Đẩy mạnh chuyển đổi số phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi

Trong giai đoạn 2021 - 2025, thực hiện Tiểu dự án 2, Dự án 10 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN với nội dung “Ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh, trật tự vùng đồng bào DTTS&MN”, cả nước đã triển khai 60 dự án công nghệ thông tin; tổ chức 81 hội nghị, hội thảo về chuyển đổi số; xây dựng 933 điểm hỗ trợ đồng bào DTTS ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh, trật tự. Cùng với đó, 248 lớp tập huấn, hướng dẫn quản lý, sử dụng thiết bị, duy trì và vận hành các điểm ứng dụng công nghệ thông tin được tổ chức, với 6.060 lượt người tham gia.

Đẩy mạnh chuyển đổi số đang từng bước tạo thêm động lực phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Tiếp nối kết quả này, giai đoạn 2026 - 2030, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số tiếp tục được xác định là một trong những giải pháp quan trọng trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN. Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Hướng dẫn số 3930/HD-BKHCN ngày 05/6/2026, trong đó hướng dẫn thực hiện các nội dung về phát triển hạ tầng số, hạ tầng viễn thông và đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển giao tiến bộ khoa học - kỹ thuật, công nghệ phục vụ đời sống, sản xuất và phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS&MN.

Theo đó, các địa phương được định hướng ưu tiên đầu tư phát triển hạ tầng số, hạ tầng viễn thông tại các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào DTTS&MN. Mục tiêu đến năm 2030, 100% số thôn trên địa bàn xã có khả năng tiếp cận, sử dụng dịch vụ điện thoại và Internet băng rộng; từng bước nâng cao chất lượng kết nối, tạo điều kiện để người dân tiếp cận các dịch vụ số, dịch vụ công trực tuyến và các tiện ích của kinh tế số, xã hội số. Cùng với phát triển hạ tầng, các điểm phục vụ bưu chính công cộng được định hướng trở thành địa điểm hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Mỗi xã phấn đấu có ít nhất một điểm cung cấp dịch vụ bưu chính thuộc mạng bưu chính công cộng, được trang bị các thiết bị cần thiết như máy tính, máy quét và kết nối Internet băng rộng, bảo đảm an toàn, an ninh thông tin và bảo mật dữ liệu.

Đáng chú ý, chuyển đổi số không chỉ tập trung vào đầu tư thiết bị, hạ tầng mà còn hướng tới nâng cao kỹ năng số cho người dân. Các địa phương được yêu cầu thành lập tổ công nghệ số cộng đồng, tổ chức phổ biến, tập huấn kỹ năng số và hình thành các điểm truy cập số cộng đồng tại nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng ở thôn có kết nối Internet cáp quang băng rộng.

Trong lĩnh vực sản xuất, công nghệ được định hướng ứng dụng từ sản xuất, chế biến, bảo quản đến tiêu thụ sản phẩm. Các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất được hỗ trợ nâng cao năng lực ứng dụng, làm chủ công nghệ; đồng thời thúc đẩy các dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số. Qua đó, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và tạo thêm sinh kế cho người dân khu vực nông thôn, vùng DTTS&MN.

Một điểm nhấn khác là xây dựng và nhân rộng mô hình “thôn thông minh” phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Các mô hình ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo hiệu quả sẽ được giới thiệu, nhân rộng để người dân, doanh nghiệp, hợp tác xã học tập và áp dụng, qua đó từng bước đưa chuyển đổi số đến gần hơn với cộng đồng dân cư.

Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, các địa phương phấn đấu bảo đảm 100% số hộ gia đình có khả năng tiếp cận cáp quang khi có nhu cầu; 90% người sử dụng có thể truy nhập Internet cố định với tốc độ trung bình tối thiểu 200 Mb/s; mạng băng rộng di động 5G phủ sóng 99% dân số trên địa bàn. Đồng thời, tuyên truyền, vận động để tối thiểu 90% số thuê bao sử dụng điện thoại thông minh trên tổng số thuê bao điện thoại di động tại các thôn.

Việc ưu tiên đầu tư hạ tầng và nâng cao năng lực số cho vùng đồng bào DTTS&MN không chỉ góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa nông thôn với thành thị mà còn mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, dịch vụ công, tri thức khoa học - kỹ thuật và thị trường cho người dân. Qua đó, công nghệ thông tin và chuyển đổi số từng bước trở thành công cụ thiết thực hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân và góp phần bảo đảm an ninh, trật tự tại vùng đồng bào DTTS&MN./.

Hưng Cảnh