn nhận là một yếu tố quan trọng để chuẩn bị cho một xã hội già hóa an toàn và bền vững.

Đức Dương