Từ khóa: đơn vị sự nghiệp công lập; phương thức lãnh đạo; quản trị nhân lực; Tỉnh ủy Phú Thọ; viên chức y tế; vị trí việc làm.
Abstract: This article examines how the Phu Tho Provincial Party Committee should renew its leadership methods in developing the workforce of public health service units under the provincial Department of Health following the provincial merger. Drawing on verified policy documents, legislation and officially released administrative data, it clarifies the scope and content of leadership renewal, identifies workforce governance bottlenecks, and proposes six solution groups. The central shift is from fragmented input control to strategic, results-oriented leadership; competency-based workforce planning; accountable decentralization; targeted attraction, development and retention; integration of political and professional ethics with a culture of safety; and risk-based supervision supported by interoperable workforce data. Such renewal should strengthen political direction and accountability without replacing the statutory management authority of the provincial government and health administration.
Keywords: public service units; leadership methods; human resource governance; Phu Tho Provincial Party Committee; health workforce; job positions.
Đơn vị sự nghiệp y tế công lập giữ vai trò trực tiếp cung ứng dịch vụ thiết yếu, thực hiện chính sách an sinh và bảo đảm quyền được chăm sóc sức khỏe của Nhân dân. Vì vậy, đổi mới tổ chức và quản lý các đơn vị này không chỉ là vấn đề kỹ thuật hành chính, mà là nhiệm vụ chính trị vừa cấp bách, vừa lâu dài. Nghị quyết số 19-NQ/TW năm 2017 và Kết luận số 62-KL/TW năm 2023 đều đặt yêu cầu tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức, cơ chế quản lý, tự chủ và trách nhiệm giải trình của đơn vị sự nghiệp công lập[1].
Từ ngày 01/7/2025, tỉnh Phú Thọ mới đi vào hoạt động trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của ba tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình. Việc hợp nhất tạo ra không gian phát triển lớn hơn, đồng thời làm tăng đáng kể quy mô, độ phân tán địa lý và tính không đồng nhất của mạng lưới y tế công lập. Đối với Sở Y tế, yêu cầu trước mắt là duy trì hoạt động khám, chữa bệnh, phòng bệnh, giám định, kiểm nghiệm và trợ giúp xã hội liên tục; yêu cầu dài hạn là thống nhất mô hình tổ chức, chuẩn nghề nghiệp, vị trí việc làm và văn hóa quản trị trong một hệ thống mới[2].
Trong lĩnh vực y tế, chất lượng đội ngũ viên chức không thể được đo bằng số lượng biên chế hoặc văn bằng đơn thuần, mà hệ thống y tế cần đúng số lượng, đúng cơ cấu kỹ năng, được phân bố phù hợp, có điều kiện làm việc an toàn và được sử dụng trên cơ sở nhu cầu sức khỏe của dân cư. Chiến lược nhân lực y tế toàn cầu của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng nhấn mạnh bốn trụ cột: chính sách dựa trên bằng chứng; đầu tư phù hợp với nhu cầu dân cư; củng cố năng lực quản trị và quan hệ đối tác; dữ liệu phục vụ giám sát và trách nhiệm giải trình.[3]
Bối cảnh chính sách hiện nay càng làm rõ yêu cầu đổi mới. Nghị quyết số 72-NQ/TW năm 2025 của Bộ Chính trị xác định những giải pháp đột phá về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân; trong khi Luật Viên chức năm 2025 và Nghị định số 259/2026/NĐ-CP thiết lập khuôn khổ mới về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức từ ngày 01/7/2026[4]. Vấn đề đặt ra là Tỉnh ủy Phú Thọ cần tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo đối với công tác xây dựng đội ngũ viên chức trong các đơn vị sự nghiệp y tế công lập để vừa giữ vững định hướng chính trị, vừa phát huy tính chủ động của cơ quan quản lý và vừa tạo động lực cho đổi mới công tác chuyên môn của ngành Y tế tỉnh Phú Thọ trong kỷ nguyên mới.
1.1. Xác định đúng phạm vi và chủ thể lãnh đạo
Trong bài viết này, khái niệm “các đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc Sở Y tế” bao gồm các bệnh viện, trung tâm y tế khu vực, trung tâm chuyên ngành và các đơn vị sự nghiệp khác do Sở Y tế tỉnh Phú Thọ trực tiếp quản lý theo phân cấp. Trạm y tế xã, phường và các điểm y tế do Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý không thuộc phạm vi phân tích trực tiếp. Việc phân định này là cần thiết vì chủ thể quản lý, thẩm quyền đối với viên chức, cơ chế tài chính và quan hệ công tác của tổ chức đảng ở hai nhóm đơn vị không hoàn toàn giống nhau[5]. Tỉnh ủy Phú Thọ lãnh đạo thông qua nghị quyết, chương trình và định hướng lớn; thông qua tổ chức đảng và đảng viên; công tác cán bộ thuộc diện quản lý; kiểm tra, giám sát; tuyên truyền, vận động và nêu gương. Tỉnh ủy không tuyển dụng thay cơ quan, đơn vị có thẩm quyền, không đánh giá chuyên môn thay người đứng đầu và không can thiệp vào quyết định chuyên môn y khoa. Đổi mới phương thức lãnh đạo vì vậy phải xử lý đúng quan hệ giữa lãnh đạo chính trị và quản lý nhà nước: Tỉnh ủy xác định mục tiêu, nguyên tắc, ưu tiên và cơ chế kiểm soát; Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh lãnh đạo việc thể chế hóa; Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Y tế và người đứng đầu đơn vị chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện theo pháp luật.
Biên chế, bằng cấp, quy trình và kỷ luật hành chính là điều kiện cần nhưng chưa đủ để phản ánh chất lượng đội ngũ viên chức y tế. Trọng tâm mới phải là mức độ đáp ứng vị trí việc làm, năng lực thực hành, chất lượng và an toàn người bệnh, khả năng làm chủ kỹ thuật, tinh thần phối hợp, y đức, năng lực số, nghiên cứu và cải tiến. Những chỉ báo này cần được phân tầng theo chức năng, cấp chuyên môn và mức độ tự chủ của từng đơn vị; không dùng cùng một thước đo cho bệnh viện chuyên sâu, trung tâm y tế khu vực, trung tâm kiểm soát bệnh tật hay đơn vị pháp y, giám định.
Lãnh đạo bằng kết quả cũng không đồng nghĩa với chạy theo số lượng dịch vụ. Một hệ thống chỉ số tốt phải có định nghĩa rõ, nguồn dữ liệu kiểm chứng được, có điểm xuất phát và mục tiêu theo thời gian; đồng thời phản ánh cả hiệu quả chuyên môn, công bằng trong phân bố nhân lực, môi trường làm việc và trách nhiệm giải trình. Tỉnh ủy định hướng bộ chỉ tiêu chiến lược; cơ quan hành chính chuyển hóa thành quy định, kế hoạch và công cụ quản trị cụ thể.
2.1. Quy mô hệ thống và nguồn nhân lực sau hợp nhất
Theo Đề án phát triển sự nghiệp y tế tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030 (Đề án), định hướng đến năm 2045, cơ quan Sở Y tế có 08 phòng chuyên môn và 02 chi cục. Khối đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Sở gồm 04 trung tâm chuyên ngành tuyến tỉnh được hợp nhất, 04 trung tâm đơn chức năng, 06 bệnh viện đa khoa, 11 bệnh viện chuyên khoa và 31 trung tâm y tế khu vực, 01 Quỹ Bảo trợ trẻ em và 01 Trường Trung cấp y tế; chưa tính trạm y tế thuộc cấp xã[6].
Đến hết ngày 10/01/2026, tổng nhân lực tại các cơ quan, đơn vị trực thuộc Sở Y tế là 15.148 người, gồm 3.808 bác sĩ, 5.525 điều dưỡng, 994 dược sĩ, 1.004 kỹ thuật y và các nhóm nhân lực khác. Trong số bác sĩ có 322 tiến sĩ hoặc chuyên khoa II và 1.481 thạc sĩ hoặc chuyên khoa I; trong số điều dưỡng có 2.864 người trình độ đại học8. Đây là số liệu tổng nhân lực của toàn bộ cơ quan, đơn vị trực thuộc, không đồng nhất với số viên chức trong các đơn vị sự nghiệp. Sự phân biệt này có ý nghĩa phương pháp luận: nếu dùng tổng nhân lực để mô tả đội ngũ viên chức, việc tính cơ cấu, tỷ lệ thiếu hụt và nhu cầu tuyển dụng có thể sai lệch.
Theo số liệu của Đề án, tỉnh Phú Thọ có 13,24 bác sĩ/vạn dân so với mức tham chiếu 15; trong khi số dược sĩ bậc đại học và số giường bệnh/vạn dân cao hơn mức tham chiếu được sử dụng trong Đề án; vì vậy cần được kết hợp với dữ liệu vị trí việc làm và nhu cầu thực tế của từng đơn vị[7].
Thứ nhất, tổ chức bộ máy ngành Y tế tỉnh Phú Thọ sau hợp nhất được kiện toàn tương đối nhanh, duy trì hoạt động chuyên môn liên tục và hình thành đầu mối tham mưu thống nhất về tổ chức cán bộ. Đây là điều kiện ban đầu để rà soát vị trí việc làm, chuẩn hóa quy trình và xây dựng dữ liệu nhân lực dùng chung.
Thứ hai, phát triển nhân lực ngành Y tế là quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước. Nghị quyết số 23-NQ/TU ngày 30/3/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Phú Thọ đã xác định định hướng phát triển nhân lực sự nghiệp công lập ngành Y tế của tỉnh giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045; sau đó được quán triệt trong toàn ngành[8]. Đề án kèm Quyết định số 1469/QĐ-UBND cụ thể hóa phương châm xây dựng môi trường làm việc, đào tạo “Hiện đại - Thân thiện - Khoa học”, phát triển đội ngũ theo vị trí việc làm, tuyển dụng linh hoạt, lựa chọn nhân tố tiềm năng để đào tạo chuyên sâu và đẩy mạnh dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo[9].
Thứ ba, hệ thống có nền tảng nhân lực chuyên môn để phát triển các trung tâm kỹ thuật cao và mạng lưới chuyển giao. Đề án đã ghi nhận 04 bệnh viện đa khoa hạng I, trong đó có 2 bệnh viện xếp cấp chuyên môn sâu, 02 bệnh viện chuyên khoa hạng I và 3 trung tâm y tế hạng I. Đây là nguồn lực có thể tổ chức theo mô hình đơn vị hạt nhân - đơn vị nhận chuyển giao, qua đó sử dụng hiệu quả hơn đội ngũ chuyên gia hiện có.
Thứ tư, khung pháp lý mới tạo thêm cơ sở để đổi mới quản trị viên chức. Luật Viên chức năm 2025 và Nghị định số 259/2026/NĐ-CP đã yêu cầu cần phải xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý, cơ quan trực tiếp quản lý đơn vị sự nghiệp và người đứng đầu trong tuyển dụng, sử dụng, đánh giá và quản lý viên chức[10]. Đây là điều kiện để Tỉnh ủy Phú Thọ lãnh đạo phân định thẩm quyền minh bạch hơn, giảm xin ý kiến nhiều tầng và gắn phân cấp với trách nhiệm giải trình.
Một là, dữ liệu hiện có chưa đủ để mô tả chính xác đội ngũ viên chức trong phạm vi nghiên cứu. Con số 15.148 biên chế phản ánh tổng nhân lực của cả cơ quan hành chính và đơn vị trực thuộc; chưa tách đầy đủ viên chức, người lao động theo hợp đồng, chức danh nghề nghiệp, vị trí việc làm và biến động nghỉ việc. Nếu không có bộ dữ liệu gốc thống nhất, việc xác định nơi thừa, nơi thiếu và dự báo nhu cầu sẽ chủ yếu dựa vào báo cáo tổng hợp.
Hai là, quy mô lớn chưa đồng nghĩa với cơ cấu và phân bố hợp lý. Mức 13,24 bác sĩ/vạn dân thấp hơn mức tham chiếu trong Đề án; đồng thời chính Đề án ghi nhận chênh lệch về cơ sở hạ tầng giữa ba khu vực và yêu cầu phát triển nhân lực chất lượng cao, nhân lực y tế cơ sở, dự phòng, miền núi và vùng khó khăn[11]. Do đó, thiếu hụt nhân lực y tế phải được nhận diện theo chuyên khoa, địa bàn và khối lượng công việc, không chỉ bằng tỷ lệ bình quân toàn tỉnh.
Ba là, nhân lực y tế trước hợp nhất các tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình có lịch sử tổ chức, mức độ tự chủ, điều kiện làm việc và quy trình nhân sự khác nhau. Nếu chỉ hợp nhất danh sách người làm việc mà không xây dựng bản đồ vị trí, khung năng lực và nguyên tắc điều phối chung, chênh lệch về chất lượng quản trị có thể tiếp tục tồn tại. Ngược lại, áp dụng đồng loạt một cơ chế cứng nhắc cũng có thể làm giảm tính chủ động của đơn vị có năng lực quản trị tốt.
Bốn là, đánh giá, xếp loại viên chức nói chung, viên chức ngành Y tế nói riêng vẫn có nguy cơ thiên về hồ sơ và mức độ hoàn thành thủ tục nếu dữ liệu chuyên môn, chất lượng, an toàn, đào tạo và phản hồi của người bệnh không được liên thông. Báo cáo Tài khoản nhân lực y tế quốc gia năm 2026 của WHO nhấn mạnh vai trò của chỉ số chuẩn hóa và hệ thống thông tin nhân lực đối với hoạch định chính sách dựa trên bằng chứng, đồng thời chỉ ra tình trạng thiếu hụt và bất bình đẳng trong phân bố nhân lực vẫn tồn tại ở nhiều hệ thống y tế[12].
Năm là, thu hút và giữ chân nhân lực không thể chỉ dựa vào hỗ trợ tài chính một lần. Hướng dẫn của WHO về phát triển, thu hút, tuyển dụng và duy trì nhân lực ở khu vực nông thôn, vùng xa khuyến nghị phối hợp nhiều nhóm biện pháp về giáo dục, quản lý, môi trường nghề nghiệp, hỗ trợ cá nhân và nghề nghiệp; lựa chọn giải pháp phải phù hợp bối cảnh địa phương[13]. Đây là gợi ý phù hợp với tỉnh Phú Thọ mới, nơi có cả đô thị, khu công nghiệp, trung du và địa bàn miền núi.
Sáu là, ở một số khâu có thể phát sinh chồng chéo giữa vai trò lãnh đạo của cấp ủy và thẩm quyền quản trị của người đứng đầu. Nếu cấp ủy đi sâu xử lý từng sự vụ thì trách nhiệm hành chính dễ bị phân tán; nếu chỉ ban hành nghị quyết mà thiếu kiểm tra, đối thoại và theo dõi kết quả, chủ trương khó chuyển hóa thành thay đổi thực chất. Điểm cần đổi mới không phải là giảm vai trò lãnh đạo, mà là lãnh đạo đúng việc, đúng cấp, bằng công cụ có thể kiểm chứng.
Tỉnh ủy Phú Thọ cần cụ thể hóa Nghị quyết số 23-NQ/TU thành chương trình chuyên đề về phát triển đội ngũ viên chức trong các đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc Sở Y tế đến năm 2030. Chương trình không lặp lại nhiệm vụ điều hành thường xuyên, mà tập trung vào những vấn đề đòi hỏi quyết định chính trị cấp tỉnh: cơ cấu lại nhân lực sau hợp nhất; danh mục vị trí khan hiếm; phát triển chuyên gia đầu ngành; chuẩn hóa viên chức quản lý; thu hút và giữ chân; y đức, văn hóa an toàn; dữ liệu và giám sát nhân lực. Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu đột phá về nhân lực và năng lực hệ thống được đặt ra trong Nghị quyết số 72-NQ/TW[14].
Mỗi mục tiêu phải có số liệu gốc, mốc thời gian, cơ quan chủ trì và cơ chế báo cáo. Bên cạnh bác sĩ/vạn dân, cần theo dõi tỷ lệ vị trí việc làm được bố trí đúng yêu cầu; thời gian tuyển dụng; tỷ lệ biến động, nghỉ việc; phân bố nhân lực theo chuyên khoa và khu vực; kết quả đào tạo; kỹ thuật mới được chuyển giao; sự hài lòng của người bệnh và nhân viên; sự cố an toàn; mức độ hoàn thành kế hoạch khắc phục sau kiểm tra. Báo cáo phải tách theo loại đơn vị và ba khu vực trước hợp nhất để nhận diện chênh lệch.
Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Thọ chỉ đạo Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh lãnh đạo việc rà soát toàn bộ đề án vị trí việc làm của ngành Y tế theo Nghị định số 232/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 quy định về vị trí việc làm viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, thay thế các quy định liên quan đến vị trí việc làm viên chức tại Nghị định số 106/2020/NĐ-CP[15]. Việc rà soát phải bắt đầu từ chức năng, danh mục kỹ thuật, cấp chuyên môn, khối lượng công việc, cơ cấu bệnh tật và phạm vi phục vụ; không lấy số người đang có làm căn cứ duy nhất để hợp thức hóa cơ cấu.
Đối với nhóm vị trí có hoạt động tương đối chuẩn hóa, có thể tham khảo phương pháp chỉ báo khối lượng công việc để xác định nhu cầu nhân lực (WISN) của WHO. Phương pháp này tính nhu cầu theo khối lượng hoạt động và thời gian chuẩn của từng cấu phần công việc, phù hợp với cả mô hình quản trị tập trung và phân cấp[16]. Trên cơ sở vị trí việc làm, Sở Y tế Phú Thọ cần xây dựng khung năng lực chung gồm: chuyên môn; chất lượng và an toàn; giao tiếp, y đức; năng lực số; nghiên cứu, cải tiến; quản lý và lãnh đạo. Khung này phải liên thông với tuyển dụng, bố trí, đào tạo, quy hoạch, bổ nhiệm, đánh giá và phân phối thu nhập.
Tỉnh ủy Phú Thọ cần tập trung xem xét chức danh thuộc diện quản lý và vấn đề chiến lược; đồng thời lãnh đạo mở rộng phân cấp cho Sở Y tế và đơn vị đủ năng lực thực hiện các khâu tuyển dụng, ký hợp đồng, điều động nội bộ, đào tạo và phân phối thu nhập theo quy định. Danh mục thẩm quyền phải được công khai, tránh một nội dung phải xin ý kiến nhiều tầng. Cơ chế này cần được thiết kế phù hợp với Luật Viên chức năm 2025 và Nghị định số 259/2026/NĐ-CP, đặc biệt là việc xác định rõ cơ quan quản lý, cơ quan trực tiếp quản lý đơn vị sự nghiệp và trách nhiệm người đứng đầu[17].
Kiểm soát quyền lực phải được tích hợp ngay trong quy trình: mô tả vị trí rõ; tiêu chuẩn định lượng và định tính; hội đồng có thành phần phù hợp; công khai nhu cầu, tiêu chí và kết quả; lưu vết điện tử; kê khai và xử lý xung đột lợi ích; cơ chế phản ánh độc lập; kiểm tra ngẫu nhiên quyết định có rủi ro. Bổ nhiệm viên chức quản lý sau sắp xếp phải dựa trên năng lực và kết quả, không biến yêu cầu hài hòa tổ chức thành nguyên tắc chia đều cơ học giữa các đơn vị cũ.
Tỉnh cần lập danh mục vị trí khan hiếm theo chuyên khoa và địa bàn, cập nhật hằng năm; trên cơ sở đó thiết kế gói chính sách thay vì hỗ trợ dàn đều. Gói thu hút có thể kết hợp hỗ trợ ban đầu, thu nhập theo kết quả, nhà ở hoặc đi lại, điều kiện nghiên cứu, cơ hội làm chủ kỹ thuật, lộ trình chức danh, đào tạo sau đại học và cơ chế làm việc luân phiên. Việc lựa chọn phải công khai, gắn với cam kết phục vụ và đánh giá định kỳ. Cách tiếp cận đa thành phần này phù hợp với khuyến nghị của WHO về thu hút và duy trì nhân lực tại địa bàn khó khăn[18].
Cùng với thu hút từ bên ngoài, cần hình thành Chương trình phát triển chuyên gia y tế Phú Thọ: tuyển chọn công khai nhân tố tiềm năng; giao người hướng dẫn; đào tạo tại các trung tâm lớn trong nước và quốc tế; bố trí thiết bị, vị trí và nhóm hỗ trợ sau đào tạo; đánh giá bằng kỹ thuật được chuyển giao và kết quả chuyên môn. Đề án của tỉnh đã xác định yêu cầu lựa chọn nhân tố tiềm năng, đào tạo chuyên sâu và bảo đảm tính kế thừa đến năm 2045[19]. Cần đồng thời xây dựng mạng lưới “đơn vị hạt nhân - đơn vị nhận chuyển giao”, sử dụng các bệnh viện hạng I và cơ sở cấp chuyên môn sâu làm trung tâm đào tạo tại chỗ.
Giáo dục chính trị tư tưởng phải đi vào tình huống nghề nghiệp: quyền người bệnh, trách nhiệm giải trình, bảo mật dữ liệu, ứng xử trên môi trường số, phòng ngừa xung đột lợi ích và báo cáo nguy cơ an toàn. Sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt chuyên môn và hoạt động cải tiến chất lượng cần hỗ trợ lẫn nhau; tránh tách biệt công tác đảng khỏi các vấn đề thực tiễn của các đơn vị sự nghiệp công lập y tế. Quy định số 144-QĐ/TW năm 2024 về chuẩn mực đạo đức cách mạng là căn cứ để cụ thể hóa yêu cầu cần, kiệm, liêm, chính, trách nhiệm, kỷ cương và nêu gương trong môi trường y tế[20].
Cấp ủy và người đứng đầu các đơn vị sự nghiệp công lập y tế của tỉnh Phú Thọ phải nêu gương về liêm chính, tôn trọng chuyên môn, đối thoại và bảo vệ người phản ánh nguy cơ. Mỗi đơn vị cần khảo sát định kỳ, bảo đảm ẩn danh về môi trường làm việc, kiệt sức nghề nghiệp, hành vi không phù hợp và mức độ gắn kết; sử dụng kết quả để cải thiện tổ chức, không truy tìm người góp ý. Đạo đức nghề nghiệp chỉ bền vững khi đi cùng điều kiện làm việc an toàn, phân công hợp lý, cơ chế ghi nhận công bằng và trách nhiệm giải trình rõ ràng.
Sở Y tế tỉnh Phú Thọ cần xây dựng kho dữ liệu nhân lực dùng chung, kết nối hồ sơ viên chức với vị trí việc làm, văn bằng, giấy phép hành nghề, đào tạo liên tục, lịch sử công tác, kết quả đánh giá và nhu cầu nhân lực của đơn vị. Đây là một cấu phần cụ thể hóa yêu cầu chuyển đổi số quốc gia và định hướng phát triển y tế thông minh của tỉnh[21]. Dữ liệu phải có chuẩn dùng chung, mã định danh, phân quyền truy cập, nhật ký chỉnh sửa, thời hạn lưu giữ và quy trình xử lý sự cố. Vì hồ sơ nhân sự và dữ liệu sức khỏe có thể chứa dữ liệu cá nhân, việc thu thập, liên thông và khai thác phải tuân thủ Luật Dữ liệu năm 2024, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 và văn bản hướng dẫn[22]. Bảng điều hành dành cho lãnh đạo chỉ nên sử dụng dữ liệu tổng hợp và chỉ báo cảnh báo, không tạo thêm một tầng thu thập tùy tiện.
Các cơ quan kiểm tra, giám sát cần chuyển từ kiểm tra dàn đều sang giám sát chuyên đề và dựa trên rủi ro: tuyển dụng vị trí khan hiếm; bổ nhiệm sau hợp nhất; sử dụng kinh phí đào tạo; phân phối thu nhập; thực hiện quy tắc ứng xử; bảo vệ dữ liệu; trách nhiệm người đứng đầu khi để xảy ra vi phạm. Kiểm tra phải kết hợp dữ liệu định lượng, hồ sơ, phỏng vấn và phản hồi của người bệnh, viên chức. Kết luận không dừng ở xử lý sai phạm mà phải chỉ rõ nguyên nhân hệ thống, thời hạn khắc phục và cơ chế theo dõi sau kiểm tra. Việc dùng chỉ số chuẩn hóa để hoạch định và giám sát phù hợp với cách tiếp cận Tài khoản nhân lực y tế quốc gia của WHO[23].
Một là, Ban Thường vụ Tỉnh ủy xem xét, giao Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh chủ trì tham mưu chương trình phát triển đội ngũ viên chức trong các đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc Sở, bảo đảm thống nhất với Nghị quyết số 23-NQ/TU và Đề án phát triển sự nghiệp y tế. Chương trình phải làm rõ trách nhiệm phối hợp của Ban Tổ chức Tỉnh ủy, Sở Nội vụ, Sở Y tế, cơ quan kiểm tra và cấp ủy các đơn vị.
Hai là, Sở Y tế chủ trì xây dựng báo cáo cơ sở về đội ngũ tại thời điểm triển khai, tách rõ viên chức, lao động hợp đồng và các nhóm khác; phân loại theo chức danh, trình độ, vị trí việc làm, đơn vị, khu vực, giới tính, độ tuổi và biến động hằng năm. Đối với chỉ tiêu thiếu hụt, cần công bố cả số lượng, tỷ lệ và phương pháp tính. Đây là điều kiện để chính sách dựa trên chứng cứ và khắc phục việc sử dụng tổng nhân lực thay cho số viên chức.
Ba là, lựa chọn một số đơn vị đại diện cho bệnh viện đa khoa, bệnh viện chuyên khoa, trung tâm y tế khu vực và trung tâm chuyên ngành để thí điểm khung năng lực, đánh giá theo kết quả và bảng điều hành nhân lực trong 12 tháng. Kết quả thí điểm phải được đánh giá bởi nhóm có chuyên môn độc lập với đơn vị thực hiện; chỉ nhân rộng khi chứng minh được tính khả thi, chất lượng dữ liệu và tác động đối với người lao động, người bệnh.
Bốn là, đưa nội dung phát triển đội ngũ viên chức y tế vào chương trình kiểm tra, giám sát hằng năm của cấp ủy; gắn trách nhiệm người đứng đầu với chất lượng tuyển dụng, bố trí, đào tạo, môi trường làm việc và khả năng giữ chân nhân lực. Sơ kết giữa kỳ cần trả lời ba câu hỏi: chênh lệch nhân lực giữa các khu vực đã giảm hay chưa; vị trí khan hiếm đã được bổ sung đến mức nào; chất lượng và an toàn dịch vụ có cải thiện tương ứng với đầu tư cho nhân lực hay không.
Xây dựng đội ngũ viên chức trong các đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc Sở Y tế Phú Thọ là nhiệm vụ vừa cấp bách sau hợp nhất, vừa có ý nghĩa chiến lược đối với chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân. Quy mô lớn, địa bàn rộng, sự khác biệt giữa các khu vực, yêu cầu tự chủ, chuyển đổi số và phát triển kỹ thuật chuyên sâu đòi hỏi Tỉnh ủy đổi mới thực chất phương thức lãnh đạo.
Trọng tâm đổi mới là chuyển từ chỉ đạo dàn trải sang định hướng có ưu tiên và chỉ tiêu kết quả; từ quản lý nặng về đầu vào sang quản trị theo vị trí việc làm, năng lực và khối lượng công việc; từ tập trung xử lý sự vụ sang phân cấp có kiểm soát; từ chính sách thu hút đơn lẻ sang gói phát triển và giữ chân theo nhóm mục tiêu; từ báo cáo rời rạc sang dữ liệu tích hợp; từ kiểm tra thủ tục sang giám sát trách nhiệm, rủi ro và tác động. Khi ranh giới giữa lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước được xác định rõ, chủ trương được thể chế hóa kịp thời và dữ liệu được sử dụng có trách nhiệm, Phú Thọ có điều kiện xây dựng đội ngũ viên chức y tế hợp lý về số lượng và cơ cấu, mạnh về chuyên môn, chuẩn mực về y đức và gắn bó với sự nghiệp chăm sóc sức khỏe Nhân dân./.
----------------------------------------
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2017), Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 25/10/2017 về tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập.
2. Bộ Chính trị (2023), Kết luận số 62-KL/TW ngày 02/10/2023 về thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW.
3. Bộ Chính trị (2024), Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
4. Bộ Chính trị (2024), Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới.
5. Bộ Chính trị (2025), Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân.
6. Bộ Y tế (2023), Thông tư số 03/2023/TT-BYT ngày 17/02/2023 hướng dẫn vị trí việc làm, định mức số lượng người làm việc, cơ cấu viên chức theo chức danh nghề nghiệp trong đơn vị sự nghiệp y tế công lập.
7. Chính phủ (2020), Nghị định số 106/2020/NĐ-CP ngày 10/9/2020 về vị trí việc làm và số lượng người làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập.
8. Chính phủ (2025), Nghị định số 356/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.
9. Chính phủ (2026), Nghị định số 259/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức.
10. Quốc hội (2024), Luật Dữ liệu số 60/2024/QH15 ngày 30/11/2024.
11. Quốc hội (2025), Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 ngày 26/6/2025.
12. Quốc hội (2025), Luật Viên chức số 129/2025/QH15 ngày 10/12/2025.
13. Quốc hội (2025), Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh.
14. Sở Y tế tỉnh Phú Thọ (2025), “Cơ cấu tổ chức y tế tỉnh Phú Thọ theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp”, công bố ngày 04/7/2025.
15. Sở Y tế tỉnh Phú Thọ (2026), “Sở Y tế tổ chức hội nghị quán triệt, phổ biến Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15, Nghị quyết số 23-NQ/TU ngày 30/3/2026”, công bố ngày 14/5/2026.
16. Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ (2026), Đề án phát triển sự nghiệp y tế tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045, ban hành kèm theo Quyết định số 1469/QĐ-UBND ngày 11/5/2026.
17. World Health Organization (2016), Global Strategy on Human Resources for Health: Workforce 2030, Geneva: WHO, ISBN 978-92-4-151113-1.
18. World Health Organization (2021), WHO Guideline on Health Workforce Development, Attraction, Recruitment and Retention in Rural and Remote Areas, Geneva: WHO, ISBN 978-92-4-002422-9.
19. World Health Organization (2023), Workload Indicators of Staffing Need (WISN): User Manual, 2nd ed., Geneva: WHO, ISBN 978-92-4-007006-6.\
20. World Health Organization (2026), National Health Workforce Accounts: Health Workforce Levels and Trends 2026, Geneva: WHO, ISBN 978-92-4-012292-5.
------------------------------
Chú thích:
[1]. Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 25/10/2017 về tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập; Bộ Chính trị, Kết luận số 62-KL/TW ngày 02/10/2023 về thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW.
[2]. Quốc hội, Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, Điều 1.
[3]. World Health Organization (2016), Global Strategy on Human Resources for Health: Workforce 2030, Geneva: WHO, ISBN 978-92-4-151113-1.
[4]. Quốc hội, Luật Viên chức số 129/2025/QH15 ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026; Chính phủ, Nghị định số 259/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
[5]. Sở Y tế tỉnh Phú Thọ, “Cơ cấu tổ chức y tế tỉnh Phú Thọ theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp”, công bố ngày 04/7/2025.
[6]. Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ, Đề án phát triển sự nghiệp y tế tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045, ban hành kèm theo Quyết định số 1469/QĐ-UBND ngày 11/5/2026, tr. 5-6.
[7]. Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ, Đề án phát triển sự nghiệp y tế tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045, tlđd, tr. 7-8.
[8]. Sở Y tế tỉnh Phú Thọ, “Sở Y tế tổ chức hội nghị quán triệt, phổ biến Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15, Nghị quyết số 23-NQ/TU ngày 30/3/2026”, công bố ngày 14/5/2026.
[9]. Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ, Đề án phát triển sự nghiệp y tế tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045, tlđd, tr. 16, 20 và 25-26.
[10]. Quốc hội, Luật Viên chức số 129/2025/QH15; Chính phủ, Nghị định số 259/2026/NĐ-CP, tlđd.
[11]. Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ, Đề án phát triển sự nghiệp y tế tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045, tlđd, tr. 7, 25-26.
[12]. World Health Organization (2026), National Health Workforce Accounts: Health Workforce Levels and Trends 2026, Geneva: WHO, ISBN 978-92-4-012292-5.
[13]. World Health Organization (2021), WHO Guideline on Health Workforce Development, Attraction, Recruitment and Retention in Rural and Remote Areas, Geneva: WHO, ISBN 978-92-4-002422-9.
[14]. Bộ Chính trị, Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025, tlđd.
[15]. Chính phủ, Nghị định số 106/2020/NĐ-CP ngày 10/9/2020 về vị trí việc làm và số lượng người làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập; Bộ Y tế, Thông tư số 03/2023/TT-BYT ngày 17/02/2023 hướng dẫn vị trí việc làm, định mức số lượng người làm việc, cơ cấu viên chức theo chức danh nghề nghiệp trong đơn vị sự nghiệp y tế công lập.
[16]. World Health Organization (2023), Workload Indicators of Staffing Need (WISN): User Manual, 2nd ed., Geneva: WHO, ISBN 978-92-4-007006-6.
[17]. Quốc hội, Luật Viên chức số 129/2025/QH15; Chính phủ, Nghị định số 259/2026/NĐ-CP, tlđd.
[18]. World Health Organization (2021), WHO Guideline on Health Workforce Development, Attraction, Recruitment and Retention in Rural and Remote Areas, tlđd.
[19]. Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ, Đề án phát triển sự nghiệp y tế tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045, tlđd, tr. 25-26.
[20]. Bộ Chính trị, Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới.
[21]. Bộ Chính trị, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ, Đề án ban hành kèm Quyết định số 1469/QĐ-UBND, tlđd, tr. 16 và 20.
[22]. Quốc hội, Luật Dữ liệu số 60/2024/QH15 ngày 30/11/2024, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025; Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 ngày 26/6/2025, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026; Chính phủ, Nghị định số 356/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.
[23]. World Health Organization (2026), National Health Workforce Accounts: Health Workforce Levels and Trends 2026, tlđd.
ThS Nguyễn Thị Bạch Yến - Sở Y tế tỉnh Phú Thọ
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
