10 thành tựu nổi bật của Viện Khoa học Kỹ thuật Bưu điện trong công tác chuyển đổi số giáo dục đại học

Tập thể Viện Khoa học Kỹ thuật Bưu điện.

Xác định chuyển đổi số trong giáo dục đại học không chỉ là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, mà còn là nhiệm vụ chiến lược để xây dựng mô hình đại học thông minh, linh hoạt, đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời và hội nhập quốc tế. Viện Khoa học Kỹ thuật Bưu điện đã tập trung mọi nguồn lực, nghiên cứu các phương án tối ưu, xây dựng và tổ chức triển khai thực hiện chuyển đổi số trong giáo dục đại học đáp ứng phù hợp với yêu cầu thực tế. Với cách tiếp cận đúng hướng và tinh thần quyết tâm, Viện đã có bước chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình nghiên cứu truyền thống sang mô hình viện nghiên cứu/đào tạo dựa trên nền tảng chuyển đổi số đại học đóng vai trò hạt nhân, triển khai đồng bộ các giải pháp chuyển đổi số, hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao, lập được nhiều thành tích tiêu biểu, nổi bật:

Một là, xây dựng và mở mới các chương trình đào tạo hướng ứng dụng theo đúng chủ trương Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Hai chương trình đào tạo mới là Trí tuệ nhân tạo vạn vật (AioT) và Công nghệ thông tin định hướng ứng dụng đã được xây dựng dựa trên sự tham vấn trực tiếp từ các tập đoàn công nghệ hàng đầu. Điểm đặc biệt của các chương trình này là việc áp dụng triệt để phương pháp đào tạo tích cực (Active Learning) và tích hợp các nền tảng giáo dục thông minh có sự hỗ trợ của AI để theo dõi lộ trình học tập cá nhân hóa cho từng sinh viên; tập trung vào việc trang bị cho sinh viên các kỹ năng thực hành, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng triển khai các hệ thống công nghệ trong thực tế. Việc đưa các chuyên gia từ doanh nghiệp vào giảng dạy trực tiếp tối thiểu 20-30% thời lượng chương trình giúp sinh viên tiếp cận với những bài toán thực tế của ngành công nghiệp, thu hẹp khoảng cách giữa nhà trường và thị trường lao động. Mô hình này thúc đẩy “học đi đôi với hành”, nâng cao chất lượng đào tạo, nâng cao uy tín cơ sở giáo dục, tăng khả năng việc làm cho sinh viên và góp phần thúc đẩy chuyển đổi quốc gia.

Hai là, hỗ trợ Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng và phát triển hệ thống đối soát tự động lệ phí xét tuyển đại học cho tất cả thí sinh phía Nam, tính từ thành phố Đà Nẵng trở vào. Việc chuyển đổi từ phương thức đối soát thủ công sang hệ thống tự động hóa toàn diện đã mang lại những thay đổi mang tính bước ngoặt, giảm thiểu rủi ro và tăng cường tính minh bạch trong quản trị tài chính giáo dục. Sự thành công của hệ thống đối soát tự động không chỉ tiết kiệm tài chính mà còn có giá trị niềm tin xã hội. Thí sinh và phụ huynh có thể hoàn toàn yên tâm khi thực hiện nghĩa vụ tài chính trực tuyến, loại bỏ hoàn toàn các khiếu nại kéo dài về việc nộp phí nhưng không được xét tuyển.

Ba là, xây dựng và triển khai hệ thống tuyển sinh/nhập học số trực tuyến theo kịp các thay đổi của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho nhiều cơ sở đào tạo. Hệ thống tuyển sinh/nhập học số trực tuyến cho phép thí sinh trúng tuyển làm thủ tục xác nhận nhập học và nhập học theo hình thức trực tuyến. Thí sinh thực hiện 100% quy trình nhập học trên môi trường số: từ việc khai báo lý lịch trích ngang, tải ảnh minh chứng hồ sơ, đến việc đăng ký các dịch vụ ký túc xá, bảo hiểm y tế và nhận thẻ sinh viên số. Đặc biệt, hệ thống tích hợp sâu với các cổng thanh toán của các ngân hàng lớn (Vietcombank, BIDV, Agribank...) để xử lý nguồn thu học phí hàng năm lên đến hàng trăm tỷ đồng. Với tổng số hồ sơ khai báo/nhập học lên đến 60.000 mỗi năm, hệ thống đã chứng minh được khả năng chịu tải cực lớn và tính ổn định cao trong những giai đoạn cao điểm của mùa tuyển sinh.

Ông Ngô Quốc Dũng - Viện trưởng phát biểu tại buổi gặp mặt cán bộ qua các thời kỳ nhân dịp kỷ niệm ngày thành lập Viện.

Bốn là, chuyển giao nền tảng Đại học số và tư vấn dự án chuyển đổi số cho nhiều trường đại học. Viện đã xây dựng một lộ trình gồm 04 giai đoạn: (1) Đánh giá mức độ sẵn sàng số; (2) Chuẩn hóa cơ sở dữ liệu và quy trình nghiệp vụ; (3) Triển khai hệ thống lõi và trục tích hợp; (4) Đào tạo chuyển giao năng lực vận hành. Các nội dung tham vấn tập trung vào những vấn đề cấp bách và có tính đột phá như quy chuẩn kỹ thuật cho văn bằng số (Digital Diploma) dựa trên công nghệ Blockchain, đảm bảo tính xác thực toàn cầu và chống gian lận học thuật. Đồng thời, Viện tổ chức các buổi hội thảo phối hợp với Hiệp hội các trường Đại học và Cao đẳng tạo ra một diễn đàn thực chiến để tháo gỡ các nút thắt về cơ chế tài chính cho đầu tư công nghệ thông tin, quy định về bảo mật dữ liệu cá nhân trong trường học và các tiêu chí đánh giá mức độ đại học thông minh. Sự đồng hành của Viện đã giúp các cơ sở đào tạo chuyển từ trạng thái "ứng dụng công nghệ thông tin rời rạc" sang "quản trị số toàn diện".

Năm là, liên tục phát triển, triển khai, vận hành nền tảng Đại học số tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông cho gần 27.000 sinh viên, cán bộ, giảng viên. Nền tảng này không phải là một ứng dụng đơn lẻ mà là một hệ thống tích hợp (Integrated System) bao gồm 09 phân hệ chuyên sâu, được kết nối đồng bộ qua trục dữ liệu dùng chung. Phân hệ tuyển sinh và dịch vụ một cửa số đóng vai trò là "mặt tiền" giao tiếp, cho phép mọi tương tác hành chính được thực hiện trực tuyến, giảm thiểu tối đa các thủ tục giấy tờ.

Bên cạnh các nghiệp vụ quản lý thông thường, điểm nhấn đột phá của hệ thống chính là các phân hệ ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Phân hệ AI gia sư lập trình sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn để hỗ trợ sinh viên trong quá trình thực hành code, đưa ra những gợi ý và sửa lỗi theo thời gian thực như một trợ giảng ảo 24/7. Phân hệ quản lý văn bản điều hành và tác nghiệp tích hợp 100% chữ ký số, cho phép lãnh đạo nhà trường phê duyệt công việc mọi lúc mọi nơi, giúp đẩy nhanh tốc độ vận hành bộ máy hành chính. Phân hệ khảo thí và đảm bảo chất lượng số cho phép triển khai các kỳ thi trên máy tính một cách khách quan, đồng thời tự động hóa việc lấy ý kiến phản hồi của sinh viên về chất lượng giảng dạy để cải tiến quy trình đào tạo liên tục. Đây là một mô hình "Đại học không giấy tờ" đầu tiên và quy mô nhất tại Việt Nam.

Sáu là, đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu khoa học theo mô hình 3 nhà (Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp). Mô hình này đã được Viện Khoa học Kỹ thuật Bưu điện nâng tầm thành một chiến lược phát triển bền vững thông qua việc xây dựng nền tảng DeepEdu và SotaUni. Dự án có phạm vi ảnh hưởng lớn và đã được khẳng định khi các sản phẩm thuộc hệ sinh thái DeepEdu và SotaUni được lựa chọn để trình bày tại buổi triển khai thực hiện các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị vào ngày 16/9/2025 tại Nhà Quốc hội.

Chuyển đổi số theo mô hình “3 nhà” có ý nghĩa toàn diện đối với sự phát triển của giáo dục và xã hội. Không chỉ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, thúc đẩy nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, mô hình này còn giúp tối ưu hóa nguồn lực, xây dựng hệ sinh thái số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây chính là hướng đi phù hợp và cần thiết để thực hiện thành công các mục tiêu chuyển đổi số trong giai đoạn hiện nay.

Bảy là, phát triển sản phẩm “Ra-đa giám sát tầm thấp” trình bày trong triển lãm “Thành tựu nổi bật của ngành giáo dục - đại học”. Đây là một thành tựu tiêu biểu trong việc làm chủ công nghệ phần cứng và xử lý tín hiệu hiện đại của Viện Khoa học Kỹ thuật Bưu điện. Trong bối cảnh các thiết bị bay không người lái (UAV) phát triển mạnh mẽ, việc quản lý không gian bay tầm thấp trở thành một yêu cầu cấp bách đối với an ninh quốc phòng và an toàn hàng không. Hệ thống được thiết kế với khả năng phát hiện các vật thể bay có diện tích phản xạ hiệu dụng (RCS) nhỏ, di chuyển ở độ cao thấp, nơi mà các hệ thống ra-đa truyền thống thường bị nhiễu do vật cản địa hình. Sản phẩm này không chỉ có giá trị về mặt kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về kinh tế, quốc phòng, an ninh và chiến lược phát triển quốc gia. Đây là yếu tố quan trọng trong việc giữ vững chủ quyền quốc gia và đảm bảo an ninh trong mọi tình huống. Sản phẩm đã được đăng ký và chấp nhận đơn Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp tại Quyết định số 205675/QĐ-SHTT.IP ngày 15/9/2025 của Cục Sở hữu trí tuệ.

Tám là, nghiên cứu, xây dựng bộ Ngân hàng câu hỏi - đáp tiếng Việt để đánh giá các Mô hình ngôn ngữ lớn Việt Nam. Đây là một nhiệm vụ có tính chất chiến lược, bởi nếu không có bộ tiêu chuẩn đánh giá riêng, chúng ta buộc phải sử dụng các bộ tiêu chuẩn của nước ngoài, vốn mang đậm dấu ấn văn hóa và quan điểm của các quốc gia khác. Bộ ngân hàng này bao quát nhiều lĩnh vực trọng yếu như: Hiểu biết pháp luật Việt Nam; Lịch sử và Văn hóa dân tộc; Khoa học kỹ thuật và đặc biệt là khả năng suy luận logic bằng tiếng Việt. Việc xây dựng bộ chuẩn này hoàn toàn phù hợp với định hướng chỉ đạo của Chính phủ nêu tại Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược (Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025).

Chín là, nghiên cứu, xây dựng và phát triển hệ thống 5G dùng riêng (Private5G). Khác với mạng 5G công cộng, hệ thống Private 5G cho phép tùy chỉnh các tham số mạng như độ trễ cực thấp (Ultra-low latency) và mật độ kết nối cực lớn, phục vụ riêng cho các nhà máy thông minh, cảng biển hoặc các cơ sở đào tạo công nghệ cao. Viện đã làm chủ được các thành phần cốt lõi của mạng lõi 5G (5G Core) và các giải pháp mạng truy cập vô tuyến theo chuẩn ORAN (Open RAN), cho phép kết nối linh hoạt thiết bị từ nhiều nhà cung cấp khác nhau. Sự thành công bước đầu của hệ thống này là tiền đề để Viện tiến tới chuyển giao công nghệ cho các tập đoàn công nghiệp trong nước, góp phần hiện thực hóa mục tiêu "Make in Vietnam" trong lĩnh vực hạ tầng viễn thông chiến lược.

Mười là, nghiên cứu, xây dựng và phát triển hệ thống truy vấn thông minh trong Chính phủ điện tử. Trong lộ trình xây dựng Chính phủ số, việc khai thác hiệu quả các kho dữ liệu quốc gia khổng lồ là một thách thức lớn. Viện đã nghiên cứu và phát triển hệ thống truy vấn thông minh, cho phép người dùng (cán bộ quản lý và người dân) tìm kiếm, trích xuất và phân tích thông tin một cách tự nhiên và chính xác. Hệ thống không chỉ tìm kiếm theo từ khóa thông thường mà còn sử dụng các kỹ thuật xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) và đồ thị tri thức (Knowledge Graph) để hiểu ngữ cảnh của câu hỏi, từ đó trả về kết quả tổng hợp có tính suy luận cao. Thành tựu này đã được Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ chấp nhận đơn Bằng độc quyền Sáng chế tại Quyết định số 148531/QĐ-SHTT.IP ngày 25/6/2025.

Lãnh đạo Viện làm việc với Cơ sở 2.

Với những thành tích xuất sắc, tiêu biểu trong công tác chuyển đổi số giáo dục đại học, ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật trong lĩnh vực khoa học công nghệ và có phạm vi ảnh hưởng lớn trong các bộ, ngành, Viện Khoa học Kỹ thuật Bưu điện đã được vinh danh “Sáng kiến Giáo dục thông minh” (Smart Education Initiative Awards) với nền tảng đại học số DUP trong Lễ tuyên dương SEI Awards - một giải thưởng có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giáo dục.

Đặc biệt, nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập Viện Khoa học Kỹ thuật Bưu điện (1966 - 2026), Viện đã được Chủ tịch nước tặng thưởng “Huân chương Lao động hạng Ba” về thành tích xuất sắc đột xuất trong công tác chuyển đổi số giáo dục đại học. Trước đó, Viện Khoa học Kỹ thuật Bưu điện đã được Nhà nước, Chính phủ tặng thưởng: Huân chương Độc lập hạng Nhất năm 2011, hạng Nhì năm 2006, hạng Ba năm 2001; Huân chương Lao động hạng Nhất năm 1996,  hạng Nhì năm 1991; Cờ thi đua của Chính phủ năm 2005, năm 2015.

Phát huy truyền thống của thế hệ đi trước, tập thể, cán bộ giảng viên, nghiên cứu viên, sinh viên của Viện Khoa học Kỹ thuật Bưu điện luôn nỗ lực, năng động, sáng tạo xây dựng Viện trở thành đơn vị nghiên cứu và đào tạo xuất sắc, đóng góp nhân lực, tri thức và chuyển  giao công nghệ phục vụ chuyển đổi số quốc gia. Giữ vững tinh thần tiên phong trong chuyển đổi số đào tạo, khẳng định vai trò là Viện nghiên cứu hàng đầu về đào tạo và nghiên cứu cho ngành và cho đất nước./.

.